Kamille

Tijdens de zwangerschap, bevalling of in het kraambed raad ik regelmatig kamille aan. Maar waarvoor kun je het allemaal gebruiken? Je komt kamille regelmatig tegen in mijn blogs, maar een lijstje met de verschillende indicaties bij elkaar is ook wel handig!

Wat is kamille?
Kamille is een plantje wat vaak wordt gebruikt als kruidenmiddel. Kamille heeft van zichzelf een ontspannend en kalmerend effect op de maag en de darmen. Bovendien werkt kamille remmend tegen ontstekingen en werkt het ontsmettend. Zo kun je het bij veel verschillende indicaties gebruiken. Kamille is verkrijgbaar in verschillende soorten: lippenbalsem, zalf, spray, thee, etc. (Apotheek, s.a.)

Indicaties zwangerschap

Aambeien
Aambeien zijn uitgezakte zwellichamen. Hier kun je veel klachten van hebben, zoals jeuk en pijn.
Een badje van kamille werkt kalmerend en verzacht de jeuk. Tevens kun je een gebruikt kamilletheezakje tegen de aambeien aanleggen. (Gezonder leven, s.a.; Verhelst, 2010)

Blaasontsteking

Aangezien kamillethee ontstekingsremmend en tevens kalmerend werkt, kan het ook helpen om kamillethee te drinken (1 L per dag) wanneer je last hebt van een blaasontsteking. (Groene vrouw, 2013)

Brandend maagzuur
Een heel vervelend kwaaltje tijdens je zwangerschap: brandend maagzuur. Wanneer je hier veel last van hebt kan het helpen om kamillethee te drinken. Kamillethee werkt verzachtend voor je maag. (Verhelst, 2010)

Vaginale infectie
Een vaginale infectie kan heel vervelend zijn! Een badje van kamillethee kan helpen om de ontsteking sneller te verhelpen en tevens het genitale gebied te verzachten. (Verhelst, 2010)

Slaapproblemen
Kamille werkt rustgevend en kan er voor zorgen dat je beter kunt slapen. (Groene vrouw, 2013)

Spanning
Kamillethee werkt rustgevend en zorgt ervoor dat hevige emoties wat kalmeren. Daarom kan kamillethee ook veel goed doen wanneer je last hebt van nachtmerries, stress, spanning of angst. (Verhelst, 2010; Apotheek, s.a.)

Indicaties bevalling

Spanning
Ook tijdens je bevalling kun je soms veel spanning ervaren, met daardoor mogelijk een hogere spierspanning en een ongunstiger verloop van je bevalling. Het drinken van kamillethee tijdens je bevalling kan er voor zorgen dat je kalmer bent. (Verhelst, 2010)

Indicaties kraambed

Aambeien
Ook na de bevalling kun je last krijgen van aambeien, doordat er veel druk op je rectum heeft gestaan tijdens het persen. Om de klachten te verminderen kun je een nat kamilletheezakje tegen de aambeien aanleggen of kun je een kamillebadje nemen. (Gezonder leven, s.a., Verhelst, 2010)

Darmkrampjes
Hoe normaal ook, voor kindjes zijn darmkrampen heel vervelend. Door het maken van een kamillekompres kunnen de klachten verminderen: Een katoenen washandje insmeren met kamilleolie. Dit washandje verwarmen tussen 2 kruiken. Dit washandje op de buik van je kindje leggen en daar een hydrofiele luier overheen. (Scheffers, van Mullem & Riezebos, 2014)

Luieruitslag
Kamilleolie kun je gebruiken bij luieruitslag om de huid te kalmeren en te verzachten. (Verhelst, 2010; Apotheek, s.a.)

Naweeën
Het genoemde kamillekompres bij darmkrampjes, kan ook verlichting bieden bij naweeën!

Spoelen knip/ruptuur
Door de ontstekingsremmende en verzachtende werking kun je kamille ook goed gebruiken bij het verzorgen van je ruptuur of knip. Zet hiervoor kamillethee en laat het lauw worden. Je kunt dit bijvoorbeeld in een bidon stoppen en hiermee spoelen na een toiletbezoek. (Scheffers-Bosch, van Mullem & Riezebos – van der Veen, 2014; Verhelst, 2010)

Stuwing
Hoewel stuwing een teken is van de melkproductie, is het niet altijd even prettig. Voor een kalmerend- en een ontstekingsremmend effect kan het helpen om een warme kamillekompres op je borsten te leggen. Druppel wat kamilleolie op een hydrofiel washandje en warm deze op of maak kamillethee en week een hydrofiel washandje hierin voordat je het op je borst legt. Warmte is sowieso belangrijk bij stuwing, om de melk makkelijker te laten stromen. (Eurolac, 2010)

Bijwerkingen
Er zijn geen bijwerkingen bekend van te veel kamille. Wel zou je er allergisch voor kunnen zijn, wat kan resulteren in jeukende huiduitslag. (Apotheek, s.a.)

Conclusie
Kamille kun je dus voor heel veel indicaties gebruiken. Dit is vast nog geen compleet lijstje, dus mocht je nog een andere indicatie weten voor tijdens de zwangerschap, de bevalling of nadien, hoor ik het graag!

chamomile-829220_960_720
Bron: pixabay

Bronnen
Apotheek (s.a.)
Gevonden op het internet op 3 januari 2018 via http://www.apotheek.nl/medicijnen/kamille#belangrijk-om-te-weten-over-kamille

Eurolac (2010)
Gevonden op het internet op 3 januari 2018 via https://www.eurolac.net/hulpmiddelen-en-technieken-bij-verstopte-melkkanalen-en-borstontsteking/

Gezonder leven (s.a.)
Gevonden op het internet op 3 januari 2018 via https://gezonderleven.com/behandel-aambeien-op-natuurlijke-wijze/

Groene vrouw (2013)
Gevonden op het internet op 3 januari 2018 via https://groenevrouw.nl/wat-een-gezeik-natuurlijke-oplossingen-bij-blaasontsteking-2/

Scheffer, K., van Mullen, L., & Riezebos, P. (2014) Wat maakt Natuurlijke Kraamzorg zo anders? https://www.google.nl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0CCEQFjAAahUKEwi73fyehITJAhUDcHIKHSWlCSs&url=http%3A%2F%2Fnatuurlijkekraamzorg.eu%2Fwp-content%2Fuploads%2F2014%2F11%2Fscriptie_kim__laura_en_paulien_natuurlijke_kraamzorg_2014.pdf&usg=AFQjCNESJHaAXiQLroJ9PvPb13LVHj_qxA&sig2=Vk2a4Q6QWjSqTCPSj8p5yg

Verhelst, G. (2010). Groot handboek geneeskrachtige planten. Wevelgem: BVBA.

Tepelkloven

Het geven van borstvoeding hoort geen pijn te doen! Toch is dit bij het hebben van tepelkloven wel het geval. De pijn belemmert het voeden en is een van de meest voorkomende oorzaken van het vroegtijdig stoppen met het geven van borstvoeding, zonde! Tepelkloofjes kun je namelijk voorkomen en genezen, maar hoe?

Wat zijn tepelkloven?
Tepelkloven zijn kleine beschadigingen op de overgang tussen tepel en tepelhof of op je tepel zelf. Dit kunnen kleine scheurtjes zijn, maar ook echte wondjes. (Huidhuis, s.a.)
Als je start met het geven van borstvoeding, kan dit even onaangenaam voelen. Je borsten zijn het niet gewend en het bindweefsel in de tepels wordt voor het eerst wat opgerekt. Dit kan onaangenaam voelen, maar hoort niet echt pijnlijk te zijn. Mocht je echt pijn ervaren is het altijd goed om te kijken hoe je kindje aanligt. Kloven kun je herkennen door de beschadigingen rondom de tepel, maar ook doordat de pijn langer aanhoudt dat de ‘aanpasgevoeligheid’ en ook vaak pijnlijk is tussen de voedingen door. (La Leche League, s.a)

Oorzaak van tepelkloven
Het krijgen van tepelkloven kan verschillende oorzaken hebben. (Baby en borstvoeding, 2016)

Niet goed aan de borst drinken
De meest voorkomende oorzaak van het ontstaan van tepelkloven is dat een kindje niet goed aan de borst drinkt. In het begin is het soms wat lastig om je kindje aan te leggen en veel vrouwen nemen genoegen met een bepaalde drinkhouding, ook al voelt deze niet prettig. Dit kan er voor zorgen dat er tepelkloven ontstaan. Heel vervelend, want daarna voelt het drinken helemaal niet meer prettig! (La Leche League, s.a.)

Spruw
Spruw is een schimmelinfectie die regelmatig voorkomt. Spruw zit zowel in het mondje van het kindje als op de borst. Deze infectie is o.a. te herkennen aan een witte uitslag in het mondje van het kindje, die je niet weg kunt vegen, maar dus ook aan plotseling pijn ervaren tijdens het voeden en evt. het ontstaan van tepelkloven. (Borstvoeding aardig, 2014)

Een te korte tongriem
Sommige kindjes worden geboren met een te korte/te strakke tongriem. Dit kan het kindje belemmeren in het juist drinken aan de borst, wat er voor kan zorgen dat er tepelkloven ontstaan. (Kleintjes, s.a.)

Voorkomen van tepelkloven
Voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen. Het gaat dan voornamelijk om de grootste oorzaak van tepelkloven, namelijk het niet goed aan de borst drinken. Het is heel belangrijk om vanaf het begin goed te kijken naar hoe een kindje aanligt en echt bij te sturen mocht dit niet goed/pijnlijk zijn. Als je namelijk eindelijk blij bent dat het kindje aan de borst ligt en dan maar genoegen neemt met een eigenlijk te kleine aanhap, kan dit zorgen voor tepelkloven en op langere termijn dus veel meer gevolgen hebben. Kom je er zelf niet uit, vraag of er iemand met je mee kan kijken!
Genezen
Mocht je toch last hebben gekregen van tepelkloven is het natuurlijk de bedoeling dat deze zo snel mogelijk genezen. Er zijn verschillende technieken: de droge wond genezing en de vochtige wond genezing. Bij droge wond genezing zorg je dat de omgeving van de tepel droog blijft. Bij vochtige wondgenezing zorg je voor een omgeving rondom de tepel waarin het juist vochtig blijft. Droge wond genezing kun je prima als eerste redmiddel gebruiken, maar mocht dit niet werken werkt vochtige wondgenezing het beste. Bij vochtige wondgenezing is er namelijk een barrière tegen bacteriën, er wordt sneller nieuw bindweefsel gevormd en kunnen opperhuidcellen zich gemakkelijker verplaatsen. (La Leche League, s.a.). Uiteraard kun je ook een combinatie gebruiken! Eerst aan de lucht laten drogen en nadien gellpads bijvoorbeeld.

Droge wond genezing

Laten drogen
Je kunt gebruik maken van droge wondgenezing door de tepels na de het voeden aan de lucht te laten drogen. (Huidhuis, s.a.)

Melk
Een druppel moedermelk uitsmeren over de tepel en het tepelhof en deze nadien laten opdrogen. Hier zitten antistoffen in die kunnen bijdragen aan de genezing. (Huidhuis, s.a.)

Regelmatig verschonen zoogkompressen
Verschoon regelmatig de zoogkompressen, zodat er geen bacteriën in kunnen gaan zitten die de tepelkloven verergeren en niet kunnen zorgen voor een broeierige omgeving. (Huidhuis, s.a.)

Vochtige wond genezing

Zuivere lanoline
Lanoline zorgt er voor dat de natuurlijke vochtbalans van de tepel in stand blijft, waardoor de tepel sneller geneest. (La Leche League, s.a.; Baby en Borstvoeding, 2016)

Gellpads
Gellpads zorgen voor een vochtige omgeving met een barrière tegen bacteriën van buitenaf. Ze werken verkoelend en bevorderen de genezing. (Huidhuis, s.a.)

Conclusie
Tepelkloven zijn heel vervelend en het is heel belangrijk om het ontstaan hiervan te voorkomen! Mocht het je toch een keer overkomen, zijn er gelukkig manieren om ze zo snel mogelijk te genezen.

3802740128_096042a6db_o.jpg
Bron: Aurimas Mikalauskas @Flickr

Bronnen
Baby en borstvoeding (2016)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via http://www.babyenborstvoeding.nl/tepelkloven/

Borstvoeding aardig (2014)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via http://borstvoeding.aardig.be/borstvoedingstips/spruw/

Huidhuis (s.a.)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://huidhuis.nl/huidaandoening/tepelkloven
Kleintjes, S. (s.a.) Knippen van een te kort tongriempje. Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://www.borstvoeding.com/problemen/tongriempje/knippen.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/166-pijnlijke-tepels-kloven

Een borstontsteking

Wat is een borstontsteking en hoe ontstaat het? (Webmd, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Een borstontsteking is een ontsteking van het borstklierweefsel. Er zijn 2 mogelijke oorzaken voor een borstontsteking.
1. Een borstontsteking kan veroorzaakt worden doordat er melk achter blijft in melkkanaaltjes. De melkkanaaltjes zitten hierdoor te vol en lopen over naar het naastliggende weefsel. Dit zorgt voor een ontstekingsreactie. Een verstopt melkkanaaltje kan verscheidene oorzaken hebben. Zo kan dit bijvoorbeeld ontstaan doordat het kindje verkeerd aan de borst drinkt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt, maar het kan ook ontstaan door bijvoorbeeld een te strakke bh of het induwen van de borst tijdens de voeding. (La Leche League, s.a.)
2. Een bacterie kan de borst binnendringen wanneer de borst kapot is door bijvoorbeeld een tepelkloof.

Een combinatie kan ook. Het kan zo zijn dat door een kapotte tepel je niet graag aanlegt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt en je verstopte melkkanaaltjes krijgt. (La Leche League, s.a.)
Een borstontsteking kan ook ontstaan tijdens het geven van kunstvoeding. Er wordt wel melk aangemaakt maar niet geleegd. Toch komt dit niet vaak voor.

Hoe herken je een borstontsteking?
Tijdens een borstontsteking voel je je vaak niet lekker. Je voelt je grieperig, rilt, hebt hoofd- en spierpijn. Je borst voelt pijnlijk en in het geval van verstopte melkkanaaltjes heb je vaak een rode, harde pijnlijke plek in je borst. Tevens ontwikkel je koorts. (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)

Een borstontsteking voorkomen (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Voorkomen is altijd beter dan genezen.
– Leg je kindje goed aan. Vraag eventueel een kraamverzorgster, verloskundige of lactatiekundige om met je mee te kijken.
– Zorg ervoor dat je kindje de borst goed leeg drinkt. Wissel daarvoor ook regelmatig van voedingshouding.
– Zorg dat je geen knellende kleding/bh’s aan trekt, wel ondersteunende bh’s.

Een borstontsteking genezen

Eerste 24 uur (Kleintjes, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
De eerste 24 uur hoef je je huisarts nog niet in te schakelen. Er zijn voldoende dingen die je eerst zelf kunt proberen en die in veel gevallen de borstontsteking doen verhelpen.

Probeer altijd eerst de oorzaak te achterhalen. Is er sprake van een tepelkloof? Word je kindje goed aangelegd? Drinkt je kindje de borst goed leeg? Is er teveel melk? Afknellende kleding?
– Het is heel belangrijk om de borst goed te legen. Leg je kindje daarom regelmatig (8-12 x per 24 uur) aan. Indien je borst na de voeding nog niet leeg is, is het verstandig om deze leeg te kolven.
– Indien je kindje niet aan de borst drinkt, is het belangrijk om regelmatig de borst leeg te kolven in dezelfde frequentie als dat je kindje drinkt.
– Rust.
– Gebruik warme kompressen/warme douches om de melk in de borst beter door te laten stromen.
– Gebruik liever geen koude/ijs kompressen. Dit zorgt er voor dat de melk juist niet stroomt.
– Behandel eventuele tepelkloven.
– Masseer de pijnlijke, harde plekken voor en/of tijdens de voeding.
– Smeer kwark op je borst. Kwark helpt om warmte en afvalstoffen uit je borst te halen. Tevens werkt koude kwark pijnstillend. (van Veldhuizen-Staas, 2016)

Na 24 uur (Newman, s.a.)
Indien je alles hebt geprobeerd en de borstontsteking nog niet lijkt te verminderen na 24 uur of juist erger wordt, is het verstandig om de huisarts in te schakelen. Mogelijk heb je dan toch antibiotica nodig om van de ontsteking af te komen en weer met plezier te voeden. (Kleintjes, s.a.)

Conclusie
Een van de vervelendste gebeurtenissen die je kan overkomen tijdens het geven van borstvoeding. Ook kun je een borstontsteking krijgen als je kunstvoeding geeft. Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen om de ontsteking te lijf te gaan. Je kunt altijd iemand raadplegen om met je mee te kijken, zoals een kraamverzorgster, verloskundige of een lactatiekundige.

David Leo Veksler @ flickr.jpg
Bron: David Leo Veksler @ Flickr

Bronnen

Borstvoeding natuurlijk (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.borstvoedingnatuurlijk.nl/Borstvoeding/Informatie_per_onderwerp/Problemen___oplossingen/Borstontsteking

Kleintjes, S. (s.a.). Hoe kom je van een borstontsteking af? Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/borstontsteking.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/33-borstontsteking-verstopping

Newman, J. (s.a.) Verstopt melkkanaaltje en borstontsteking (mastitis). Gevonden op het internet op 15 augustus 2015 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/verstopt.html

Webmd (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.webmd.com/parenting/baby/tc/mastitis-while-breast-feeding-topic-overview

van Veldhuizen-Staas, G. (2016). Hulpmiddelen en technieken bij verstopte melkkanalen en borstontsteking. Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://eurolactatie.net/2016/05/07/hulpmiddelen-en-technieken-bij-verstopte-melkkanalen-en-borstontsteking/

Een kraamfeest

Een nieuwe hype: het kraamfeest. Voor sommige mensen helemaal het einde, bij anderen past het juist helemaal niet. Maar wat is het nu eigenlijk?

Wat is een kraamfeest?
Wanneer je een kraamfeest plant is het de bedoeling dat alle familie, vrienden, collega’s, buren en kennissen allemaal op die ene geplande datum langskomen (eventueel op een locatie) om jullie kersverse kindje te komen bewonderen. Dit houdt in dat je dus amper kraamvisite thuis krijgt, maar allemaal op 1 dag ziet. (Jarige job, 2015).

Voordelen
Natuurlijk zitten er aan zo’n kraamfeest voordelen:

Geen wekenlang bezoek

Je bent niet wekenlang bezig met kraamvisite, alles komt in 1 keer.

Persoonlijker
Tijdens een kraamfeest heb je weinig tijd om met iedereen te spreken.

Rustige kraamweek
De kraamweek kun je sowieso altijd beter gebruiken om te rusten, elkaar te leren kennen, aan elkaar te wennen en echt je naaste familie en vrienden langs te laten komen, maar met een kraamfeest weet je zeker dat dit lukt.

Mogelijkheid tot uitbesteden
Er zijn tegenwoordig bureaus die een kraamfeest voor je kunnen organiseren. Zij kunnen ook helpen op de dag zelf met bijvoorbeeld het welkomst van de gasten en het rondbrengen van drankjes.

Nadelen
Aan elk voordeel zit zo ongeveer ook weer een nadeel helaas:

De organisatie komt best wat tijd, indien je het allemaal zelf doet. (Wij, s.a.)
Als je het doet, wil je het ook goed doen. Je kunt het beste beginnen met de organisatie al tijdens je zwangerschap.
– Je hebt een locatie nodig (thuis of toch iets afhuren?).
– Er moet een datum geprikt worden.
– Er moeten hapjes en drankjes komen.
– Er moet voor versiering gezorgd worden.
– Er moet een gastenlijst gemaakt worden.
– Er moeten uitnodigingen verstuurd worden….

Wie valt buiten het kraamfeest?

Je wilt natuurlijk niemand kwetsen, maar er zijn altijd mensen die denken dat ze bij je naaste familie/vrienden horen en dus vinden dat ze toch al voor het kraamfeest langs mogen komen.

Drukte
Voor je kindje kan zo’n kraamfeest best wat stress geven. En dan komt ook nog de vraag: laat je het kindje van hand tot hand gaan zoals iedereen graag wenst, of houd jij het kindje lekker dicht bij je zoals het beste is voor je kindje op dat moment?

Conclusie
Je ziet steeds vaker dat mensen een kraamfeest geven. Een perfecte gelegenheid om alle visite in een keer langs te laten komen, om de eerste tijd echt te gebruiken voor het wennen aan het nieuwe gezinsleven en aan elkaar. Gelukkig zijn er natuurlijk nog allerlei andere manieren om de rust in je kraamweek en de periode daarna te houden (zoals het later versturen van de geboortekaartjes en een codewoord afspreken met de kraamverzorgster), maar een kraamfeest is daarvoor ook een goede optie!

@pixabay1
Bron: @pixabay

Bronnen
Jarige Job (2015)
Gevonden op het internet op 8 december 2015 via http://jarigejob.nl/kraamfeest/planning-kraamfeest-babyborrel/
Wij (s.a.)
Gevonden op het internet op 8 december 2015 via http://wij.nl/geboorte-info-kraamtijd/artikel/kraamvisite

Stuwing

Een veel voorkomende klacht in de kraamtijd: Stuwing. Maar wat is stuwing nu eigenlijk precies en wat helpt om de klachten te verminderen?

Wat is stuwing? (Medela, s.a.; Borstvoeding aardig, 2014; Borstvoeding, s.a.; Sint Lucas Andreas ziekenhuis, s.a.)
In de eerste dagen na de bevalling produceren je borsten kleine beetjes, zeer voedzame melk: colostrum. Colostrum zit vol met antistoffen. De eerste dagen is de maag van je kindje nog heel klein en voldoet de kleine hoeveelheid, voedzame colostrum, maar de maag begint langzaamaan groter te worden, dus stimuleert je kindje de borsten om dit tempo bij te houden. Je kindje drinkt zeer regelmatig aan de borst en stimuleert hiermee je borsten om meer melk aan te gaan maken. Rond dag 3 merkt ongeveer 2/3 van alle mama’s dat hun borsten voller beginnen te worden. Ze worden voller, steviger en soms ook wat warmer, soms krijg je ook wat verhoging. Je borsten hebben reactie gegeven op de vraag van je kindje en produceren nu meer melk. Tevens wordt de colostrum nu langzaamaan vervangen door rijpe moedermelk. Je borsten weten nog niet precies hoeveel melk je kindje nu nodig heeft, wat er voor zorgt dat er vaak meer wordt aangemaakt dan nodig is, dit zorgt, samen met meer bloedtoevoer naar de borsten voor stuwing. In de uren die volgen gaat je lichaam aftasten hoeveel melk er precies nodig is. Dit doen ze aan de hand van de vraag naar voeding van je kindje. Bij de meeste vrouwen duurt deze stuwing ongeveer 24 uur, bij andere vrouwen duurt het wat langer. Niet iedereen krijgt overigens last van stuwing, soms komt de melkproductie bijvoorbeeld meer geleidelijk op gang, voordat de bloedtoevoer naar de borsten toeneemt.

Stuwing voorkomen (Borstvoeding, s.a.; Borstvoeding aardig, 2014)
Er zijn ook manieren om de kans op stuwing wat te verminderen of zelfs te voorkomen:
– Veel aanleggen in de eerste 48 uur. Zo’n 8-12 keer per dag.
– Een goede aanlegtechniek gebruiken, waardoor het kindje ook echt effectief kan drinken.
– Masseren van de borsten tijdens en voor het voeden.
– Laat je kindje zelf aangeven wanneer het genoeg gedronken heeft uit de borst. Hierbij is het belangrijk om de borst goed te legen. Dit kun je merken doordat je kindje op den duur enkel nog zal zuigen aan de borst, maar niet meer zal slikken. Dan kun je de andere borst nog aanbieden.
– Biedt beide borsten aan.

Stuwing behandelen (borstvoeding, s.a.; La Leche League, 2014; Sint Lucas Andreas ziekenhuis, s.a.; Eurolac, s.a.)

Aanleggen
– Gebruik een goede aanlegtechniek
– Leg het kindje zeer regelmatig aan
– Soms worden de tepels wat vlakker door de gespannenheid en volheid van je borsten. Dit kan het aanleggen moeilijker maken. Hierbij kan het helpen om het tepelhof zachter te maken met de reverse pressure softening techniek. Hierbij plaats je de vingers van twee handen, gebogen rond het tepelhof net rondom de tepel. (zie afbeelding) Je geeft druk op dit gebied gedurende 1 tot 3 minuten. Dit kun je herhalen tot het tepelhof zachter is en het kindje de borst beter kan aanhappen. Je kunt ook met de hand eerst een klein beetje melk afkolven en dit opvangen, om de borsten soepeler te maken en het aanhappen te vergemakkelijken. De afgekolfde moedermelk kan je later bijgeven.

RPS @la Leche League
RPS @la Leche League

– Masseer de borsten voor de voeding om de melkstroom te bevorderen.

Kompressen
– Gebruik warme kompressen voor de voeding, zodat de melk makkelijker kan stormen. Je kunt deze warme kompressen maken van bijvoorbeeld een hotpack, maar je kunt ook kamillethee gebruiken in je kompres, om extra effect te verkrijgen.
– Gebruik koude kompressen na de voeding, om de zwelling te verminderen en de pijn te verlichten.
– Plaats gekneusde koolbladeren in je bh, dit helpt ook om de stuwing te verminderen.

Kolven
– Indien je veel last hebt van de stuwing, kun je eenmalig de borsten helemaal leeg kolven, om de spanning te verminderen. Niet na elke voeding de borsten leegkolven, want hiermee stimuleer je enkel de productie.

Ondersteuning
– Paracetamol eventueel voor de pijn.
– Draag een stevige, maar niet knellende bh voor extra ondersteuning.
– Neem voldoende rust

Conclusie
Veel van deze tips kun je uiteraard ook gebruiken als je stuwing ervaart wanneer je flesvoeding geeft. Bijvoorbeeld de koude kompressen, de stevige bh en de koolbladeren. Allerlei manieren om de stuwing dragelijker te maken.

George Ruiz @flickr
George Ruiz @flickr


Bronnen
Borstvoeding (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via https://www.borstvoeding.com/problemen/stuwing/melk.html

Borstvoeding aardig (2014)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://borstvoeding.aardig.be/borstvoedingstips/stuwing/

Eurolac (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://eurolac.net/index.php?p=132

La Leche League (2014)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/281-vlakke-of-ingetrokken-tepels

Medela (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://www.medela.com/BX/nl/breastfeeding/good-to-know/engorgement-and-mastitis.html

Sint Lucas Andreas Ziekenhuis (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://www.sintlucasandreasziekenhuis.nl/onderzoek-behandeling/behandeling-van-stuwing

Naweeën

Hoe vervelend is dat. Heb je net een hele berg aan pijnlijke weeën ondergaan, krijg je na de geboorte van je kindje opnieuw last van pijnlijke (na)weeën. Meestal heb je hier geen last van na de geboorte van je eerste kindje, maar na een tweede of derde bevalling, zijn naweeën vaak wel heel heftig aanwezig. (De verloskundige, s.a.).

Wat zijn naweeën?
Na de geboorte ontstaan er altijd even kort naweeën (Indien je niet bevalt doormiddel van een keizersnede), om de moederkoek geboren te laten worden. Bij vrouwen die net bevallen zijn van hun eerste kindje, houden de naweeën daarna vaak op of zijn ze niet echt heftig, maar bij vrouwen die zijn bevallen van hun tweede of meerdere kindje, komen naweeën veel frequenter voor en zijn ze vaak ook veel pijnlijker.

Naweeën zijn samentrekkingen van de baarmoederspieren en zijn er voor bedoeld om je baarmoeder terug te laten slinken naar zijn normale grootte. Tevens verlies je door een goed samengetrokken baarmoeder, minder bloed. Je kunt je voorstellen dat bij een eerste bevalling, het voor je baarmoeder makkelijker is om terug te krimpen naar zijn oude grootte, maar nadat de baarmoeder vaker uitgerekt is geweest het steeds iets moeilijk wordt. Dit verklaart dan ook waarom je na de tweede, derde, vierde bevalling vaak meer naweeën en tevens pijnlijkere naweeën hebt. Ook vrouwen die een keizersnede hebben gehad krijgen naweeën. Ook bij deze vrouwen moet hun baarmoeder slinken van 1 kg, naar een mooi gewicht van 70 gram zo’n 8 weken na de bevalling. (Mijn verloskundige, 2015; Bogaerts, Geerdens & Gooris, 2009).

Ook tijdens het geven van borstvoeding ervaar je vaak (tijdens de voeding) meer last van naweeën. Dit komt omdat er tijdens de borstvoeding een hormoon (oxytocine) vrijkomt wat je baarmoeder helpt bij het samentrekken van de baarmoeder. Eigenlijk erg gunstig voor je lichaam dus, alleen niet zo prettig voor jezelf! (De verloskundige, s.a.).

Wat kun je er aan doen?
Sommige vrouwen hebben slechts enkele uren last van pijnlijke naweeën, andere hebben hier verschillende dagen last van. Uiteraard is het makkelijk om te grijpen naar een paracetamol, maar er zijn ook allerlei natuurlijke middeltjes die je kunt gebruiken bij naweeën. Indien je naweeën dan nog altijd te heftig zijn, zou je altijd nog kunnen kiezen voor paracetamol.

Warmte
Net zoals warmte vaak helpt bij menstruatiekrampen en tijdens echte weeën, kan warmte ook veel comfort bieden tijdens naweeën. Een lekker warme kruik op je buik of een warme douche doet wonderen. (De verloskundige, s.a.)

Saffraan melk
20 draadjes saffraan op 1 liter melk. Samen in een pannetje laten koken. Zodra de melk heel geel ziet, de melk even zeven en de gele melk opdrinken. (Unity medi centre, 2013).

Saffraan @Pixabay
Saffraan @Pixabay

Blaas legen
Een volle blaas zorgt er voor dat je baarmoeder niet goed kan krimpen. Zorg er dus voor dat je regelmatig je blaas leegt. (Eva van Hoorn, s.a.).

Massage
Hoewel niet iedere vrouw dit prettig vindt na de bevalling, kan masseren van de baarmoeder ook helpen de pijn van de naweeën te verminderen. (Eva van Hoorn, s.a.).

Conclusie
Hoewel naweeën erg vervelend en pijnlijk kunnen zijn, zijn ze wel degelijk nuttig! Gelukkig zijn er verschillende tips & tricks die de pijn van de naweeën zouden kunnen verlichten.

Eyeliam @Flickr
Eyeliam @Flickr

Bronnen
Bogaerts, A., Geerdens, L., & Gooris, F. (2009). Normale baring en kraambed (3e dr.). Antwerpen: Garant.

De verloskundige (s.a.)
Gevonden op het internet op 6 augustus 2015 via http://www.deverloskundige.nl/net-bevallen/subtekstpagina/211/naweeen/

Eva van Hoorn (s.a.)
Gevonden op het internet op 6 augustus 2015 via http://www.evavanhoorn.nl/kraambed-abc.htm

Mijn verloskundige (2015)
Gevonden op het internet op 6 augustus 2015 via http://www.mijnverloskundige.nl/bevallen/weeen.htm

Unity Medi Centre (2013)
Gevonden op het internet op 6 augustus 2015 via https://unitymedicentre.wordpress.com/2013/07/12/saffron/

Het controleren van de baarmoeder na de bevalling

Na je bevalling wordt er gemiddeld 1 keer per dag gevoeld naar je baarmoeder. In het ziekenhuis begint dit al. Zodra je thuis bent, komt de kraamverzorgster je baarmoeder controleren. Hoe doen ze dit? Waarom doen ze dit? En is dit eigenlijk wel noodzakelijk?

Hoe voelen we naar de baarmoeder?
Voordat we de baarmoeder gaan controleren, vragen we altijd of je al geplast hebt. De blaas bevindt zich namelijk voor de baarmoeder in je lichaam en wanneer je een volle blaas hebt, kan dit er voor zorgen dat je baarmoeder zich niet goed kan samentrekken en deze een andere plek inneemt in je lichaam dan dat de bedoeling is. (Vlietlandziekenhuis, 2015; Bogaerts, Geerdens & Gooris, 2009). Dit geeft voor ons een afwijkend beeld, waarbij de baarmoeder hoger in je buik zit, dan dat hij hoort te zitten.

Wanneer je geplast hebt, mag je plat gaan liggen. De zorgverlener plaatst dan de zijkant van haar hand ongeveer ter hoogte van je navel en gaat zo langzaam naar beneden voelen totdat ze de bovenkant van de baarmoeder (de fundus) tegenkomt. De plaats waar ze de bovenkant van de baarmoeder tegenkomt noteert ze in het dossier. Tevens voelt ze naar de hardheid van de baarmoeder. (Bogaerts et al, 2009). Persoonlijk laat ik de kraamvrouw altijd een keer meevoelen. Het is indrukwekkend om te voelen hoe je baarmoeder voelt na je bevalling, tevens leer je je lichaam zo beter kennen en begrijp je wat de kraamverzorgster of verloskundige voelt. Hier mag je dus ook gerust naar vragen!

Waarom controleren we de baarmoeder?
Na de bevalling weegt de baarmoeder ongeveer 1 kilogram. Onder invloed van hormonen trekt de baarmoeder heel hard samen en is voelbaar ter hoogte van de navel, dit noemen we de veiligheidsbol. Doorheen de kraamweek krimpt de baarmoeder steeds verder naar zijn formaat van voor de zwangerschap, totdat de baarmoeder uiteindelijk niet meer voelbaar is en achter je schaambot zit. Dit is de plek waar je baarmoeder zit wanneer je niet zwanger bent. Het duurt nog even voordat je baarmoeder zijn oude gewicht van ongeveer 70 gram heeft bereikt, ongeveer 8 weken na de bevalling is dit het geval, maar hij zit alvast wel weer op de juiste plek. (Bogaerts et al, 2009).

Als alles goed gaat en je baarmoeder knijpt goed samen, verloopt dit proces heel geleidelijk (bij een eerste kindje sneller dan wanneer je al eerder bevallen bent) en bevindt je baarmoeder zich elke kraamdag iets lager, maar dit proces verloopt niet altijd goed. Als er complicaties optreden, heeft je baarmoeder veel meer moeite om te krimpen en zijn oude plek weer op te zoeken. Om deze complicaties op te sporen kun je dan ook voelen naar de baarmoeder, want de baarmoeder zal in het geval van complicaties hoger zitten dan normaal of niet goed samengetrokken zijn. Complicaties kunnen bijvoorbeeld zijn: een niet goed samentrekkende baarmoeder, een achtergebleven placentarest of een baarmoederontsteking.

Is deze controle wel noodzakelijk?
In Nederland voert elke verloskundige en elke kraamverzorgster deze controle uit. Sterker nog, de meest zorgverleners voeren deze standaard uit 1 keer per dag bij alle kraamvrouwen. Maar is deze standaardcontrole nu eigenlijk wel noodzakelijk? Nee, ik vind van niet. Althans, niet standaard.

De reden waarom zorgverleners de baarmoeder onderzoeken, is om eventuele complicaties op te sporen. Bijvoorbeeld een baarmoederontsteking, een niet goed samengetrokken baarmoeder of een achtergebleven placentarest. Maar deze complicaties, kun je heel goed op sporen aan de hand van de andere symptomen waarmee deze complicaties gepaard gaan.

Een baarmoederontsteking
Een baarmoederontsteking (ofwel endometritis) kan verschillende oorzaken hebben. Na je bevalling en tijdens je bevalling staat je baarmoedermond open, waardoor er gemakkelijk bacteriën naar binnen kunnen. Hierbij kun je denken aan de normale vaginale flora die je al bij je draagt, maar denk ook aan chlamydia, aan een kindje dat in de baarmoeder heeft gepoept (NVOG, 2011) of aan bacteriën die de zorgverlener door een inwendig onderzoek naar binnen brengt. Deze bacteriën kunnen er voor zorgen dat je een baarmoederontsteking oploopt. De symptomen die hiermee gepaard kunnen gaan zijn een pijnlijke onderbuik, sterk ruikend verlies, koorts, abnormaal bloedverlies, abnormale afscheiding en pijn bij het plassen. (Gynaecologie, 2013; Gezond VGZ, 2014, Stang, 2012).

Een niet goed samengetrokken baarmoeder
Een baarmoeder die niet goed samentrekt komt regelmatig voor, voornamelijk direct na de bevalling, bijvoorbeeld doordat de baarmoeder overrekt is bij een meerling of als het kindje erg groot was. Indien je baarmoeder niet goed samentrekt kun je dit voelen aan de baarmoeder, maar een veel duidelijker symptoom is enorm veel bloedverlies, veel meer bloedverlies dan normaal het geval is. Een niet goed samengetrokken baarmoeder gaat altijd gepaard met meer/veel bloedverlies. Enkel een niet goed samengetrokken baarmoeder ga je dus nooit als symptoom tegenkomen. (NVOG, 2006).

Achtergebleven placentarest
Soms wordt je placenta niet in zijn geheel geboren. Vaak is dit duidelijk direct na de bevalling, doordat de zorgverleners altijd de placenta nakijken of deze compleet is, maar soms wordt het toch niet direct opgemerkt. Zo’n placentarest hoort natuurlijk niet thuis in je baarmoeder en je lichaam gaat hierop reageren. Dit merk je doordat je baarmoeder niet meer goed kan samentrekken en dus hoger blijft zitten dan normaal, daardoor bloedt je ook veel heftiger en tevens heb je vaak last van buikpijn. (Medicinfo, 2011).

Al deze mogelijke complicaties hebben dus zeer duidelijke symptomen. Het feit dat je baarmoeder dan ook vaak wat hoger zit dan normaal, is het minst duidelijke symptoom. Even andersom bekeken: Stel je voor dat je als zorgverlener een baarmoeder aantreft die hoger zit dan verwacht, zonder verdere symptomen? Ja, dit noteer je in het dossier en meld je aan de verloskundige, maar je doet er verder niets mee, want er zijn geen andere symptomen. Mogelijk daalt deze baarmoeder gewoon minder snel. Dus pas als je de andere symptomen ook ziet, ga je er iets mee doen.

Nog een andere kijk erop: Bij vrouwen die een keizersnede hebben ondergaan, controleer je 9 van de 10 keer de baarmoeder niet, omdat dit te pijnlijk is. Waarom dan wel bij normaal bevallen vrouwen?

Ook the National Institute for Health and Care Excellence (NICE) vindt het onnodig om standaard de baarmoeder te controleren in het kraambed, aangezien het geen meerwaarde heeft. Zij geven aan dat het enkel aan te raden is om de baarmoeder te controleren indien er sprake is van abnormaal bloedverlies, een gevoelige/pijnlijke baarmoeder of onderbuik en/of koorts. (NICE, 2006) Waarom doen alle zorgverleners in Nederland (en België!) dit dan wel standaard? Want onderzoek dat uitwijst dat dit beter is, dat is er niet. Sterker nog, er is amper onderzoek naar verricht.

Wanneer wel controleren van de baarmoeder?
Hoewel ik er dus van overtuigd bent dat het routinematig controleren van de baarmoeder geen nut heeft, is het in sommige situaties uiteraard wel nuttig. Zo vind ik het direct na de bevalling bijvoorbeeld wel aan te raden om even te voelen of de baarmoeder goed samentrekt, omdat je anders kant hebt op enorm veel bloedverlies (een fluxus) en je er op dat moment ook werkelijk iets mee doet als de baarmoeder niet goed is samengetrokken op dat moment. Tevens vind ik het logisch dat je de baarmoeder controleert indien je andere symptomen hebt ontdekt, omdat dit kan helpen een volledig beeld van de situatie te krijgen. Het is vanzelfsprekend dat je bij veel bloedverlies even aan de baarmoeder voelt of deze goed samentrekt. Trekt deze niet goed samen, heb je namelijk gelijk de oorzaak gevonden en kun je daar direct iets mee doen.

Conclusie
Wanneer je net bent bevallen is alles nog broos, je baarmoeder is gevoelig en dan komt er ook nog een kraamverzorgster aan die even aan je buik komt voelen. Shirt moet omhoog, je lege buik wordt nogmaals geshowd en alle visite moet even plaats maken voor de kraamverzorgster. Niet prettig en tevens heeft het ook geen meerwaarde. Het controleren van de baarmoeder heeft zin om een volledig beeld te krijgen als je andere symptomen hebt ontdekt, maar het heeft dus geen zin als het een opzichzelfstaand gegeven is. Elke baarmoeder krimpt op zijn eigen manier. Controleren enkel op indicatie is dus meer als voldoende.

George Ruiz @Flickr
George Ruiz @Flickr

Bronnen
Bogaerts, A., Geerdens, L., & Gooris, F. (2009). Normale baring en kraambed (3e dr.). Antwerpen: Garant.

Gezond VGZ (2014)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via https://www.gezondvgz.nl/%7BA21BA30E-9C6E-4A46-85AC-B19D20F1A97B%7D

Gynaecologie (2013)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.gynaecologie.nl/kraambed/abnormaal-kraambed/

Medicinfo (2011)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.medicinfo.nl/%7Bdbe3c0b7-63cb-4e88-931c-9d9fd539edd2%7D

NICE (2006)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.nhsforthvalley.com/__documents/qi/ce_guideline_wcdmaternitypostnatal/guidelinesforpostnatalcare.pdf

NVOG (2006)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.nvog-documenten.nl/richtlijn/doc/download.php?id=528

NVOG (2011)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://nvog-documenten.nl/richtlijn/doc/download.php?id=880

Stang, D. (2012) Endometritis. Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via  http://www.healthline.com/health/endometritis#Overview1

Vlietlandziekenhuis (2015)
Gevonden op het internet op 18 juni 2015 via http://www.vlietlandziekenhuis.nl/index.php?page=na-de-geboorte