Een borstontsteking

Wat is een borstontsteking en hoe ontstaat het? (Webmd, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Een borstontsteking is een ontsteking van het borstklierweefsel. Er zijn 2 mogelijke oorzaken voor een borstontsteking.
1. Een borstontsteking kan veroorzaakt worden doordat er melk achter blijft in melkkanaaltjes. De melkkanaaltjes zitten hierdoor te vol en lopen over naar het naastliggende weefsel. Dit zorgt voor een ontstekingsreactie. Een verstopt melkkanaaltje kan verscheidene oorzaken hebben. Zo kan dit bijvoorbeeld ontstaan doordat het kindje verkeerd aan de borst drinkt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt, maar het kan ook ontstaan door bijvoorbeeld een te strakke bh of het induwen van de borst tijdens de voeding. (La Leche League, s.a.)
2. Een bacterie kan de borst binnendringen wanneer de borst kapot is door bijvoorbeeld een tepelkloof.

Een combinatie kan ook. Het kan zo zijn dat door een kapotte tepel je niet graag aanlegt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt en je verstopte melkkanaaltjes krijgt. (La Leche League, s.a.)
Een borstontsteking kan ook ontstaan tijdens het geven van kunstvoeding. Er wordt wel melk aangemaakt maar niet geleegd. Toch komt dit niet vaak voor.

Hoe herken je een borstontsteking?
Tijdens een borstontsteking voel je je vaak niet lekker. Je voelt je grieperig, rilt, hebt hoofd- en spierpijn. Je borst voelt pijnlijk en in het geval van verstopte melkkanaaltjes heb je vaak een rode, harde pijnlijke plek in je borst. Tevens ontwikkel je koorts. (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)

Een borstontsteking voorkomen (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Voorkomen is altijd beter dan genezen.
– Leg je kindje goed aan. Vraag eventueel een kraamverzorgster, verloskundige of lactatiekundige om met je mee te kijken.
– Zorg ervoor dat je kindje de borst goed leeg drinkt. Wissel daarvoor ook regelmatig van voedingshouding.
– Zorg dat je geen knellende kleding/bh’s aan trekt, wel ondersteunende bh’s.

Een borstontsteking genezen

Eerste 24 uur (Kleintjes, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
De eerste 24 uur hoef je je huisarts nog niet in te schakelen. Er zijn voldoende dingen die je eerst zelf kunt proberen en die in veel gevallen de borstontsteking doen verhelpen.

Probeer altijd eerst de oorzaak te achterhalen. Is er sprake van een tepelkloof? Word je kindje goed aangelegd? Drinkt je kindje de borst goed leeg? Is er teveel melk? Afknellende kleding?
– Het is heel belangrijk om de borst goed te legen. Leg je kindje daarom regelmatig (8-12 x per 24 uur) aan. Indien je borst na de voeding nog niet leeg is, is het verstandig om deze leeg te kolven.
– Indien je kindje niet aan de borst drinkt, is het belangrijk om regelmatig de borst leeg te kolven in dezelfde frequentie als dat je kindje drinkt.
– Rust.
– Gebruik warme kompressen/warme douches om de melk in de borst beter door te laten stromen.
– Gebruik liever geen koude/ijs kompressen. Dit zorgt er voor dat de melk juist niet stroomt.
– Behandel eventuele tepelkloven.
– Masseer de pijnlijke, harde plekken voor en/of tijdens de voeding.
– Smeer kwark op je borst. Kwark helpt om warmte en afvalstoffen uit je borst te halen. Tevens werkt koude kwark pijnstillend. (van Veldhuizen-Staas, 2016)

Na 24 uur (Newman, s.a.)
Indien je alles hebt geprobeerd en de borstontsteking nog niet lijkt te verminderen na 24 uur of juist erger wordt, is het verstandig om de huisarts in te schakelen. Mogelijk heb je dan toch antibiotica nodig om van de ontsteking af te komen en weer met plezier te voeden. (Kleintjes, s.a.)

Conclusie
Een van de vervelendste gebeurtenissen die je kan overkomen tijdens het geven van borstvoeding. Ook kun je een borstontsteking krijgen als je kunstvoeding geeft. Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen om de ontsteking te lijf te gaan. Je kunt altijd iemand raadplegen om met je mee te kijken, zoals een kraamverzorgster, verloskundige of een lactatiekundige.

David Leo Veksler @ flickr.jpg
Bron: David Leo Veksler @ Flickr

Bronnen

Borstvoeding natuurlijk (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.borstvoedingnatuurlijk.nl/Borstvoeding/Informatie_per_onderwerp/Problemen___oplossingen/Borstontsteking

Kleintjes, S. (s.a.). Hoe kom je van een borstontsteking af? Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/borstontsteking.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/33-borstontsteking-verstopping

Newman, J. (s.a.) Verstopt melkkanaaltje en borstontsteking (mastitis). Gevonden op het internet op 15 augustus 2015 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/verstopt.html

Webmd (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.webmd.com/parenting/baby/tc/mastitis-while-breast-feeding-topic-overview

van Veldhuizen-Staas, G. (2016). Hulpmiddelen en technieken bij verstopte melkkanalen en borstontsteking. Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://eurolactatie.net/2016/05/07/hulpmiddelen-en-technieken-bij-verstopte-melkkanalen-en-borstontsteking/

Advertenties

De navelveter

Na de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt, tenzij men kiest voor een lotusbevalling uiteraard. Standaard wordt bij het doorknippen gebruik gemaakt van een navelklem. Zo’n grote plastic, blauwe (of soms witte) klem, wie kent hem niet? Maar wist je dat er ook een alternatief is?

De navelstreng afklemmen
In het gunstigste geval wordt er gewacht totdat de navelstreng helemaal uitgeklopt is, waarna de navelstreng wordt afgeklemd. Aan de kant van het kindje wordt er een navelklem geplaatst en aan de andere kant een kocher. Daartussen mag (meestal) de papa, de navelstreng doorknippen. De navelstreng wordt afgeklemd, aangezien er anders een open verbinding is tussen de bloedvaten van het kindje en de buitenwereld en daardoor zou het kindje dan ook bloed blijven verliezen.

Een navelveter
Veel mensen weten het niet, maar er is een alternatief voor de navelklem, namelijk een navelveter of naveltouwtje! Je kunt je misschien voorstellen dat zo’n harde, plastic klem niet echt prettig zit. Je kunt er dan ook voor kiezen om een navelveter of touwtje te gebruiken. Hierbij heb je ook nog eens allerlei verschillende varianten. Zo kun je prima een stevig touwtje gebruiken of je kunt een echte navelveter bestellen. Tevens bestaan er tegenwoordig ook vrolijke gehaakte navelveters, die je misschien zelf wel kunt haken.

Voordeel
Het voordeel van zo’n navelveter is dat het minder in de weg zit en het prettiger voor je kindje aanvoelt. Veel mensen beschouwen een navelveter als babyvriendelijker dan de navelklem. Een navelklem kan soms irritatie geven aan de huid van je kindje.

Nadeel
Er is een kans dat de navelveter de navelstreng onvoldoende afsluit, waardoor deze blijft bloeden. Dat is uiteraard niet de bedoeling. Belangrijk is dus om de navelveter goed strak te knopen. Hierbij is er kans dat de navelveter breekt, dus is het altijd verstandig om er voor de zekerheid 2 te bestellen. Sommige mensen kiezen er voor om de eerste paar dagen ook nog een navelklem iets verderop te plaatsen, zodat ze die later af kunnen knippen. Een extra tip is om de navelstreng echt uit te laten kloppen, voordat deze doorgeknipt wordt. De navelstreng is hierdoor veel dunner en daarmee veel makkelijker te knopen. Daarbij kan ook de navelklem verkeerd geplaatst worden en ervoor zorgen dat de bloedvaten niet dicht gedrukt worden.

 

Bron Potjesenpannen.blogspot.com.jpg
Bron: Potjesenpannen.blogspot.com Op deze foto is duidelijk te zien wanneer er sprake is van een uitgeklopte, lege navelstreng.

Knooptechniek
Er zijn verschillende soorten knooptechnieken en welke je gebruikt maakt eigenlijk weinig uit, zolang de navelstreng maar stevig dichtgeknoopt wordt.

navelveter2.jpg

 

Wetenschappelijk onderzoek
Er is geen onderzoek gedaan naar wat de meest effectieve of beste manier is om de navelstreng af te binden. Eigenlijk ook niet nodig, want het is heel duidelijk of een navelklem/veter/touwtje zijn werk doet of niet: zolang het er voor zorgt dat de navelstreng niet bloedt, werkt het. De World Health Organisation heeft dan ook geen enkele bezwaren tegen het gebruik van een navelstrengtouwtje of veter. (Optimum Doula, s.a.)

Conclusie
Een navelveter is een mooi alternatief voor de plastic navelklem. Indien de navelveter goed wordt geknoopt, is deze even veilig als de navelklem.

Bronnen
Optimum Doula (s.a.)
Gevonden op het internet op 13 mei 2016 via http://www.optimumdoula.co.uk/cordties.html

Tepelhoedjes

Te pas en te onpas zie je hem tegenwoordig voorbij komen: het tepelhoedje. Voor talloze problemen wordt er gegrepen naar het siliconen hoedje: pijnlijke tepels, ingetrokken tepels, niet goed aanhappen… Maar is dit eigenlijk wel zo’n goed idee?

Wat is een tepelhoedje?
Een tepelhoedje in een dun siliconen hoedje dat over de tepel en tepelhof wordt gelegd. Het wordt tegenwoordig bij veel verschillende borstvoedingsproblemen gebruikt.

@wikipedia Nipple shield Tepelhoedje.JPG
Bron: @wikipedia

Goed idee?
Nee, een tepelhoedje is eigenlijk niet aan te bevelen. Om dit duidelijker te maken ga ik verschillende borstvoedingsproblemen waarbij een tepelhoedje gebruikt wordt even overlopen.

Pijnlijke tepels
Veel vrouwen met pijnlijke tepels neigen naar een tepelhoedje. Een tepelhoedje wordt over de tepel geplaatst, waardoor de vrouw het gevoel krijgt dat ze de tepel beschermt tijdens het voeden. Maar, een tepelhoedje wordt vaak verkeerd geplaatst en ook als het tepelhoedje wel goed wordt geplaatst, schuurt deze behoorlijk. Hierdoor wordt de tepel juist keer op keer opengehaald en heelt het dus helemaal niet. Een tepelhoedje is dus niet het juiste hulpmiddel op dit moment. Het is de bedoeling dat je de oorzaak van de pijnlijke tepels (meestal verkeerd aanleggen) aanpakt. Ondertussen probeer je de tepel te laten helen: druppeltje melk uitsmeren, in de lucht laten drogen, korter maar frequenter voeden etc. (Bon, s.a.)

Ingetrokken tepels
Een pasgeborene moet niet zuigen aan de tepel, het moet een groot deel van het tepelhof in de mond nemen om goed aan de borst te drinken. Ingetrokken tepels hoeven dus helemaal geen probleem te zijn tijdens de borstvoeding. Hoe kun je het kindje dan helpen aanleggen? Zie hieronder bij ‘een betere oplossing’. (La Leche League, 2015)

Niet goed aanhappen
Vooral tijdens de eerste dagen is borstvoeding oefenen. Het nog niet goed kunnen aanhappen wordt vaak gebruikt als reden om een tepelhoedje te gebruiken, maar dit is eigenlijk niet slim. Door het gebruik van een tepelhoedje leert het kindje om op een andere manier aan de borst te drinken. Hij kan minder van het tepelhof in zijn mond nemen, waardoor de borst minder goed leeg gedronken kan worden en je sneller last krijgt van een borstontsteking. In de eerste borstvoedingsperiode zorgen voor het grootste deel de hormonen dat de borstvoeding op gang komt, maar na verloop van tijd gaat dit over naar vooral vraag en aanbod. In het begin merk je dus nog niet dat een tepelhoedje de melkproductie remt, maar wanneer je meer afhankelijk bent van het vraag en aanbod principe, kan de melkproductie verminderd worden, doordat het kindje minder goed de borst leeg kan drinken. Tevens is er geen sprake van direct huid op huid contact, waardoor de toeschietreflex minder snel toeschiet en het kindje ook sneller gefrustreerd kan raken aan de borst. Het is dus belangrijk dat het kindje goed leert aanhappen, juist zonder tepelhoedje, om de melkproductie ook op lange termijn in stand te kunnen houden. (Bon, s.a. ; Centrum voor Borstvoeding, s.a.)

Wetenschappelijk onderzoek
Op dit moment wordt het tepelhoedje in de meeste gevallen nog niet ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Tevens is er helemaal niets onderzocht over eventuele lange termijn effecten. Zo wordt er niet gekeken of vrouwen op lange termijn nog borstvoeding geven bijvoorbeeld of hoe het zit met de melkproductie op lange termijn. (McKechnie & Eglash, 2010)

Een beter oplossing
Een oplossing voor veel van deze problemen is Biological Nurturing. Biological Nurturing is een manier van voeden waarbij rekening wordt gehouden met de natuurlijke reflexen van moeder en kind.

Hoe doe je dit?
Bij voeden via Biological Nurturing leunt de moeder achterover en plaatst ze haar kindje bovenop zich. Op deze manier wordt het hele lichaam van het kindje ondersteunt door het lichaam van de moeder en hoeft de moeder haar kindje niet eens zelf vast te houden. In deze houding worden alle reflexen van het kindje benut, waardoor het zichzelf aan de borst kan leggen. (Colson, 2010)

Waarom?
In onze oudere borstvoedingshoudingen, bijvoorbeeld de madonnahouding, zit de moeder kaarsrecht. Haar kindje drukt ze tegen zich aan. Schouders en nek verkrampen en je krijgt een lamme arm. Op deze manier voeden is niet relaxed. Tegelijkertijd wordt het kindje door de zwaartekracht naar beneden getrokken, juist van de borst af. Hierdoor kan er (zeker als het kindje krachtiger gaat drinken) meer wrijving op de tepel ontstaan, waardoor je pijnlijke tepels kunt krijgen. Tevens werkt de zwaartekracht niet mee met de reflexen van het kindje, waardoor het soms lijkt of het kindje de borst tegenwerkt. (Colson, 2010)

Door het kindje gewoon op je te plaatsen terwijl je zelf achterover leunt, zit je sowieso zelf een stuk comfortabeler. Tevens werkt de zwaartekracht nu in de goede richting, waardoor het kindje alle aangeboren reflexen kan benutten om aan de borst te kunnen drinken. (Colson, 2010)

Conclusie
Tepelhoedjes worden op dit moment te snel gebruikt. Zeker in die eerste periode, de kraamtijd, wordt er snel gegrepen naar een tepelhoedje. Biological nurturing kan in veel gevallen de ideale oplossing zijn en zorgt er uiteindelijk tevens voor dat er meer vrouwen borstvoeding zullen blijven geven, ook op lange termijn. Het is een gemakkelijke oplossing en dus zeker het proberen waard. Bij pijnlijke tepels is het tepelhoedje geen oplossing. Het haalt alleen vaak de symptomen weg, maar de oorzaak niet. Beter zou dus zijn om de oorzaak op te lossen. Bij ingetrokken tepels en niet goed kunnen aanhappen zou mijn advies zijn om het tepelhoedje als allerlaatste te proberen, maar dan nog het liefst na contact met een lactatiekundige om te kijken of er alles uitgehaald is wat er in zit zonder tepelhoedje. Uiteraard gaat ook mijn voorkeur uit voor een tepelhoedje boven kunstvoeding. Mocht je alles geprobeerd hebben en niets hielp, dan is het tepelhoedje zeker het proberen waard! Ik wil alleen meegeven dat een tepelhoedje vaak symptomen oplost, maar het probleem, de oorzaak, zelf niet. Het tepelhoedje zou dus, in mijn ogen, niet snel gebruikt moeten worden, maar enkel als het niet anders kan of wanneer je dit liever wilt.

Aurimas Mikalauskas @Flickr.jpg
Bron: Aurimas Mikalauskas @Flickr

Bronnen
Bon, A. (s.a.) Tepelhoedjes, ingetrokken tepels en Niplette. Borstvoeding.com

Centrum voor Borstvoeding (s.a.) Gevonden op het internet op 15 april 2016 via http://www.centrumvoorborstvoeding.nl/voorlichting/voeden+met+een+tepelhoedje

Colson, S. (2010) Inleiding tot biological nurturing; een nieuwe kijk op borstvoeding. Hale Publishing.

McKechnie, A.C., & Eglash, A. (2010) Nipple Shields: A Review of the Literature. Breastfeed Medicine, 5(6), 309-314.

La Leche League (2015)
Gevonden op het internet op 15 april 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/281-vlakke-of-ingetrokken-tepels

Het weegbeleid bij pasgeborene

Regelmatig stel ik mezelf de vraag of we ons niet veel te veel focussen op het gewicht van de pasgeborene. Wat zou nu het beste weegbeleid zijn voor borst gevoede kinderen en zorgen voor de minste stress bij de ouders?

Het beleid
Het weegbeleid verschilt enorm in de verscheidene regio’s. Dit is afhankelijk van de wensen van de verloskundigen. In het protocol van de KCKZ (Kenniscentrum kraamzorg), staat er dat de kraamverzorgster hoort te wegen volgens de afspraken met de verloskundige. (KCKZ, s.a.)

Elke dag wegen?
Een van de discussiepunten is hoe vaak er gewogen moet worden. De World Health Organization (WHO) beveelt aan om de pasgeborene elke dag te wegen. De multidisciplinaire richtlijn borstvoeding raadt aan om minstens te wegen direct na de geboorte (dag 0), op dag 2, dag 4 en dag 7. (NCJ, 2015) Ik denk dat deze laatste variant het minste stress met zich meebrengt. De meeste kinderen vallen namelijk af tijdens de kraamtijd. Dit mag ook! Door elke dag te wegen, wordt moeder elke dag gewezen op het gewichtsverlies. Dit kan voor veel stress zorgen en dat heeft weer invloed op de borstvoeding. Zeker die eerste dagen, waarbij de borstvoeding nog goed op gang moet komen, zijn cruciaal. Dit is juist de periode waarin de pasgeborene nog afvalt en die stress zou een negatief effect op de borstvoeding kunnen hebben. Het lijkt mij dus belangrijker om in die periode goed op te letten hoe de conditie van het kindje is. Zijn er regelmatig plas/poepluiers? Is het kindje alert en tevreden? Dat zouden de eerste parameters moeten zijn en pas daarna het gewicht.

Wat dat betreft is het bij fles gevoede baby’s makkelijker, aangezien je weet wat er in gaat. Voor hen zou ik dus sowieso enkel op dag 0, dag 2, dag 4 en dag 7 wegen.

7-10% vs. Standaarddeviatiescore
In het grootste deel van Nederland wordt er nog altijd gewerkt met de -7/-10 % regel. Indien een kindje 7% is afgevallen, wordt de borstvoeding extra gestimuleerd. Mocht het kindje 10% afvallen, wordt er (vaak) overgegaan op bijvoeding. Maar deze regel, is helemaal niet wetenschappelijk onderbouwd. Dit is geen beleid dat naar voren is gekomen uit wetenschappelijk onderzoek, maar puur uit ervaring. Om die reden heeft TNO een andere richtlijn ontwikkeld, die wel is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Hierbij is het gewichtsverlies van gezonde pasgeborene die borstvoeding krijgen vergeleken met het gewichtsverlies van ondervoede, uitgedroogde pasgeboren die borstvoeding krijgen. Op die manier is er een nieuw, nauwkeuriger groeidiagram (https://www.tno.nl/media/2544/grafiekborstgevoedekinderenmettoelichting.pdf) ontwikkeld. Hierbij wordt ook gekeken naar de procentuele afname van het gewicht, maar is er meer ruimte, waardoor er minder kinderen onnodig bij gevoed of doorverwezen worden. Wanneer het gewicht onder de oranje lijn komt, is het opnieuw de bedoeling om de borstvoeding te optimaliseren. Wanneer het gewicht onder de rode lijn (soms dus pas op -11,5%, komt is het pas nodig om te gaan bijvoeden, liefst met afgekolfde moedermelk. (van Dommelen et al, 2008; NJC, 2015).

Deze richtlijn van de TNO is in 2015 al opgenomen in de vernieuwde versie van de multidisciplinaire richtlijn borstvoeding en ook goedgekeurd door de KNOV (KNOV, 2015). Toch wordt de richtlijn nog vrijwel nergens toegepast. We zitten blijkbaar erg vastgeroest aan de -7/-10 % regel.

Conclusie
Het lijkt mij minder stressvol om niet elke dag te wegen, maar enkel op dag 0, dag 2, dag 4 en dag 7. Ook hiermee heb je snel de grote gewichtsverliezen te pakken en je moet uiteraard allereerst goed letten op de conditie van het kindje. Op indicatie is het altijd mogelijk om eerder te wegen of vaker. Mocht het kindje dan heel veel afgevallen zijn en ben je dan bezig met het optimaliseren van de borstvoeding, kan het nuttig zijn om tussendoor wel te wegen. Ik ben tevens een voorstander van de groeicurve van de TNO, aangezien deze wetenschappelijk bewijs kent en ruimer gebied kent waarin pasgeborene mogen afvallen voordat er wordt gekozen voor bijvoeding.

Bij fles gevoede baby’s heeft het ook de voorkeur om op dag 0, dag 2, dag 4 en dag 7 te wegen. Je weet namelijk wat er in gaat qua voeding, waardoor je een vochtbalans veel nauwkeuriger kunt bijhouden. Elke dag wegen heeft in mijn ogen dan geen meerwaarde.

eyeliam @Flickr4.jpg
Bron: eyeliam @Flickr

Bronnen
KCKZ (s.a.) Zorgprotocol observatie en controle van de pasgeborene in de kraamtijd. http://app.kenniscentrumkraamzorg.nl/wp-content/uploads/2015/09/Zorgprotocol-Observatie-pasgeborene1.pdf

KNOV (2015)
Gevonden op het internet op 1 april 2016 via http://www.knov.nl/actueel-overzicht/nieuws-overzicht/detail/multidisciplinaire-richtlijn-borstvoeding-geautoriseerd/1641

NCJ (2015)
Gevonden op het internet op 1 april 2016 via https://www.ncj.nl/richtlijnen/jgzrichtlijnenwebsite/details-richtlijn/?richtlijn=27&rlpag=1160

van Dommelen, P., van Wouwe, J.P., Breuning-Boers, J.M., van Buuren, S., & Verkerk, P.H. (2008) Gewichtverlies bij borst gevoede pasgeborenen. Tijdschrift voor verloskundigen, 23-25.

Navelverzorging

Na de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt. Er blijft een klein stukje van de navelstreng achter. Dit noemen wij de navelstomp. Er wordt veel verschillende informatie verteld over wat de beste manier is om de navelstomp te verzorgen. Maar hoe zit dat nu eigenlijk in elkaar? Wat kun je het beste doen of juist laten?

De navelstomp
Direct na de geboorte bestaat de navelstomp uit doorzichtige gelei. Binnen enkele dagen begint de navelstomp in te drogen en wordt deze helemaal zwart, totdat deze vanzelf, samen met de navelklem, afvalt. (Ouders van nu, s.a.) De navelstreng valt meestal binnen 15 dagen na de geboorte af. Het kan zijn dat het navelstompje nog wat nabloedt na het afvallen, dit is normaal. (Kind en gezin, s.a.)

De verzorging
De ene persoon raadt je aan om de navelstomp elke dag te ontsmetten. De andere persoon zegt dat je de navelstomp het best in de luier kunt laten drogen. De ander zegt dat je de navelstomp enkel hoeft te wassen. Al deze wisselende adviezen maken het er niet gemakkelijker op, maar wat is nu de juiste manier van verzorging van de navel?

Alcohol vs. Navelstomp laten drogen
Er is onderzoek gedaan naar wat de beste manier is om de navelstomp te verzorgen. Vroeger werd elke navel met alcohol schoongemaakt. Dit werd gedaan om infecties te voorkomen. Uit onderzoek is gebleken dat er door de alcohol niet significant minder infecties te zien waren in vergelijking met het simpelweg drooghouden van de navelstomp. Sterker nog, door de alcohol worden de goede bacteriën ook vernietigd. Deze normale, goede, bacteriën zijn juist nodig om de navelstomp te helpen in te drogen en uiteindelijk af te vallen. Wat er dan ook werd gezien is dat door het toepassen van alcohol, het langer duurde voordat de navelstomp afviel. Het is dus goed om de navelstomp gewoon te wassen met water, wanneer je je kindje in bad laat gaan en daarna de navelstomp deppend te drogen. Regelmatig de navelstomp aan de lucht laten drogen is ook zeer bevorderlijk. Dit is voldoende verzorging voor de gezonde navelstomp. (Van der Goes, Daemers, Kateman & Amelink-Verburg, 2004; Zupan, Garner, Omari, 2007).

In of uit de luier
Ook over het drooghouden van de navel in of buiten de luier zijn wisselende meningen te vinden. De wegwerp luiers zijn gemaakt van plastic en daardoor blijft het milieu binnen de luier vochtig. Om die reden zou ik er voor kiezen om de navelstomp buiten de luier te houden. Tevens is het vaak zo dat jongetjes gemakkelijk tegen de navelstomp plassen, mocht de navelstomp zich in de luier bevinden, hierdoor kan de navelstomp ook moeilijker indrogen. (Kind en gezin, s.a.;

Teken van infectie
Mocht de navelstomp tekenen van infectie vertonen is het natuurlijk een ander verhaal. Dan kan het wel helpen om de navelstomp een maal per dag te dempen met chloorhexidine 0,5% in 70% alcohol. Deze bevindt zich vaak ook in het kraampakket. Het kan ook helpen om wat moedermelk op het naveltje te druppelen, aangezien in moedermelk veel antistoffen zitten. Al komen navelinfecties in welvarende landen eigenlijk zelden voor. Mocht je toch een infectie vermoeden, kan er soms meer nodig zijn dan enkel alcohol en eventueel moedermelk, je mag altijd contact opnemen met de verloskundige of de huisarts. (Van der Goes e.a., 2004).

Conclusie
Dat de navelstomp elke dag standaard schoon gemaakt moet worden met alcohol is achterhaald. Het is juist beter om de navelstomp gewoon schoon te maken en te laten drogen aan de lucht. Op deze manier valt de navelstomp sneller af.

Jencu @Flickr.jpg
Bron: Jencu @Flickr

Bronnen

Kind en gezin (s.a.)
Gevonden op het internet op 22 maart 2016 via http://www.kindengezin.be/verzorging/elke-dag/navel/

Ouders van nu (s.a.)
Gevonden op het internet op 22 maart 2016 via http://www.oudersvannu.nl/baby/1-maand/gezondheid-verzorging/verzorging/navel-van-een-pasgeboren-baby/

Van der Goes, B.Y., Daemers, D.O.A., Kateman, H., Amelink-Verburg, M.P. (2004). KNOV standaard: Hygiëne en infectiepreventie in de eerstelijns verloskundige praktijk. Bilthoven.
Zupan, J., Garner, P., Omari, A.A.A. (2007) Topical umbilical cord care at birth (Review). The Cochrane Library, 2007, issue 4.

Een kraamfeest

Een nieuwe hype: het kraamfeest. Voor sommige mensen helemaal het einde, bij anderen past het juist helemaal niet. Maar wat is het nu eigenlijk?

Wat is een kraamfeest?
Wanneer je een kraamfeest plant is het de bedoeling dat alle familie, vrienden, collega’s, buren en kennissen allemaal op die ene geplande datum langskomen (eventueel op een locatie) om jullie kersverse kindje te komen bewonderen. Dit houdt in dat je dus amper kraamvisite thuis krijgt, maar allemaal op 1 dag ziet. (Jarige job, 2015).

Voordelen
Natuurlijk zitten er aan zo’n kraamfeest voordelen:

Geen wekenlang bezoek

Je bent niet wekenlang bezig met kraamvisite, alles komt in 1 keer.

Persoonlijker
Tijdens een kraamfeest heb je weinig tijd om met iedereen te spreken.

Rustige kraamweek
De kraamweek kun je sowieso altijd beter gebruiken om te rusten, elkaar te leren kennen, aan elkaar te wennen en echt je naaste familie en vrienden langs te laten komen, maar met een kraamfeest weet je zeker dat dit lukt.

Mogelijkheid tot uitbesteden
Er zijn tegenwoordig bureaus die een kraamfeest voor je kunnen organiseren. Zij kunnen ook helpen op de dag zelf met bijvoorbeeld het welkomst van de gasten en het rondbrengen van drankjes.

Nadelen
Aan elk voordeel zit zo ongeveer ook weer een nadeel helaas:

De organisatie komt best wat tijd, indien je het allemaal zelf doet. (Wij, s.a.)
Als je het doet, wil je het ook goed doen. Je kunt het beste beginnen met de organisatie al tijdens je zwangerschap.
– Je hebt een locatie nodig (thuis of toch iets afhuren?).
– Er moet een datum geprikt worden.
– Er moeten hapjes en drankjes komen.
– Er moet voor versiering gezorgd worden.
– Er moet een gastenlijst gemaakt worden.
– Er moeten uitnodigingen verstuurd worden….

Wie valt buiten het kraamfeest?

Je wilt natuurlijk niemand kwetsen, maar er zijn altijd mensen die denken dat ze bij je naaste familie/vrienden horen en dus vinden dat ze toch al voor het kraamfeest langs mogen komen.

Drukte
Voor je kindje kan zo’n kraamfeest best wat stress geven. En dan komt ook nog de vraag: laat je het kindje van hand tot hand gaan zoals iedereen graag wenst, of houd jij het kindje lekker dicht bij je zoals het beste is voor je kindje op dat moment?

Conclusie
Je ziet steeds vaker dat mensen een kraamfeest geven. Een perfecte gelegenheid om alle visite in een keer langs te laten komen, om de eerste tijd echt te gebruiken voor het wennen aan het nieuwe gezinsleven en aan elkaar. Gelukkig zijn er natuurlijk nog allerlei andere manieren om de rust in je kraamweek en de periode daarna te houden (zoals het later versturen van de geboortekaartjes en een codewoord afspreken met de kraamverzorgster), maar een kraamfeest is daarvoor ook een goede optie!

@pixabay1
Bron: @pixabay

Bronnen
Jarige Job (2015)
Gevonden op het internet op 8 december 2015 via http://jarigejob.nl/kraamfeest/planning-kraamfeest-babyborrel/
Wij (s.a.)
Gevonden op het internet op 8 december 2015 via http://wij.nl/geboorte-info-kraamtijd/artikel/kraamvisite

Stuwing

Een veel voorkomende klacht in de kraamtijd: Stuwing. Maar wat is stuwing nu eigenlijk precies en wat helpt om de klachten te verminderen?

Wat is stuwing? (Medela, s.a.; Borstvoeding aardig, 2014; Borstvoeding, s.a.; Sint Lucas Andreas ziekenhuis, s.a.)
In de eerste dagen na de bevalling produceren je borsten kleine beetjes, zeer voedzame melk: colostrum. Colostrum zit vol met antistoffen. De eerste dagen is de maag van je kindje nog heel klein en voldoet de kleine hoeveelheid, voedzame colostrum, maar de maag begint langzaamaan groter te worden, dus stimuleert je kindje de borsten om dit tempo bij te houden. Je kindje drinkt zeer regelmatig aan de borst en stimuleert hiermee je borsten om meer melk aan te gaan maken. Rond dag 3 merkt ongeveer 2/3 van alle mama’s dat hun borsten voller beginnen te worden. Ze worden voller, steviger en soms ook wat warmer, soms krijg je ook wat verhoging. Je borsten hebben reactie gegeven op de vraag van je kindje en produceren nu meer melk. Tevens wordt de colostrum nu langzaamaan vervangen door rijpe moedermelk. Je borsten weten nog niet precies hoeveel melk je kindje nu nodig heeft, wat er voor zorgt dat er vaak meer wordt aangemaakt dan nodig is, dit zorgt, samen met meer bloedtoevoer naar de borsten voor stuwing. In de uren die volgen gaat je lichaam aftasten hoeveel melk er precies nodig is. Dit doen ze aan de hand van de vraag naar voeding van je kindje. Bij de meeste vrouwen duurt deze stuwing ongeveer 24 uur, bij andere vrouwen duurt het wat langer. Niet iedereen krijgt overigens last van stuwing, soms komt de melkproductie bijvoorbeeld meer geleidelijk op gang, voordat de bloedtoevoer naar de borsten toeneemt.

Stuwing voorkomen (Borstvoeding, s.a.; Borstvoeding aardig, 2014)
Er zijn ook manieren om de kans op stuwing wat te verminderen of zelfs te voorkomen:
– Veel aanleggen in de eerste 48 uur. Zo’n 8-12 keer per dag.
– Een goede aanlegtechniek gebruiken, waardoor het kindje ook echt effectief kan drinken.
– Masseren van de borsten tijdens en voor het voeden.
– Laat je kindje zelf aangeven wanneer het genoeg gedronken heeft uit de borst. Hierbij is het belangrijk om de borst goed te legen. Dit kun je merken doordat je kindje op den duur enkel nog zal zuigen aan de borst, maar niet meer zal slikken. Dan kun je de andere borst nog aanbieden.
– Biedt beide borsten aan.

Stuwing behandelen (borstvoeding, s.a.; La Leche League, 2014; Sint Lucas Andreas ziekenhuis, s.a.; Eurolac, s.a.)

Aanleggen
– Gebruik een goede aanlegtechniek
– Leg het kindje zeer regelmatig aan
– Soms worden de tepels wat vlakker door de gespannenheid en volheid van je borsten. Dit kan het aanleggen moeilijker maken. Hierbij kan het helpen om het tepelhof zachter te maken met de reverse pressure softening techniek. Hierbij plaats je de vingers van twee handen, gebogen rond het tepelhof net rondom de tepel. (zie afbeelding) Je geeft druk op dit gebied gedurende 1 tot 3 minuten. Dit kun je herhalen tot het tepelhof zachter is en het kindje de borst beter kan aanhappen. Je kunt ook met de hand eerst een klein beetje melk afkolven en dit opvangen, om de borsten soepeler te maken en het aanhappen te vergemakkelijken. De afgekolfde moedermelk kan je later bijgeven.

RPS @la Leche League
RPS @la Leche League

– Masseer de borsten voor de voeding om de melkstroom te bevorderen.

Kompressen
– Gebruik warme kompressen voor de voeding, zodat de melk makkelijker kan stormen. Je kunt deze warme kompressen maken van bijvoorbeeld een hotpack, maar je kunt ook kamillethee gebruiken in je kompres, om extra effect te verkrijgen.
– Gebruik koude kompressen na de voeding, om de zwelling te verminderen en de pijn te verlichten.
– Plaats gekneusde koolbladeren in je bh, dit helpt ook om de stuwing te verminderen.

Kolven
– Indien je veel last hebt van de stuwing, kun je eenmalig de borsten helemaal leeg kolven, om de spanning te verminderen. Niet na elke voeding de borsten leegkolven, want hiermee stimuleer je enkel de productie.

Ondersteuning
– Paracetamol eventueel voor de pijn.
– Draag een stevige, maar niet knellende bh voor extra ondersteuning.
– Neem voldoende rust

Conclusie
Veel van deze tips kun je uiteraard ook gebruiken als je stuwing ervaart wanneer je flesvoeding geeft. Bijvoorbeeld de koude kompressen, de stevige bh en de koolbladeren. Allerlei manieren om de stuwing dragelijker te maken.

George Ruiz @flickr
George Ruiz @flickr


Bronnen
Borstvoeding (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via https://www.borstvoeding.com/problemen/stuwing/melk.html

Borstvoeding aardig (2014)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://borstvoeding.aardig.be/borstvoedingstips/stuwing/

Eurolac (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://eurolac.net/index.php?p=132

La Leche League (2014)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/281-vlakke-of-ingetrokken-tepels

Medela (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://www.medela.com/BX/nl/breastfeeding/good-to-know/engorgement-and-mastitis.html

Sint Lucas Andreas Ziekenhuis (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 september 2015 via http://www.sintlucasandreasziekenhuis.nl/onderzoek-behandeling/behandeling-van-stuwing