Huidsmeer

Sommige kindjes zijn direct na de geboorte nog bedekt onder een dikke, witte en vettige laag, dit noemen we huidsmeer of vernix caseosa. Wat is huidsmeer precies en wat is de functie hiervan?

Wat is huidsmeer?
Huidsmeer wordt pas in het 3e trimester van de zwangerschap, vanaf ongeveer 27 weken, aangemaakt. Huidsmeer wordt gevormd uit eiwitten, vetten en water. Het vormt een witte, vette laag op de huid van je kindje. (Huidhuis, 2016)

Welk kindje heeft er huidsmeer?
Bij ieder kindje wordt er in het 3e trimester huidsmeer gevormd, maar niet ieder kindje wordt met huidsmeer geboren. De hoeveelheid huidsmeer varieert per kindje. Kinderen die dicht bij de 42 weken geboren worden hebben minder (of zelfs geen) huidsmeer over dan kinderen die op 37 weken geboren worden. De huidsmeer is rond 42 weken al opgenomen in de huid van je kindje. Kinderen die voor de 28 weken geboren worden hebben nog geen huidsmeer. (Huidhuis, 2016)

De functie van huidsmeer
Huidsmeer wordt uiteraard niet voor niets gevormd. Huidsmeer heeft namelijk verschillende functies.

Waterafstotend
Huidsmeer zorgt er tijdens de zwangerschap voor dat het vruchtwater de huid niet kan binnendringen en dit zorgt er voor dat het kindje geen vocht en elektrolyten verliest. (Mama Natural, 2016; Singh & Archana, 2008)

Temperatuur regulerend
Over dit punt zijn de onderzoekers er nog niet helemaal uit, maar er is een vermoeden dat huidsmeer er voor kan zorgen dat het kindje beter op temperatuur blijft na de bevalling. (Singh & Archana, 2008)

Beschermt tegen uitdrogen
Huidsmeer zorgt voor een vette laag op de huid van je kindje, waardoor deze minder snel uitdroogt. (Haubrich, 2003; Huidhuis, 2016; Mama Natural, 2016)

Beschermt tegen bacteriën
Huidsmeer zorgt er niet enkel na de bevalling voor dat het kindje wordt beschermt tegen bacteriën van buitenaf, maar ook tijdens de bevalling! In het geboortekanaal zijn talloze mogelijke ziekteverwekkers aanwezig, de huidsmeer zorgt voor een beschermende laag waardoor het voor deze pathogene moeilijker wordt om het kindje te besmetten. Maar huidsmeer heeft niet enkele een mechanische werking. In huidsmeer zitten ook eiwitten die helpen bij de afweer tegen bacteriën. (Singh & Archana, 2008)

Mogelijk effect op de darmen
Aan het eind van de zwangerschap komt er ook wat huidsmeer van het kindje in het vruchtwater terecht. Wanneer het kindje dit vruchtwater inslikt, komt de huidsmeer ook in zijn of haar lichaam terecht. Dit zou mogelijk een gunstig effect hebben op de ontwikkeling van de darmen. (Singh & Archana, 2008) Tevens bevat huidsmeer eiwitten die vergelijkbaar zijn met moedermelk. Mogelijk zou het inslikken van dit huidsmeer er oor zorgen dat het maag-darmkanaal wordt voorbereid op de passage van moedermelk. (Akinbi et al, 2004)

Zelfreinigend
Huidsmeer heeft vergelijkbare effecten als gewone zeep. Tevens heeft huidsmeer daarbij nog het voordeel dat het vocht inbrengend is. Huidsmeer zorgt er dus voor dat de huid van het kindje schoon blijft. (Singh & Archana, 2008)

Gemakkelijkere passage
Huidsmeer kun je zien als een soort glijmiddel voor het geboortekanaal. Dit maakt het voor het kindje gemakkelijker om door het geboortekanaal te komen. (Singh & Archana, 2008; Natural Mama, 2016)

Don’t
Het huidsmeer verwijderen na de bevalling!
Het is omwille van alle functies van huidsmeer, heel belangrijk om deze te laten zitten en vanzelf in de huid te laten trekken. Dit intrekken duurt gemiddeld 5 dagen, in de plooien wat langer. (Singh & Archana, 2008)

Conclusie
Ook huidsmeer is weer zo’n fantastische uitvinding van moeder natuur en waarschijnlijk weten we tot op heden nog altijd niet alle functies van dit wondermiddel. Toch zijn er nu al zat functies van huidsmeer om er voor te pleiten dit huidsmeer zo lang mogelijk te laten zitten.

Bron wikimedia commons.jpg
Bron: wikimedia commons

Bronnen
Akinbi, H.T., Naendran, V., Pass, A.K., Markart, P., & Hoath, S.B. (2004) Host defense proteins in vernix caseosa and amniotic fluid. American Journal of Obstetrics and Gynaecology, 191(6), 2090-6.

Haubrich, K.A. (2003). Role of Vernix caseosa in the neonate: potential application in the adult population. AACN Clinical Issues, 14(4), 457-64.

Huidhuis (2016)
Gevonden op het internet op 27 oktober 2016 via https://www.huidhuis.nl/thema/babyhuid/na-de-geboorte

Mama Natural (2016)
Gevonden op het internet op 27 oktober 2016 via http://www.mamanatural.com/vernix/

Singh, G., & Archana, G. (2008). UNRAVELING THE MYSTERY OF VERNIX CASEOSA. Indian Journal of Dermatology, 53(2), 54-60. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2763724/

Advertenties

Tepelkloven

Het geven van borstvoeding hoort geen pijn te doen! Toch is dit bij het hebben van tepelkloven wel het geval. De pijn belemmert het voeden en is een van de meest voorkomende oorzaken van het vroegtijdig stoppen met het geven van borstvoeding, zonde! Tepelkloofjes kun je namelijk voorkomen en genezen, maar hoe?

Wat zijn tepelkloven?
Tepelkloven zijn kleine beschadigingen op de overgang tussen tepel en tepelhof of op je tepel zelf. Dit kunnen kleine scheurtjes zijn, maar ook echte wondjes. (Huidhuis, s.a.)
Als je start met het geven van borstvoeding, kan dit even onaangenaam voelen. Je borsten zijn het niet gewend en het bindweefsel in de tepels wordt voor het eerst wat opgerekt. Dit kan onaangenaam voelen, maar hoort niet echt pijnlijk te zijn. Mocht je echt pijn ervaren is het altijd goed om te kijken hoe je kindje aanligt. Kloven kun je herkennen door de beschadigingen rondom de tepel, maar ook doordat de pijn langer aanhoudt dat de ‘aanpasgevoeligheid’ en ook vaak pijnlijk is tussen de voedingen door. (La Leche League, s.a)

Oorzaak van tepelkloven
Het krijgen van tepelkloven kan verschillende oorzaken hebben. (Baby en borstvoeding, 2016)

Niet goed aan de borst drinken
De meest voorkomende oorzaak van het ontstaan van tepelkloven is dat een kindje niet goed aan de borst drinkt. In het begin is het soms wat lastig om je kindje aan te leggen en veel vrouwen nemen genoegen met een bepaalde drinkhouding, ook al voelt deze niet prettig. Dit kan er voor zorgen dat er tepelkloven ontstaan. Heel vervelend, want daarna voelt het drinken helemaal niet meer prettig! (La Leche League, s.a.)

Spruw
Spruw is een schimmelinfectie die regelmatig voorkomt. Spruw zit zowel in het mondje van het kindje als op de borst. Deze infectie is o.a. te herkennen aan een witte uitslag in het mondje van het kindje, die je niet weg kunt vegen, maar dus ook aan plotseling pijn ervaren tijdens het voeden en evt. het ontstaan van tepelkloven. (Borstvoeding aardig, 2014)

Een te korte tongriem
Sommige kindjes worden geboren met een te korte/te strakke tongriem. Dit kan het kindje belemmeren in het juist drinken aan de borst, wat er voor kan zorgen dat er tepelkloven ontstaan. (Kleintjes, s.a.)

Voorkomen van tepelkloven
Voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen. Het gaat dan voornamelijk om de grootste oorzaak van tepelkloven, namelijk het niet goed aan de borst drinken. Het is heel belangrijk om vanaf het begin goed te kijken naar hoe een kindje aanligt en echt bij te sturen mocht dit niet goed/pijnlijk zijn. Als je namelijk eindelijk blij bent dat het kindje aan de borst ligt en dan maar genoegen neemt met een eigenlijk te kleine aanhap, kan dit zorgen voor tepelkloven en op langere termijn dus veel meer gevolgen hebben. Kom je er zelf niet uit, vraag of er iemand met je mee kan kijken!
Genezen
Mocht je toch last hebben gekregen van tepelkloven is het natuurlijk de bedoeling dat deze zo snel mogelijk genezen. Er zijn verschillende technieken: de droge wond genezing en de vochtige wond genezing. Bij droge wond genezing zorg je dat de omgeving van de tepel droog blijft. Bij vochtige wondgenezing zorg je voor een omgeving rondom de tepel waarin het juist vochtig blijft. Droge wond genezing kun je prima als eerste redmiddel gebruiken, maar mocht dit niet werken werkt vochtige wondgenezing het beste. Bij vochtige wondgenezing is er namelijk een barrière tegen bacteriën, er wordt sneller nieuw bindweefsel gevormd en kunnen opperhuidcellen zich gemakkelijker verplaatsen. (La Leche League, s.a.). Uiteraard kun je ook een combinatie gebruiken! Eerst aan de lucht laten drogen en nadien gellpads bijvoorbeeld.

Droge wond genezing

Laten drogen
Je kunt gebruik maken van droge wondgenezing door de tepels na de het voeden aan de lucht te laten drogen. (Huidhuis, s.a.)

Melk
Een druppel moedermelk uitsmeren over de tepel en het tepelhof en deze nadien laten opdrogen. Hier zitten antistoffen in die kunnen bijdragen aan de genezing. (Huidhuis, s.a.)

Regelmatig verschonen zoogkompressen
Verschoon regelmatig de zoogkompressen, zodat er geen bacteriën in kunnen gaan zitten die de tepelkloven verergeren en niet kunnen zorgen voor een broeierige omgeving. (Huidhuis, s.a.)

Vochtige wond genezing

Zuivere lanoline
Lanoline zorgt er voor dat de natuurlijke vochtbalans van de tepel in stand blijft, waardoor de tepel sneller geneest. (La Leche League, s.a.; Baby en Borstvoeding, 2016)

Gellpads
Gellpads zorgen voor een vochtige omgeving met een barrière tegen bacteriën van buitenaf. Ze werken verkoelend en bevorderen de genezing. (Huidhuis, s.a.)

Conclusie
Tepelkloven zijn heel vervelend en het is heel belangrijk om het ontstaan hiervan te voorkomen! Mocht het je toch een keer overkomen, zijn er gelukkig manieren om ze zo snel mogelijk te genezen.

3802740128_096042a6db_o.jpg
Bron: Aurimas Mikalauskas @Flickr

Bronnen
Baby en borstvoeding (2016)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via http://www.babyenborstvoeding.nl/tepelkloven/

Borstvoeding aardig (2014)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via http://borstvoeding.aardig.be/borstvoedingstips/spruw/

Huidhuis (s.a.)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://huidhuis.nl/huidaandoening/tepelkloven
Kleintjes, S. (s.a.) Knippen van een te kort tongriempje. Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://www.borstvoeding.com/problemen/tongriempje/knippen.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/166-pijnlijke-tepels-kloven

Een baby & warm weer

We kunnen er niet aan voorbij. Ook in Nederland is er nu echt sprake van tropische temperaturen! Hoe kun je met dit warme weer het beste rekening houden met je (pasgeboren) baby’tje?

Voeding

Borstvoeding (Kleintjes, s.a.; La Leche League, s.a.; Prolacta, s.a.)
Voed ook op deze warme dagen je kindje op verzoek. Door dit warme weer heeft je kindje meer behoefte aan borstvoeding en zal zich dan ook vaker melden. Doet je kindje dit niet, dan is het belangrijk om zelf te zorgen voor wat extra voedingsmomenten. Het is belangrijk om je kindje (onder de 6 maanden) geen water bij te geven. In water zitten niet de voedingstoffen die het kindje nodig heeft en door het water zal het kindje sneller vol zitten en minder om borstvoeding vragen. Het is juist belangrijk om je kindje frequent te voeden, zodat het voldoende voedingstoffen en voldoende vocht binnen krijgt. Als je kindje dorst heeft, zal het gewoon om een slokje borstvoeding vragen. Zorg er wel voor dat je zelf extra water drinkt!

Kunstvoeding
Bij kunstvoeding mag je de voeding eventueel aanvullen met wat extra water (5-10cc). Je kunt dit buiten de voedingen om extra aanbieden, maar je kunt ook per voeding wat meer water in de fles doen. Let wel op dat je kindje de melkvoedingen wel blijft innemen. Mocht je kindje door het extra water minder melkvoeding gaan drinken, is het verstandig om je kindje gewoon wat extra melkvoeding aan te bieden in plaats van water, zodat je kindje wel voldoende voedingstoffen binnen krijgt. (Cyh, 2016; Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; KCKZ, 2015)

Hoe kun je zien of je kindje voldoende drinkt?
Let op de poep en plasluiers van je kindje. Blijft je kindje een zelfde ontlastings- en plaspatroon houden? Heeft je kindje normale stoelgang, geen diarree? Urine hoort helder en niet geconcentreerd te zijn. Een kindje van ten minste 6 dagen, plast gemiddeld 6 keer op een dag. Let tevens op het gedrag van je kindje. Tekenen van uitdroging zijn bijvoorbeeld lusteloosheid en sufheid.

Koele plek
Zorg dat je baby altijd op een koele plek ligt, uit de tocht en ook uit de zon. Mocht je binnen geen koele plek hebben, kun je je kindje natuurlijk ook buiten in de schaduw leggen. Het is verstandig om een extra molton om het bedje te leggen, dat het transpiratievocht van je kindje goed kan opnemen. (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

Ademende kleding

Zorg ervoor dat je kindje ademende kleding aan heeft. Een laagje is vaak voldoende, bijvoorbeeld een romper + luier of een hemdje + luier. Katoenen kleding zorgt ervoor dat je kindje de warmte goed kwijt kan. Ook katoenen luiers zijn met het warme weer beter dan wegwerpluiers. Wegwerpluiers zijn van plastic en ademen daarvoor veel slechter dan een katoenen luier. Tevens kan een katoenen luier meer vocht opvangen. (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

De nacht
Zorg er ook ’s nachts voor dat je kindje niet te warm is aangekleed (romper – pyjamajasje – luier is voldoende). Dek je kindje daarna toe met een dun, ademend (katoenen) lakentje. (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

Er op uit

Draagzak/draagdoek
Mocht je gaan wandelen met een draagzak/draagdoek, let er op dat je beide niet te warm gekleed bent en jullie je warmte kwijt kunnen. Kies voor een dunne draagdoek van ademend materiaal.

Kinderwagen
Als je gaat wandelen met de kinderwagen, gebruik dan liever niet de kap, maar een parasolletje. Onder de kap kan de warmte extra blijven hangen. Hang ook nooit een doek over de kap, dit zorgt er voor dat de hitte binnen blijft en het veel te warm wordt in de kinderwagen. (CJG Zutphen, s.a.; Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.; KCKZ, 2015)

Auto
Zorg dat je de auto voordat je weggaat goed lucht en zet hem zo mogelijk in de schaduw. Laat je kindje nooit alleen achter in de auto! (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

Conclusie
Warm weer is extra reden om goed op je kindje te letten! Zorg dat je kindje zijn/haar warmte kwijt kan en goed blijft drinken.

Eugene Oden @Flickr.jpg
Bron: Eugene Oden @Flickr

Bronnen

Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via https://www.google.nl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=7&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiM6vbo6N7OAhXBWBQKHQIKCS0QFghNMAY&url=http%3A%2F%2Fwww.jeugdengezinutrecht.nl%2Fshowfile.asp%3Ffil_id%3D2553&usg=AFQjCNH3fHTQ1nOAjpttAVD1sICBkYhp5w&sig2=SIruoYOSZnM2mNfvaYhV9Q&bvm=bv.130731782,d.d24

CJG Zutphen (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://www.cjgzutphen.nl/shownews.asp?cat_id=-1&web_id=163&nws_id=1069

Cyh (2016)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://www.cyh.com/HealthTopics/HealthTopicDetails.aspx?p=114&np=305&id=1605

KCKZ (2015)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://app.kenniscentrumkraamzorg.nl/wp-content/uploads/2015/09/Zorgprotocol-Baby-bij-warm-of-koud-weer.pdf

Kleintjes, S. (s.a.) Bij warm weer: geen extra water bij #borstvoeding geven. Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via https://www.borstvoeding.com/artikelen/kindjeaandeborst/al-even-bezig/zomer.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/1-warm-weer

Loes (s.a.)
Gevonden op het internet op 16 augustus 2016 via https://www.loes.nl/tips/baby/gezondheid/hoe-verzorg-je-je-baby-bij-warm-weer.html

Prolacta (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://www.prolacta.nl/index.php?page=FAQ_Borstvoeding-Veelgestelde_vragen_over_borstvoeding-Hoe_vaak,_hoe_lang,_hoe-Warm_weer_-_borstvoeding&pid=161

Een borstontsteking

Wat is een borstontsteking en hoe ontstaat het? (Webmd, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Een borstontsteking is een ontsteking van het borstklierweefsel. Er zijn 2 mogelijke oorzaken voor een borstontsteking.
1. Een borstontsteking kan veroorzaakt worden doordat er melk achter blijft in melkkanaaltjes. De melkkanaaltjes zitten hierdoor te vol en lopen over naar het naastliggende weefsel. Dit zorgt voor een ontstekingsreactie. Een verstopt melkkanaaltje kan verscheidene oorzaken hebben. Zo kan dit bijvoorbeeld ontstaan doordat het kindje verkeerd aan de borst drinkt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt, maar het kan ook ontstaan door bijvoorbeeld een te strakke bh of het induwen van de borst tijdens de voeding. (La Leche League, s.a.)
2. Een bacterie kan de borst binnendringen wanneer de borst kapot is door bijvoorbeeld een tepelkloof.

Een combinatie kan ook. Het kan zo zijn dat door een kapotte tepel je niet graag aanlegt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt en je verstopte melkkanaaltjes krijgt. (La Leche League, s.a.)
Een borstontsteking kan ook ontstaan tijdens het geven van kunstvoeding. Er wordt wel melk aangemaakt maar niet geleegd. Toch komt dit niet vaak voor.

Hoe herken je een borstontsteking?
Tijdens een borstontsteking voel je je vaak niet lekker. Je voelt je grieperig, rilt, hebt hoofd- en spierpijn. Je borst voelt pijnlijk en in het geval van verstopte melkkanaaltjes heb je vaak een rode, harde pijnlijke plek in je borst. Tevens ontwikkel je koorts. (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)

Een borstontsteking voorkomen (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Voorkomen is altijd beter dan genezen.
– Leg je kindje goed aan. Vraag eventueel een kraamverzorgster, verloskundige of lactatiekundige om met je mee te kijken.
– Zorg ervoor dat je kindje de borst goed leeg drinkt. Wissel daarvoor ook regelmatig van voedingshouding.
– Zorg dat je geen knellende kleding/bh’s aan trekt, wel ondersteunende bh’s.

Een borstontsteking genezen

Eerste 24 uur (Kleintjes, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
De eerste 24 uur hoef je je huisarts nog niet in te schakelen. Er zijn voldoende dingen die je eerst zelf kunt proberen en die in veel gevallen de borstontsteking doen verhelpen.

Probeer altijd eerst de oorzaak te achterhalen. Is er sprake van een tepelkloof? Word je kindje goed aangelegd? Drinkt je kindje de borst goed leeg? Is er teveel melk? Afknellende kleding?
– Het is heel belangrijk om de borst goed te legen. Leg je kindje daarom regelmatig (8-12 x per 24 uur) aan. Indien je borst na de voeding nog niet leeg is, is het verstandig om deze leeg te kolven.
– Indien je kindje niet aan de borst drinkt, is het belangrijk om regelmatig de borst leeg te kolven in dezelfde frequentie als dat je kindje drinkt.
– Rust.
– Gebruik warme kompressen/warme douches om de melk in de borst beter door te laten stromen.
– Gebruik liever geen koude/ijs kompressen. Dit zorgt er voor dat de melk juist niet stroomt.
– Behandel eventuele tepelkloven.
– Masseer de pijnlijke, harde plekken voor en/of tijdens de voeding.
– Smeer kwark op je borst. Kwark helpt om warmte en afvalstoffen uit je borst te halen. Tevens werkt koude kwark pijnstillend. (van Veldhuizen-Staas, 2016)

Na 24 uur (Newman, s.a.)
Indien je alles hebt geprobeerd en de borstontsteking nog niet lijkt te verminderen na 24 uur of juist erger wordt, is het verstandig om de huisarts in te schakelen. Mogelijk heb je dan toch antibiotica nodig om van de ontsteking af te komen en weer met plezier te voeden. (Kleintjes, s.a.)

Conclusie
Een van de vervelendste gebeurtenissen die je kan overkomen tijdens het geven van borstvoeding. Ook kun je een borstontsteking krijgen als je kunstvoeding geeft. Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen om de ontsteking te lijf te gaan. Je kunt altijd iemand raadplegen om met je mee te kijken, zoals een kraamverzorgster, verloskundige of een lactatiekundige.

David Leo Veksler @ flickr.jpg
Bron: David Leo Veksler @ Flickr

Bronnen

Borstvoeding natuurlijk (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.borstvoedingnatuurlijk.nl/Borstvoeding/Informatie_per_onderwerp/Problemen___oplossingen/Borstontsteking

Kleintjes, S. (s.a.). Hoe kom je van een borstontsteking af? Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/borstontsteking.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/33-borstontsteking-verstopping

Newman, J. (s.a.) Verstopt melkkanaaltje en borstontsteking (mastitis). Gevonden op het internet op 15 augustus 2015 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/verstopt.html

Webmd (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.webmd.com/parenting/baby/tc/mastitis-while-breast-feeding-topic-overview

van Veldhuizen-Staas, G. (2016). Hulpmiddelen en technieken bij verstopte melkkanalen en borstontsteking. Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://eurolactatie.net/2016/05/07/hulpmiddelen-en-technieken-bij-verstopte-melkkanalen-en-borstontsteking/

De navelveter

Na de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt, tenzij men kiest voor een lotusbevalling uiteraard. Standaard wordt bij het doorknippen gebruik gemaakt van een navelklem. Zo’n grote plastic, blauwe (of soms witte) klem, wie kent hem niet? Maar wist je dat er ook een alternatief is?

De navelstreng afklemmen
In het gunstigste geval wordt er gewacht totdat de navelstreng helemaal uitgeklopt is, waarna de navelstreng wordt afgeklemd. Aan de kant van het kindje wordt er een navelklem geplaatst en aan de andere kant een kocher. Daartussen mag (meestal) de papa, de navelstreng doorknippen. De navelstreng wordt afgeklemd, aangezien er anders een open verbinding is tussen de bloedvaten van het kindje en de buitenwereld en daardoor zou het kindje dan ook bloed blijven verliezen.

Een navelveter
Veel mensen weten het niet, maar er is een alternatief voor de navelklem, namelijk een navelveter of naveltouwtje! Je kunt je misschien voorstellen dat zo’n harde, plastic klem niet echt prettig zit. Je kunt er dan ook voor kiezen om een navelveter of touwtje te gebruiken. Hierbij heb je ook nog eens allerlei verschillende varianten. Zo kun je prima een stevig touwtje gebruiken of je kunt een echte navelveter bestellen. Tevens bestaan er tegenwoordig ook vrolijke gehaakte navelveters, die je misschien zelf wel kunt haken.

Voordeel
Het voordeel van zo’n navelveter is dat het minder in de weg zit en het prettiger voor je kindje aanvoelt. Veel mensen beschouwen een navelveter als babyvriendelijker dan de navelklem. Een navelklem kan soms irritatie geven aan de huid van je kindje.

Nadeel
Er is een kans dat de navelveter de navelstreng onvoldoende afsluit, waardoor deze blijft bloeden. Dat is uiteraard niet de bedoeling. Belangrijk is dus om de navelveter goed strak te knopen. Hierbij is er kans dat de navelveter breekt, dus is het altijd verstandig om er voor de zekerheid 2 te bestellen. Sommige mensen kiezen er voor om de eerste paar dagen ook nog een navelklem iets verderop te plaatsen, zodat ze die later af kunnen knippen. Een extra tip is om de navelstreng echt uit te laten kloppen, voordat deze doorgeknipt wordt. De navelstreng is hierdoor veel dunner en daarmee veel makkelijker te knopen. Daarbij kan ook de navelklem verkeerd geplaatst worden en ervoor zorgen dat de bloedvaten niet dicht gedrukt worden.

 

Bron Potjesenpannen.blogspot.com.jpg
Bron: Potjesenpannen.blogspot.com Op deze foto is duidelijk te zien wanneer er sprake is van een uitgeklopte, lege navelstreng.

Knooptechniek
Er zijn verschillende soorten knooptechnieken en welke je gebruikt maakt eigenlijk weinig uit, zolang de navelstreng maar stevig dichtgeknoopt wordt.

navelveter2.jpg

 

Wetenschappelijk onderzoek
Er is geen onderzoek gedaan naar wat de meest effectieve of beste manier is om de navelstreng af te binden. Eigenlijk ook niet nodig, want het is heel duidelijk of een navelklem/veter/touwtje zijn werk doet of niet: zolang het er voor zorgt dat de navelstreng niet bloedt, werkt het. De World Health Organisation heeft dan ook geen enkele bezwaren tegen het gebruik van een navelstrengtouwtje of veter. (Optimum Doula, s.a.)

Conclusie
Een navelveter is een mooi alternatief voor de plastic navelklem. Indien de navelveter goed wordt geknoopt, is deze even veilig als de navelklem.

Bronnen
Optimum Doula (s.a.)
Gevonden op het internet op 13 mei 2016 via http://www.optimumdoula.co.uk/cordties.html

Tepelhoedjes

Te pas en te onpas zie je hem tegenwoordig voorbij komen: het tepelhoedje. Voor talloze problemen wordt er gegrepen naar het siliconen hoedje: pijnlijke tepels, ingetrokken tepels, niet goed aanhappen… Maar is dit eigenlijk wel zo’n goed idee?

Wat is een tepelhoedje?
Een tepelhoedje in een dun siliconen hoedje dat over de tepel en tepelhof wordt gelegd. Het wordt tegenwoordig bij veel verschillende borstvoedingsproblemen gebruikt.

@wikipedia Nipple shield Tepelhoedje.JPG
Bron: @wikipedia

Goed idee?
Nee, een tepelhoedje is eigenlijk niet aan te bevelen. Om dit duidelijker te maken ga ik verschillende borstvoedingsproblemen waarbij een tepelhoedje gebruikt wordt even overlopen.

Pijnlijke tepels
Veel vrouwen met pijnlijke tepels neigen naar een tepelhoedje. Een tepelhoedje wordt over de tepel geplaatst, waardoor de vrouw het gevoel krijgt dat ze de tepel beschermt tijdens het voeden. Maar, een tepelhoedje wordt vaak verkeerd geplaatst en ook als het tepelhoedje wel goed wordt geplaatst, schuurt deze behoorlijk. Hierdoor wordt de tepel juist keer op keer opengehaald en heelt het dus helemaal niet. Een tepelhoedje is dus niet het juiste hulpmiddel op dit moment. Het is de bedoeling dat je de oorzaak van de pijnlijke tepels (meestal verkeerd aanleggen) aanpakt. Ondertussen probeer je de tepel te laten helen: druppeltje melk uitsmeren, in de lucht laten drogen, korter maar frequenter voeden etc. (Bon, s.a.)

Ingetrokken tepels
Een pasgeborene moet niet zuigen aan de tepel, het moet een groot deel van het tepelhof in de mond nemen om goed aan de borst te drinken. Ingetrokken tepels hoeven dus helemaal geen probleem te zijn tijdens de borstvoeding. Hoe kun je het kindje dan helpen aanleggen? Zie hieronder bij ‘een betere oplossing’. (La Leche League, 2015)

Niet goed aanhappen
Vooral tijdens de eerste dagen is borstvoeding oefenen. Het nog niet goed kunnen aanhappen wordt vaak gebruikt als reden om een tepelhoedje te gebruiken, maar dit is eigenlijk niet slim. Door het gebruik van een tepelhoedje leert het kindje om op een andere manier aan de borst te drinken. Hij kan minder van het tepelhof in zijn mond nemen, waardoor de borst minder goed leeg gedronken kan worden en je sneller last krijgt van een borstontsteking. In de eerste borstvoedingsperiode zorgen voor het grootste deel de hormonen dat de borstvoeding op gang komt, maar na verloop van tijd gaat dit over naar vooral vraag en aanbod. In het begin merk je dus nog niet dat een tepelhoedje de melkproductie remt, maar wanneer je meer afhankelijk bent van het vraag en aanbod principe, kan de melkproductie verminderd worden, doordat het kindje minder goed de borst leeg kan drinken. Tevens is er geen sprake van direct huid op huid contact, waardoor de toeschietreflex minder snel toeschiet en het kindje ook sneller gefrustreerd kan raken aan de borst. Het is dus belangrijk dat het kindje goed leert aanhappen, juist zonder tepelhoedje, om de melkproductie ook op lange termijn in stand te kunnen houden. (Bon, s.a. ; Centrum voor Borstvoeding, s.a.)

Wetenschappelijk onderzoek
Op dit moment wordt het tepelhoedje in de meeste gevallen nog niet ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Tevens is er helemaal niets onderzocht over eventuele lange termijn effecten. Zo wordt er niet gekeken of vrouwen op lange termijn nog borstvoeding geven bijvoorbeeld of hoe het zit met de melkproductie op lange termijn. (McKechnie & Eglash, 2010)

Een beter oplossing
Een oplossing voor veel van deze problemen is Biological Nurturing. Biological Nurturing is een manier van voeden waarbij rekening wordt gehouden met de natuurlijke reflexen van moeder en kind.

Hoe doe je dit?
Bij voeden via Biological Nurturing leunt de moeder achterover en plaatst ze haar kindje bovenop zich. Op deze manier wordt het hele lichaam van het kindje ondersteunt door het lichaam van de moeder en hoeft de moeder haar kindje niet eens zelf vast te houden. In deze houding worden alle reflexen van het kindje benut, waardoor het zichzelf aan de borst kan leggen. (Colson, 2010)

Waarom?
In onze oudere borstvoedingshoudingen, bijvoorbeeld de madonnahouding, zit de moeder kaarsrecht. Haar kindje drukt ze tegen zich aan. Schouders en nek verkrampen en je krijgt een lamme arm. Op deze manier voeden is niet relaxed. Tegelijkertijd wordt het kindje door de zwaartekracht naar beneden getrokken, juist van de borst af. Hierdoor kan er (zeker als het kindje krachtiger gaat drinken) meer wrijving op de tepel ontstaan, waardoor je pijnlijke tepels kunt krijgen. Tevens werkt de zwaartekracht niet mee met de reflexen van het kindje, waardoor het soms lijkt of het kindje de borst tegenwerkt. (Colson, 2010)

Door het kindje gewoon op je te plaatsen terwijl je zelf achterover leunt, zit je sowieso zelf een stuk comfortabeler. Tevens werkt de zwaartekracht nu in de goede richting, waardoor het kindje alle aangeboren reflexen kan benutten om aan de borst te kunnen drinken. (Colson, 2010)

Conclusie
Tepelhoedjes worden op dit moment te snel gebruikt. Zeker in die eerste periode, de kraamtijd, wordt er snel gegrepen naar een tepelhoedje. Biological nurturing kan in veel gevallen de ideale oplossing zijn en zorgt er uiteindelijk tevens voor dat er meer vrouwen borstvoeding zullen blijven geven, ook op lange termijn. Het is een gemakkelijke oplossing en dus zeker het proberen waard. Bij pijnlijke tepels is het tepelhoedje geen oplossing. Het haalt alleen vaak de symptomen weg, maar de oorzaak niet. Beter zou dus zijn om de oorzaak op te lossen. Bij ingetrokken tepels en niet goed kunnen aanhappen zou mijn advies zijn om het tepelhoedje als allerlaatste te proberen, maar dan nog het liefst na contact met een lactatiekundige om te kijken of er alles uitgehaald is wat er in zit zonder tepelhoedje. Uiteraard gaat ook mijn voorkeur uit voor een tepelhoedje boven kunstvoeding. Mocht je alles geprobeerd hebben en niets hielp, dan is het tepelhoedje zeker het proberen waard! Ik wil alleen meegeven dat een tepelhoedje vaak symptomen oplost, maar het probleem, de oorzaak, zelf niet. Het tepelhoedje zou dus, in mijn ogen, niet snel gebruikt moeten worden, maar enkel als het niet anders kan of wanneer je dit liever wilt.

Aurimas Mikalauskas @Flickr.jpg
Bron: Aurimas Mikalauskas @Flickr

Bronnen
Bon, A. (s.a.) Tepelhoedjes, ingetrokken tepels en Niplette. Borstvoeding.com

Centrum voor Borstvoeding (s.a.) Gevonden op het internet op 15 april 2016 via http://www.centrumvoorborstvoeding.nl/voorlichting/voeden+met+een+tepelhoedje

Colson, S. (2010) Inleiding tot biological nurturing; een nieuwe kijk op borstvoeding. Hale Publishing.

McKechnie, A.C., & Eglash, A. (2010) Nipple Shields: A Review of the Literature. Breastfeed Medicine, 5(6), 309-314.

La Leche League (2015)
Gevonden op het internet op 15 april 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/281-vlakke-of-ingetrokken-tepels

Het weegbeleid bij pasgeborene

Regelmatig stel ik mezelf de vraag of we ons niet veel te veel focussen op het gewicht van de pasgeborene. Wat zou nu het beste weegbeleid zijn voor borst gevoede kinderen en zorgen voor de minste stress bij de ouders?

Het beleid
Het weegbeleid verschilt enorm in de verscheidene regio’s. Dit is afhankelijk van de wensen van de verloskundigen. In het protocol van de KCKZ (Kenniscentrum kraamzorg), staat er dat de kraamverzorgster hoort te wegen volgens de afspraken met de verloskundige. (KCKZ, s.a.)

Elke dag wegen?
Een van de discussiepunten is hoe vaak er gewogen moet worden. De World Health Organization (WHO) beveelt aan om de pasgeborene elke dag te wegen. De multidisciplinaire richtlijn borstvoeding raadt aan om minstens te wegen direct na de geboorte (dag 0), op dag 2, dag 4 en dag 7. (NCJ, 2015) Ik denk dat deze laatste variant het minste stress met zich meebrengt. De meeste kinderen vallen namelijk af tijdens de kraamtijd. Dit mag ook! Door elke dag te wegen, wordt moeder elke dag gewezen op het gewichtsverlies. Dit kan voor veel stress zorgen en dat heeft weer invloed op de borstvoeding. Zeker die eerste dagen, waarbij de borstvoeding nog goed op gang moet komen, zijn cruciaal. Dit is juist de periode waarin de pasgeborene nog afvalt en die stress zou een negatief effect op de borstvoeding kunnen hebben. Het lijkt mij dus belangrijker om in die periode goed op te letten hoe de conditie van het kindje is. Zijn er regelmatig plas/poepluiers? Is het kindje alert en tevreden? Dat zouden de eerste parameters moeten zijn en pas daarna het gewicht.

Wat dat betreft is het bij fles gevoede baby’s makkelijker, aangezien je weet wat er in gaat. Voor hen zou ik dus sowieso enkel op dag 0, dag 2, dag 4 en dag 7 wegen.

7-10% vs. Standaarddeviatiescore
In het grootste deel van Nederland wordt er nog altijd gewerkt met de -7/-10 % regel. Indien een kindje 7% is afgevallen, wordt de borstvoeding extra gestimuleerd. Mocht het kindje 10% afvallen, wordt er (vaak) overgegaan op bijvoeding. Maar deze regel, is helemaal niet wetenschappelijk onderbouwd. Dit is geen beleid dat naar voren is gekomen uit wetenschappelijk onderzoek, maar puur uit ervaring. Om die reden heeft TNO een andere richtlijn ontwikkeld, die wel is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Hierbij is het gewichtsverlies van gezonde pasgeborene die borstvoeding krijgen vergeleken met het gewichtsverlies van ondervoede, uitgedroogde pasgeboren die borstvoeding krijgen. Op die manier is er een nieuw, nauwkeuriger groeidiagram (https://www.tno.nl/media/2544/grafiekborstgevoedekinderenmettoelichting.pdf) ontwikkeld. Hierbij wordt ook gekeken naar de procentuele afname van het gewicht, maar is er meer ruimte, waardoor er minder kinderen onnodig bij gevoed of doorverwezen worden. Wanneer het gewicht onder de oranje lijn komt, is het opnieuw de bedoeling om de borstvoeding te optimaliseren. Wanneer het gewicht onder de rode lijn (soms dus pas op -11,5%, komt is het pas nodig om te gaan bijvoeden, liefst met afgekolfde moedermelk. (van Dommelen et al, 2008; NJC, 2015).

Deze richtlijn van de TNO is in 2015 al opgenomen in de vernieuwde versie van de multidisciplinaire richtlijn borstvoeding en ook goedgekeurd door de KNOV (KNOV, 2015). Toch wordt de richtlijn nog vrijwel nergens toegepast. We zitten blijkbaar erg vastgeroest aan de -7/-10 % regel.

Conclusie
Het lijkt mij minder stressvol om niet elke dag te wegen, maar enkel op dag 0, dag 2, dag 4 en dag 7. Ook hiermee heb je snel de grote gewichtsverliezen te pakken en je moet uiteraard allereerst goed letten op de conditie van het kindje. Op indicatie is het altijd mogelijk om eerder te wegen of vaker. Mocht het kindje dan heel veel afgevallen zijn en ben je dan bezig met het optimaliseren van de borstvoeding, kan het nuttig zijn om tussendoor wel te wegen. Ik ben tevens een voorstander van de groeicurve van de TNO, aangezien deze wetenschappelijk bewijs kent en ruimer gebied kent waarin pasgeborene mogen afvallen voordat er wordt gekozen voor bijvoeding.

Bij fles gevoede baby’s heeft het ook de voorkeur om op dag 0, dag 2, dag 4 en dag 7 te wegen. Je weet namelijk wat er in gaat qua voeding, waardoor je een vochtbalans veel nauwkeuriger kunt bijhouden. Elke dag wegen heeft in mijn ogen dan geen meerwaarde.

eyeliam @Flickr4.jpg
Bron: eyeliam @Flickr

Bronnen
KCKZ (s.a.) Zorgprotocol observatie en controle van de pasgeborene in de kraamtijd. http://app.kenniscentrumkraamzorg.nl/wp-content/uploads/2015/09/Zorgprotocol-Observatie-pasgeborene1.pdf

KNOV (2015)
Gevonden op het internet op 1 april 2016 via http://www.knov.nl/actueel-overzicht/nieuws-overzicht/detail/multidisciplinaire-richtlijn-borstvoeding-geautoriseerd/1641

NCJ (2015)
Gevonden op het internet op 1 april 2016 via https://www.ncj.nl/richtlijnen/jgzrichtlijnenwebsite/details-richtlijn/?richtlijn=27&rlpag=1160

van Dommelen, P., van Wouwe, J.P., Breuning-Boers, J.M., van Buuren, S., & Verkerk, P.H. (2008) Gewichtverlies bij borst gevoede pasgeborenen. Tijdschrift voor verloskundigen, 23-25.