Kruiken

In veel gevallen zie ik dat er in de kraamweek snel wordt afgezien van het gebruik van kruiken. Immers het kindje groeit en het kan zijn temperatuur mooi stabiel houden. Maar dan zien we ineens dat het kindje stagneert in groei of zelfs terug afvalt. Daarbij blijft wel zijn temperatuur mooi. Hoe komt dit? Hoe kan een kruik hierbij helpen? Hoe gebruik je een kruik? En wat voor soorten kruiken zijn er eigenlijk?

Temperatuurregulatie
Een pasgeborene vindt het moeilijk om zijn eigen lichaamstemperatuur mooi op peil te houden in de eerste periode na zijn geboorte. Dit komt omdat er nog weinig vet aanwezig is als isolatie en het kindje tevens een groot lichaamsoppervlakte heeft als je dit vergelijkt met de lichaamsmassa. Hierdoor koelt het kindje sneller af. (Reinke, 2011) Wanneer de omgeving niet stabiel is in temperatuur, zal het kindje toch proberen om zijn lichaamstemperatuur zelf stabiel te houden, waardoor zijn stofwisseling zal toenemen en daarmee dus ook het energieverbruik. Dit zorgt er voor dat het kindje minder energie over heeft om te drinken en te groeien. (Moore, Kollee & Vrancken, 2003) Des te belangrijker dat wij, zeker in de kwetsbare periode van de kraamweek, er voor zorgen dat de omgevingstemperatuur zo stabiel mogelijk is, waardoor het kindje geen energie hoeft te verspillen aan het op peil houden van zijn/haar lichaamstemperatuur.

Hoe gebruik je een kruik?
In de eerste periode na de geboorte is een kruik heel belangrijk. De kruik zorgt er voor dat de temperatuur rondom de baby voldoende warm is, waardoor de lichaamstemperatuur van het kindje mooi stabiel blijft, zonder dat het kindje hier energie voor hoeft te gebruiken. Een voordeel dus van de kruik! Toch is het belangrijk voorzichtig om te gaan met een kruik, want er zijn ook risico’s verbonden aan het gebruik.

Risico’s
1. Brandwonden. Wanneer er gebruikt wordt gemaakt van een hete kruik, is er kans op de ontwikkeling van brandwonden. Dit ontstaat niet enkel bij direct contact tussen de huid en de kruik, maar bijvoorbeeld ook als er een erg hete kruik vlakbij het kindje ligt, zonder direct contact. Ook kunnen er brandwonden ontstaan wanneer een kruik lekt. Daarom is het heel belangrijk om de kruiken regelmatig te controleren, gebruik te maken van een kruikenhoes en de kruik op voldoende afstand van het kindje te leggen met de dop naar het voeteneind. (Vet, Canninga-van Dijk & de Waal, 2009)
2. Oververhitting. De meest voorkomende oorzaak van een te hoge temperatuur bij een pasgeborene is een verhoogde omgevingstemperatuur. (Moore, Kollee & Vrancken, 2003). Het kan voorkomen dat wanneer een kindje al goed in staat is om zijn temperatuur stabiel te houden, zonder veel gebruik van energie, dat kruiken er bijvoorbeeld voor zorgen dat de temperatuur van het kindje boven de 37,5 uit komt. Wanneer een kindje en te hoge temperatuur heeft, is het altijd goed om kritisch te kijken naar de omgeving van het kindje en in eerste instantie daarin iets te veranderen: 1 kruik in plaats van 2, muts af, extra wollen deken weg, etc. Belangrijk is dus om regelmatig de temperatuur van het kindje te blijven controleren om daarop in te kunnen spelen.

Gebruik (Veiligheid, s.a.)
1. Gebruik een kruikenzak (bij elke soort kruik)
2. Leg de kruik op de deken, met een handbreedte afstand van je kindje.
3. Leg de kruik met de dop naar het voeteneind.
4. Controleer de kruik voor elk gebruik op eventueel lekken. Controleer hierbij goed de dop.
5. Gebruik in principe heet water uit de kraan. Gebruik enkel kokend water op advies van kraamverzorgster/verloskundige/arts.

Welke soorten kruiken zijn er? (Veiligheid, s.a.; Baby op komst, s.a.)

Heetwater (metalen) kruik
Deze kruiken zijn het meest verkrijgbaar in metaal, maar soms ook in kunststof. Dit is de vorm van kruik die het langste warm blijft. Meestal blijft deze warm genoeg om hem slechts 1 keer per nacht te hoeven verversen. De dop is in de vorm van een schroefdop met een rubberen afsluitplaatje.

Belangrijk bij deze kruik is om zeer regelmatig de dop te controleren. De rubberen plaatjes kunnen verslijten en hierdoor lekken mogelijk maken. Je kunt bij verschillende baby winkels nieuwe doppen kopen. Tevens kunnen deze kruiken gaan roesten. Door de roest kan er een gat in de kruik komen wat ook kan zorgen voor een lek. Controleer deze kruik dus goed voor gebruik!

Gebruik: Vul de kruik in de gootsteen. Vul de kruik tot aan de rand. Draai de dop goed dicht en controleer op lekken. Doe een kruikenzak om de kruik heen. Leg de kruik op een handbreedte afstand van je kindje met de dop naar beneden.

Kersenpit
De kersenpit kun je niet gebruiken bij je kindje. Het is namelijk wel eens voorgekomen dat kersenpitten spontaan ontvlammen.
Je kunt de kersenpit wel gebruiken om het bedje voor te verwarmen.
De zak met kersenpitten warm je op in de magnetron. De magnetron verwarmt niet gelijkmatig, waardoor het belangrijk is om na het verwarmen de kersenpitten wat te schudden, waardoor de warmte gelijkmatig verdeeld.

Gebruik: Gebruik deze kruik niet bij je kindje! Verwarm de kersenpit in de magnetron volgens gebruiksaanwijzing. Gebruik een kruikenzak.

Elektrische kruik
De elektrische kruiken zijn in opkomst. De meeste kraamverzorgster zullen nog wat afhoudend zijn voor het gebruik van deze kruiken, omdat ze nog zo nieuw zijn. Deze kruiken koelen sneller af dan de metalen kruiken. Het duurt gemiddeld 10 minuten voordat de kruik opnieuw op temperatuur is. Voordeel: de kruik kan niet lekken.

Bij deze kruiken is het belangrijk om de kruiken op te warmen op een vuurvaste stabiele ondergrond. Tevens is het belangrijk om in de gaten te houden of de kruik vanzelf uit gaat wanneer de juiste temperatuur is bereikt.

Gebruik: Raadpleeg de gebruiksaanwijzing. Warm de kruik op volgens de gebruiksaanwijzing. Haal de stekker uit het stopcontact. Plaats de kruik in een kruikenzak. Leg de kruik op een handbreedte afstand van je kindje.

Gelkruik
De gelkruik warm je op in de magnetron. De magnetron verwarmt niet gelijkmatig, waardoor er koude en hete plekken ontstaan in de kruik, het is dus belangrijk om de kruik te kneden na het opwarmen, zodat de warme gelijkmatig verdeeld wordt. Deze kruiken blijven maar kortdurend warm en zijn daardoor niet geschikt om te gebruiken bij je kindje. Wel kun je hem gebruiken om het bedje voor te verwarmen.

Controleer de kruik regelmatig, want in de gel kunnen barsten ontstaan. Dit zou er voor kunnen zorgen dat de kruik lekt.

Gebruik: Warm de kruik op in de magnetron volgens gebruiksaanwijzing. Kneed de gel, zodat de warmte goed verdeeld wordt over de gehele kruik. Plaats de kruik in een kruikenzak.

Rubberen kruik
Een rubberen zak, die je kunt vullen met warm water. Dit soort kruiken zijn niet geschikt voor pasgeborene, omdat hier een groot risico op lekkage aan zit en daarmee dus verbranding van de pasgeborene. Je kunt de kruik wel gebruiken om het bedje te verwarmen.

Gebruik: Gebruik deze kruik niet bij je kindje! Vul de rubberen kruik met warm water. Controleer de kruik op lekken. Gebruik een kruikenzak.

Conclusie
Een kindje is in de eerste periode van zijn/haar leven nog niet in staat om zijn/haar temperatuur stabiel te houden zonder veel onnodige energie te gebruiken. Hierdoor kunnen kruiken nuttig zijn om je kindje te helpen zijn/haar temperatuur stabiel te houden. Er zijn heel veel verschillende kruiken. Belangrijk is om voorzichtig om te gaan met kruiken en ze regelmatig te controleren.

PublicDomainPictures @Pixabay
Bron: pixabay

Bronnen
Baby op komst (s.a.)
Gevonden op het internet op 27 maart 2017 via https://www.babyopkomst.nl/babyuitzet/kruiken/

Kraamzorggroep (2015)
Gevonden op het internet op 27 maart 2017 via https://www.kraamzorgmetpassie.nl/wp-content/uploads/2017/01/borstvoedingsbeleid-de-kraamzorggroep-2015.docx

Moore, M.L., Kollee, L.A.A., & Vrancken, S.L.A.G. (2003) Perinatologie: leerboek neonatologie en verloskunde voor verpleegkundige. Bohn Stafleu van Loghum, 156-162.

Reinke, X. (2011) Kraamzorg. Bohn Stafleu van Loghum, 96.

Veiligheid (s.a.)
Gevonden op het internet op 27 maart 2017 via https://www.veiligheid.nl/kinderveiligheid/slapen/beddengoed-voor-kinderen/kruik?gclid=CjwKCAjw8OLGBRAkEiwAj-AR64tXWw9pIJUGLmtUINVmeOHyQprBDIFBdhpU48QXppcs4wtD7QZh_xoC-BIQAvD_BwE

Vet, N.J., Canninga-van Dijk, M.R., & de Waal, W.J. (2009) Brandwonden bij pasgeborenen door warme kruiken. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, (153).

 

Vaginale schimmelinfectie

Wanneer je zwanger bent kun je merken dat je vaginale afscheiding toeneemt. Dit is volkomen normaal en hoort bij de toename van hormonen en de voorbereiding op de bevalling. Maar soms wordt je afscheiding anders dan normaal. Het kan gaan ruiken, gaan jeuken en veranderen van kleur, dit noemen we een vaginale schimmelinfectie. Wat is dit precies en hoe behandel je het?

Wat is een vaginale schimmelinfectie?
Tijdens je zwangerschap nemen de hormonen in je lichaam toe. Dit zorgt er voor dat je een grotere kans hebt op een vaginale schimmelinfectie. De flora in je vagina verandert onder invloed van deze hormonen en dit kan er voor zorgen dat gisten de kans hebben om zich optimaal te verspreiden. Wanneer deze gisten de overhand krijgen, spreken we van een vaginale schimmelinfectie. (Apotheek, 2015)

Symptomen (Apotheek, 2015; RIVM, s.a.)
Een vaginale schimmelinfectie herken je door de volgende typische klachten:
– Vaginale jeuk, soms ook jeuk aan je schaamlippen.
– Witte of gelige afscheiding, soms kan deze ook brokkelig zijn.
– Vreemde geur.
– Gezwollen, pijnlijk en rood vaginaal slijmvlies.
– Branderig of pijnlijk gevoel tijdens het plassen of vrijen.

Verhoogde kans (Apotheek, 2015)
Er zijn bepaalde scenario’s waarin je meer kans hebt op een schimmelinfectie:
– Tijdens je zwangerschap
– Bij gebruik van antibiotica
– Wanneer je de pil slikt (meer hormonen)
– Wanneer je je vagina wast met zeep

Risico’s

Tijdens je zwangerschap/na je zwangerschap
Deze vaginale schimmelinfectie is tijdens je zwangerschap (en na je zwangerschap) onschuldig, maar wel heel erg vervelend. Je kunt hier flink last van hebben en het kan ook invloed hebben op je relatie, aangezien seks erg pijnlijk kan zijn.

Tijdens je bevalling
Ook tijdens je bevalling is de schimmelinfectie ongevaarlijk. Wel komt je kindje tijdens het passeren van je baringskanaal in aanraking met deze gisten. Ook je kindje kan op dat moment gekoloniseerd worden met de schimmel en dit kan spruw veroorzaken. Spruw is een schimmelinfectie. Deze zit vaak in het mondje van je kind, waardoor het moeite kan hebben met drinken, aangezien dit pijnlijk is. Ook kan de spruw resulteren in luieruitslag. Onschadelijk, maar wel heel erg vervelend!

Voorkomen (Apotheek, 2015; Gezond met Femke, s.a.)
Je kunt de kans op een schimmelinfectie verkleinen met behulp van de volgende maatregelen:
– Was je vagina enkel met water.
– Gebruik zo min mogelijk inlegkruisjes of vervang ze zeer regelmatig.
– Trek geen strakke of synthetische (onder)broeken aan.
– Eet gezond en gevarieerd. Probeer suikers te vermijden.

Genezen
Uiteraard zijn er ook maatregelen om weer van je schimmelinfectie af te komen. Ik maak hierbij een onderscheid tussen natuurlijke maatregelen en medicatie. De natuurlijke middeltjes zijn niet allemaal wetenschappelijk bewezen, maar berusten meer op ervaring.

Natuurlijk
– Wanneer je vrijt met een schimmelinfectie: zorg voor voldoende glijmiddel. Wanneer je vrijt zonder glijmiddel, kan het pijnlijk zijn en kan dit er voor zorgen dat er kleine beschadigingen oplevert aan de vaginawand. Hierdoor kunnen de schimmels extra gaan groeien. (Apotheek, 2015)
– Gebruik geen tampons, zo zorg je ervoor dat de schimmels niet kunnen gaan broeien. (Apotheek, 2015)
– Yoghurt: Yoghurt werkt schimmeldodend. Hoe kun je dit toepassen bij een vaginale schimmelinfectie? Vries yoghurt in in een omhulsel van een tampon. Deze bevroren yoghurt kun je inbrengen. Heel koud, maar werkt schimmeldodend en verlichtend. (Optimaal gezond, 2016)
– Knoflook: Ook knoflook werkt schimmeldodend. Een teentje knoflook (zonder schil) inpakken in gaasjes met een touwtje eraan. Inbrengen als tampon, de nacht laten zitten. Evt. nacht erop herhalen. (Optimaal gezond, 2016)
– Cranberry: Cranberry sap gebruik we bij het bestrijden van een urineweginfectie, maar kan ook gebruikt worden bij een vaginale schimmelinfectie. Door het drinken van de cranberry sap, neemt de zuurtegraad van de urine toe. Wanneer de zure urine je besmette delen aanraakt, werkt dit schimmeldodend. Je kunt uiteraard ook gewoon cranberry’s eten of cranberrypillen gebruiken. (Optimaal gezond, 2016)
– Zeewater!
– Tea tree olie: Spoel je vagina, doormiddel van een vaginale douche, met daarin 5 druppel tea tree olie aan gelengd met water. Ook tea tree olie werkt schimmeldodend. (Oma weet raad, s.a.; Gezond met Femke, s.a.; Optimale gezondheid, 2016)

6849003064_b02ceb5c0a_b.jpg
Bron: @Flickr

Medicatie (Apotheek, 2015)
Wanneer de natuurlijke middelen er niet in slagen om de schimmelinfectie op te lossen, kun je de huisarts inschakelen voor antischimmelmedicatie. Dit kan gaan om een tablet of een crème. Beide werken even goed, maar de tablet hoef je slechts 1 maal te gebruiken en de crème gebruik je enkele dagen na elkaar. Wanneer je kiest voor de tablet is het belangrijk deze met je vingers in te brengen in plaats van met de applicator.
Deze producten kun je veilig gebruiken tijdens je zwangerschap en tijdens het geven van borstvoeding.

Conclusie
Een vaginale schimmelinfectie is niet gevaarlijk, maar wel heel erg vervelend! Er zijn veel huis- tuin- en keukenmiddeltjes die er voor kunnen zorgen dat je snel van je klachten af bent, maar als dit onvoldoende werkt kun je ook de huisarts bellen voor medicatie.

 

Bronnen
Apotheek (2015)
Gevonden op het internet op 8 februari 2017 via http://www.apotheek.nl/klachten-ziektes/vaginale-schimmelinfectie#hoe-herken-ik-vaginale-schimmelinfectie

Gezond met Femke (s.a.)
Gevonden op het internet op 8 februari 2017 via https://www.gezondmetfemke.nl/tips-tegen-een-vaginale-schimmelinfectie-candida/

Oma weet raad (s.a.)
Gevonden op het internet op 8 februari 2017 via https://omaweetraad.nl/gezondheid/vaginale-schimmelinfectie

Optimale gezondheid (2016)
Gevonden op het internet op 8 februari 2017 via http://www.optimalegezondheid.com/19-tips-om-een-candida-infectie-de-baas-te-worden/

RIVM (s.a.)
Gevonden op het internet op 8 februari 2017 via http://www.rivm.nl/Onderwerpen/C/Candida/Candida_en_zwangerschap

Huidsmeer

Sommige kindjes zijn direct na de geboorte nog bedekt onder een dikke, witte en vettige laag, dit noemen we huidsmeer of vernix caseosa. Wat is huidsmeer precies en wat is de functie hiervan?

Wat is huidsmeer?
Huidsmeer wordt pas in het 3e trimester van de zwangerschap, vanaf ongeveer 27 weken, aangemaakt. Huidsmeer wordt gevormd uit eiwitten, vetten en water. Het vormt een witte, vette laag op de huid van je kindje. (Huidhuis, 2016)

Welk kindje heeft er huidsmeer?
Bij ieder kindje wordt er in het 3e trimester huidsmeer gevormd, maar niet ieder kindje wordt met huidsmeer geboren. De hoeveelheid huidsmeer varieert per kindje. Kinderen die dicht bij de 42 weken geboren worden hebben minder (of zelfs geen) huidsmeer over dan kinderen die op 37 weken geboren worden. De huidsmeer is rond 42 weken al opgenomen in de huid van je kindje. Kinderen die voor de 28 weken geboren worden hebben nog geen huidsmeer. (Huidhuis, 2016)

De functie van huidsmeer
Huidsmeer wordt uiteraard niet voor niets gevormd. Huidsmeer heeft namelijk verschillende functies.

Waterafstotend
Huidsmeer zorgt er tijdens de zwangerschap voor dat het vruchtwater de huid niet kan binnendringen en dit zorgt er voor dat het kindje geen vocht en elektrolyten verliest. (Mama Natural, 2016; Singh & Archana, 2008)

Temperatuur regulerend
Over dit punt zijn de onderzoekers er nog niet helemaal uit, maar er is een vermoeden dat huidsmeer er voor kan zorgen dat het kindje beter op temperatuur blijft na de bevalling. (Singh & Archana, 2008)

Beschermt tegen uitdrogen
Huidsmeer zorgt voor een vette laag op de huid van je kindje, waardoor deze minder snel uitdroogt. (Haubrich, 2003; Huidhuis, 2016; Mama Natural, 2016)

Beschermt tegen bacteriën
Huidsmeer zorgt er niet enkel na de bevalling voor dat het kindje wordt beschermt tegen bacteriën van buitenaf, maar ook tijdens de bevalling! In het geboortekanaal zijn talloze mogelijke ziekteverwekkers aanwezig, de huidsmeer zorgt voor een beschermende laag waardoor het voor deze pathogene moeilijker wordt om het kindje te besmetten. Maar huidsmeer heeft niet enkele een mechanische werking. In huidsmeer zitten ook eiwitten die helpen bij de afweer tegen bacteriën. (Singh & Archana, 2008)

Mogelijk effect op de darmen
Aan het eind van de zwangerschap komt er ook wat huidsmeer van het kindje in het vruchtwater terecht. Wanneer het kindje dit vruchtwater inslikt, komt de huidsmeer ook in zijn of haar lichaam terecht. Dit zou mogelijk een gunstig effect hebben op de ontwikkeling van de darmen. (Singh & Archana, 2008) Tevens bevat huidsmeer eiwitten die vergelijkbaar zijn met moedermelk. Mogelijk zou het inslikken van dit huidsmeer er oor zorgen dat het maag-darmkanaal wordt voorbereid op de passage van moedermelk. (Akinbi et al, 2004)

Zelfreinigend
Huidsmeer heeft vergelijkbare effecten als gewone zeep. Tevens heeft huidsmeer daarbij nog het voordeel dat het vocht inbrengend is. Huidsmeer zorgt er dus voor dat de huid van het kindje schoon blijft. (Singh & Archana, 2008)

Gemakkelijkere passage
Huidsmeer kun je zien als een soort glijmiddel voor het geboortekanaal. Dit maakt het voor het kindje gemakkelijker om door het geboortekanaal te komen. (Singh & Archana, 2008; Natural Mama, 2016)

Don’t
Het huidsmeer verwijderen na de bevalling!
Het is omwille van alle functies van huidsmeer, heel belangrijk om deze te laten zitten en vanzelf in de huid te laten trekken. Dit intrekken duurt gemiddeld 5 dagen, in de plooien wat langer. (Singh & Archana, 2008)

Conclusie
Ook huidsmeer is weer zo’n fantastische uitvinding van moeder natuur en waarschijnlijk weten we tot op heden nog altijd niet alle functies van dit wondermiddel. Toch zijn er nu al zat functies van huidsmeer om er voor te pleiten dit huidsmeer zo lang mogelijk te laten zitten.

Bron wikimedia commons.jpg
Bron: wikimedia commons

Bronnen
Akinbi, H.T., Naendran, V., Pass, A.K., Markart, P., & Hoath, S.B. (2004) Host defense proteins in vernix caseosa and amniotic fluid. American Journal of Obstetrics and Gynaecology, 191(6), 2090-6.

Haubrich, K.A. (2003). Role of Vernix caseosa in the neonate: potential application in the adult population. AACN Clinical Issues, 14(4), 457-64.

Huidhuis (2016)
Gevonden op het internet op 27 oktober 2016 via https://www.huidhuis.nl/thema/babyhuid/na-de-geboorte

Mama Natural (2016)
Gevonden op het internet op 27 oktober 2016 via http://www.mamanatural.com/vernix/

Singh, G., & Archana, G. (2008). UNRAVELING THE MYSTERY OF VERNIX CASEOSA. Indian Journal of Dermatology, 53(2), 54-60. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2763724/

Tepelkloven

Het geven van borstvoeding hoort geen pijn te doen! Toch is dit bij het hebben van tepelkloven wel het geval. De pijn belemmert het voeden en is een van de meest voorkomende oorzaken van het vroegtijdig stoppen met het geven van borstvoeding, zonde! Tepelkloofjes kun je namelijk voorkomen en genezen, maar hoe?

Wat zijn tepelkloven?
Tepelkloven zijn kleine beschadigingen op de overgang tussen tepel en tepelhof of op je tepel zelf. Dit kunnen kleine scheurtjes zijn, maar ook echte wondjes. (Huidhuis, s.a.)
Als je start met het geven van borstvoeding, kan dit even onaangenaam voelen. Je borsten zijn het niet gewend en het bindweefsel in de tepels wordt voor het eerst wat opgerekt. Dit kan onaangenaam voelen, maar hoort niet echt pijnlijk te zijn. Mocht je echt pijn ervaren is het altijd goed om te kijken hoe je kindje aanligt. Kloven kun je herkennen door de beschadigingen rondom de tepel, maar ook doordat de pijn langer aanhoudt dat de ‘aanpasgevoeligheid’ en ook vaak pijnlijk is tussen de voedingen door. (La Leche League, s.a)

Oorzaak van tepelkloven
Het krijgen van tepelkloven kan verschillende oorzaken hebben. (Baby en borstvoeding, 2016)

Niet goed aan de borst drinken
De meest voorkomende oorzaak van het ontstaan van tepelkloven is dat een kindje niet goed aan de borst drinkt. In het begin is het soms wat lastig om je kindje aan te leggen en veel vrouwen nemen genoegen met een bepaalde drinkhouding, ook al voelt deze niet prettig. Dit kan er voor zorgen dat er tepelkloven ontstaan. Heel vervelend, want daarna voelt het drinken helemaal niet meer prettig! (La Leche League, s.a.)

Spruw
Spruw is een schimmelinfectie die regelmatig voorkomt. Spruw zit zowel in het mondje van het kindje als op de borst. Deze infectie is o.a. te herkennen aan een witte uitslag in het mondje van het kindje, die je niet weg kunt vegen, maar dus ook aan plotseling pijn ervaren tijdens het voeden en evt. het ontstaan van tepelkloven. (Borstvoeding aardig, 2014)

Een te korte tongriem
Sommige kindjes worden geboren met een te korte/te strakke tongriem. Dit kan het kindje belemmeren in het juist drinken aan de borst, wat er voor kan zorgen dat er tepelkloven ontstaan. (Kleintjes, s.a.)

Voorkomen van tepelkloven
Voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen. Het gaat dan voornamelijk om de grootste oorzaak van tepelkloven, namelijk het niet goed aan de borst drinken. Het is heel belangrijk om vanaf het begin goed te kijken naar hoe een kindje aanligt en echt bij te sturen mocht dit niet goed/pijnlijk zijn. Als je namelijk eindelijk blij bent dat het kindje aan de borst ligt en dan maar genoegen neemt met een eigenlijk te kleine aanhap, kan dit zorgen voor tepelkloven en op langere termijn dus veel meer gevolgen hebben. Kom je er zelf niet uit, vraag of er iemand met je mee kan kijken!
Genezen
Mocht je toch last hebben gekregen van tepelkloven is het natuurlijk de bedoeling dat deze zo snel mogelijk genezen. Er zijn verschillende technieken: de droge wond genezing en de vochtige wond genezing. Bij droge wond genezing zorg je dat de omgeving van de tepel droog blijft. Bij vochtige wondgenezing zorg je voor een omgeving rondom de tepel waarin het juist vochtig blijft. Droge wond genezing kun je prima als eerste redmiddel gebruiken, maar mocht dit niet werken werkt vochtige wondgenezing het beste. Bij vochtige wondgenezing is er namelijk een barrière tegen bacteriën, er wordt sneller nieuw bindweefsel gevormd en kunnen opperhuidcellen zich gemakkelijker verplaatsen. (La Leche League, s.a.). Uiteraard kun je ook een combinatie gebruiken! Eerst aan de lucht laten drogen en nadien gellpads bijvoorbeeld.

Droge wond genezing

Laten drogen
Je kunt gebruik maken van droge wondgenezing door de tepels na de het voeden aan de lucht te laten drogen. (Huidhuis, s.a.)

Melk
Een druppel moedermelk uitsmeren over de tepel en het tepelhof en deze nadien laten opdrogen. Hier zitten antistoffen in die kunnen bijdragen aan de genezing. (Huidhuis, s.a.)

Regelmatig verschonen zoogkompressen
Verschoon regelmatig de zoogkompressen, zodat er geen bacteriën in kunnen gaan zitten die de tepelkloven verergeren en niet kunnen zorgen voor een broeierige omgeving. (Huidhuis, s.a.)

Vochtige wond genezing

Zuivere lanoline
Lanoline zorgt er voor dat de natuurlijke vochtbalans van de tepel in stand blijft, waardoor de tepel sneller geneest. (La Leche League, s.a.; Baby en Borstvoeding, 2016)

Gellpads
Gellpads zorgen voor een vochtige omgeving met een barrière tegen bacteriën van buitenaf. Ze werken verkoelend en bevorderen de genezing. (Huidhuis, s.a.)

Conclusie
Tepelkloven zijn heel vervelend en het is heel belangrijk om het ontstaan hiervan te voorkomen! Mocht het je toch een keer overkomen, zijn er gelukkig manieren om ze zo snel mogelijk te genezen.

3802740128_096042a6db_o.jpg
Bron: Aurimas Mikalauskas @Flickr

Bronnen
Baby en borstvoeding (2016)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via http://www.babyenborstvoeding.nl/tepelkloven/

Borstvoeding aardig (2014)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via http://borstvoeding.aardig.be/borstvoedingstips/spruw/

Huidhuis (s.a.)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://huidhuis.nl/huidaandoening/tepelkloven
Kleintjes, S. (s.a.) Knippen van een te kort tongriempje. Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://www.borstvoeding.com/problemen/tongriempje/knippen.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 29 september 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/166-pijnlijke-tepels-kloven

Een baby & warm weer

We kunnen er niet aan voorbij. Ook in Nederland is er nu echt sprake van tropische temperaturen! Hoe kun je met dit warme weer het beste rekening houden met je (pasgeboren) baby’tje?

Voeding

Borstvoeding (Kleintjes, s.a.; La Leche League, s.a.; Prolacta, s.a.)
Voed ook op deze warme dagen je kindje op verzoek. Door dit warme weer heeft je kindje meer behoefte aan borstvoeding en zal zich dan ook vaker melden. Doet je kindje dit niet, dan is het belangrijk om zelf te zorgen voor wat extra voedingsmomenten. Het is belangrijk om je kindje (onder de 6 maanden) geen water bij te geven. In water zitten niet de voedingstoffen die het kindje nodig heeft en door het water zal het kindje sneller vol zitten en minder om borstvoeding vragen. Het is juist belangrijk om je kindje frequent te voeden, zodat het voldoende voedingstoffen en voldoende vocht binnen krijgt. Als je kindje dorst heeft, zal het gewoon om een slokje borstvoeding vragen. Zorg er wel voor dat je zelf extra water drinkt!

Kunstvoeding
Bij kunstvoeding mag je de voeding eventueel aanvullen met wat extra water (5-10cc). Je kunt dit buiten de voedingen om extra aanbieden, maar je kunt ook per voeding wat meer water in de fles doen. Let wel op dat je kindje de melkvoedingen wel blijft innemen. Mocht je kindje door het extra water minder melkvoeding gaan drinken, is het verstandig om je kindje gewoon wat extra melkvoeding aan te bieden in plaats van water, zodat je kindje wel voldoende voedingstoffen binnen krijgt. (Cyh, 2016; Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; KCKZ, 2015)

Hoe kun je zien of je kindje voldoende drinkt?
Let op de poep en plasluiers van je kindje. Blijft je kindje een zelfde ontlastings- en plaspatroon houden? Heeft je kindje normale stoelgang, geen diarree? Urine hoort helder en niet geconcentreerd te zijn. Een kindje van ten minste 6 dagen, plast gemiddeld 6 keer op een dag. Let tevens op het gedrag van je kindje. Tekenen van uitdroging zijn bijvoorbeeld lusteloosheid en sufheid.

Koele plek
Zorg dat je baby altijd op een koele plek ligt, uit de tocht en ook uit de zon. Mocht je binnen geen koele plek hebben, kun je je kindje natuurlijk ook buiten in de schaduw leggen. Het is verstandig om een extra molton om het bedje te leggen, dat het transpiratievocht van je kindje goed kan opnemen. (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

Ademende kleding

Zorg ervoor dat je kindje ademende kleding aan heeft. Een laagje is vaak voldoende, bijvoorbeeld een romper + luier of een hemdje + luier. Katoenen kleding zorgt ervoor dat je kindje de warmte goed kwijt kan. Ook katoenen luiers zijn met het warme weer beter dan wegwerpluiers. Wegwerpluiers zijn van plastic en ademen daarvoor veel slechter dan een katoenen luier. Tevens kan een katoenen luier meer vocht opvangen. (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

De nacht
Zorg er ook ’s nachts voor dat je kindje niet te warm is aangekleed (romper – pyjamajasje – luier is voldoende). Dek je kindje daarna toe met een dun, ademend (katoenen) lakentje. (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

Er op uit

Draagzak/draagdoek
Mocht je gaan wandelen met een draagzak/draagdoek, let er op dat je beide niet te warm gekleed bent en jullie je warmte kwijt kunnen. Kies voor een dunne draagdoek van ademend materiaal.

Kinderwagen
Als je gaat wandelen met de kinderwagen, gebruik dan liever niet de kap, maar een parasolletje. Onder de kap kan de warmte extra blijven hangen. Hang ook nooit een doek over de kap, dit zorgt er voor dat de hitte binnen blijft en het veel te warm wordt in de kinderwagen. (CJG Zutphen, s.a.; Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.; KCKZ, 2015)

Auto
Zorg dat je de auto voordat je weggaat goed lucht en zet hem zo mogelijk in de schaduw. Laat je kindje nooit alleen achter in de auto! (Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht, s.a.; Loes, s.a.)

Conclusie
Warm weer is extra reden om goed op je kindje te letten! Zorg dat je kindje zijn/haar warmte kwijt kan en goed blijft drinken.

Eugene Oden @Flickr.jpg
Bron: Eugene Oden @Flickr

Bronnen

Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via https://www.google.nl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=7&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiM6vbo6N7OAhXBWBQKHQIKCS0QFghNMAY&url=http%3A%2F%2Fwww.jeugdengezinutrecht.nl%2Fshowfile.asp%3Ffil_id%3D2553&usg=AFQjCNH3fHTQ1nOAjpttAVD1sICBkYhp5w&sig2=SIruoYOSZnM2mNfvaYhV9Q&bvm=bv.130731782,d.d24

CJG Zutphen (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://www.cjgzutphen.nl/shownews.asp?cat_id=-1&web_id=163&nws_id=1069

Cyh (2016)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://www.cyh.com/HealthTopics/HealthTopicDetails.aspx?p=114&np=305&id=1605

KCKZ (2015)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://app.kenniscentrumkraamzorg.nl/wp-content/uploads/2015/09/Zorgprotocol-Baby-bij-warm-of-koud-weer.pdf

Kleintjes, S. (s.a.) Bij warm weer: geen extra water bij #borstvoeding geven. Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via https://www.borstvoeding.com/artikelen/kindjeaandeborst/al-even-bezig/zomer.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/1-warm-weer

Loes (s.a.)
Gevonden op het internet op 16 augustus 2016 via https://www.loes.nl/tips/baby/gezondheid/hoe-verzorg-je-je-baby-bij-warm-weer.html

Prolacta (s.a.)
Gevonden op het internet op 26 augustus 2016 via http://www.prolacta.nl/index.php?page=FAQ_Borstvoeding-Veelgestelde_vragen_over_borstvoeding-Hoe_vaak,_hoe_lang,_hoe-Warm_weer_-_borstvoeding&pid=161

Een borstontsteking

Wat is een borstontsteking en hoe ontstaat het? (Webmd, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Een borstontsteking is een ontsteking van het borstklierweefsel. Er zijn 2 mogelijke oorzaken voor een borstontsteking.
1. Een borstontsteking kan veroorzaakt worden doordat er melk achter blijft in melkkanaaltjes. De melkkanaaltjes zitten hierdoor te vol en lopen over naar het naastliggende weefsel. Dit zorgt voor een ontstekingsreactie. Een verstopt melkkanaaltje kan verscheidene oorzaken hebben. Zo kan dit bijvoorbeeld ontstaan doordat het kindje verkeerd aan de borst drinkt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt, maar het kan ook ontstaan door bijvoorbeeld een te strakke bh of het induwen van de borst tijdens de voeding. (La Leche League, s.a.)
2. Een bacterie kan de borst binnendringen wanneer de borst kapot is door bijvoorbeeld een tepelkloof.

Een combinatie kan ook. Het kan zo zijn dat door een kapotte tepel je niet graag aanlegt, waardoor de borst niet goed leeggedronken wordt en je verstopte melkkanaaltjes krijgt. (La Leche League, s.a.)
Een borstontsteking kan ook ontstaan tijdens het geven van kunstvoeding. Er wordt wel melk aangemaakt maar niet geleegd. Toch komt dit niet vaak voor.

Hoe herken je een borstontsteking?
Tijdens een borstontsteking voel je je vaak niet lekker. Je voelt je grieperig, rilt, hebt hoofd- en spierpijn. Je borst voelt pijnlijk en in het geval van verstopte melkkanaaltjes heb je vaak een rode, harde pijnlijke plek in je borst. Tevens ontwikkel je koorts. (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)

Een borstontsteking voorkomen (Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
Voorkomen is altijd beter dan genezen.
– Leg je kindje goed aan. Vraag eventueel een kraamverzorgster, verloskundige of lactatiekundige om met je mee te kijken.
– Zorg ervoor dat je kindje de borst goed leeg drinkt. Wissel daarvoor ook regelmatig van voedingshouding.
– Zorg dat je geen knellende kleding/bh’s aan trekt, wel ondersteunende bh’s.

Een borstontsteking genezen

Eerste 24 uur (Kleintjes, s.a.; Borstvoeding Natuurlijk, s.a.)
De eerste 24 uur hoef je je huisarts nog niet in te schakelen. Er zijn voldoende dingen die je eerst zelf kunt proberen en die in veel gevallen de borstontsteking doen verhelpen.

Probeer altijd eerst de oorzaak te achterhalen. Is er sprake van een tepelkloof? Word je kindje goed aangelegd? Drinkt je kindje de borst goed leeg? Is er teveel melk? Afknellende kleding?
– Het is heel belangrijk om de borst goed te legen. Leg je kindje daarom regelmatig (8-12 x per 24 uur) aan. Indien je borst na de voeding nog niet leeg is, is het verstandig om deze leeg te kolven.
– Indien je kindje niet aan de borst drinkt, is het belangrijk om regelmatig de borst leeg te kolven in dezelfde frequentie als dat je kindje drinkt.
– Rust.
– Gebruik warme kompressen/warme douches om de melk in de borst beter door te laten stromen.
– Gebruik liever geen koude/ijs kompressen. Dit zorgt er voor dat de melk juist niet stroomt.
– Behandel eventuele tepelkloven.
– Masseer de pijnlijke, harde plekken voor en/of tijdens de voeding.
– Smeer kwark op je borst. Kwark helpt om warmte en afvalstoffen uit je borst te halen. Tevens werkt koude kwark pijnstillend. (van Veldhuizen-Staas, 2016)

Na 24 uur (Newman, s.a.)
Indien je alles hebt geprobeerd en de borstontsteking nog niet lijkt te verminderen na 24 uur of juist erger wordt, is het verstandig om de huisarts in te schakelen. Mogelijk heb je dan toch antibiotica nodig om van de ontsteking af te komen en weer met plezier te voeden. (Kleintjes, s.a.)

Conclusie
Een van de vervelendste gebeurtenissen die je kan overkomen tijdens het geven van borstvoeding. Ook kun je een borstontsteking krijgen als je kunstvoeding geeft. Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen om de ontsteking te lijf te gaan. Je kunt altijd iemand raadplegen om met je mee te kijken, zoals een kraamverzorgster, verloskundige of een lactatiekundige.

David Leo Veksler @ flickr.jpg
Bron: David Leo Veksler @ Flickr

Bronnen

Borstvoeding natuurlijk (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.borstvoedingnatuurlijk.nl/Borstvoeding/Informatie_per_onderwerp/Problemen___oplossingen/Borstontsteking

Kleintjes, S. (s.a.). Hoe kom je van een borstontsteking af? Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/borstontsteking.html

La Leche League (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://www.lalecheleague.nl/borstvoeding-abc/artikel/33-borstontsteking-verstopping

Newman, J. (s.a.) Verstopt melkkanaaltje en borstontsteking (mastitis). Gevonden op het internet op 15 augustus 2015 via https://www.borstvoeding.com/problemen/ontsteking/verstopt.html

Webmd (s.a.)
Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via http://www.webmd.com/parenting/baby/tc/mastitis-while-breast-feeding-topic-overview

van Veldhuizen-Staas, G. (2016). Hulpmiddelen en technieken bij verstopte melkkanalen en borstontsteking. Gevonden op het internet op 15 augustus 2016 via https://eurolactatie.net/2016/05/07/hulpmiddelen-en-technieken-bij-verstopte-melkkanalen-en-borstontsteking/

De navelveter

Na de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt, tenzij men kiest voor een lotusbevalling uiteraard. Standaard wordt bij het doorknippen gebruik gemaakt van een navelklem. Zo’n grote plastic, blauwe (of soms witte) klem, wie kent hem niet? Maar wist je dat er ook een alternatief is?

De navelstreng afklemmen
In het gunstigste geval wordt er gewacht totdat de navelstreng helemaal uitgeklopt is, waarna de navelstreng wordt afgeklemd. Aan de kant van het kindje wordt er een navelklem geplaatst en aan de andere kant een kocher. Daartussen mag (meestal) de papa, de navelstreng doorknippen. De navelstreng wordt afgeklemd, aangezien er anders een open verbinding is tussen de bloedvaten van het kindje en de buitenwereld en daardoor zou het kindje dan ook bloed blijven verliezen.

Een navelveter
Veel mensen weten het niet, maar er is een alternatief voor de navelklem, namelijk een navelveter of naveltouwtje! Je kunt je misschien voorstellen dat zo’n harde, plastic klem niet echt prettig zit. Je kunt er dan ook voor kiezen om een navelveter of touwtje te gebruiken. Hierbij heb je ook nog eens allerlei verschillende varianten. Zo kun je prima een stevig touwtje gebruiken of je kunt een echte navelveter bestellen. Tevens bestaan er tegenwoordig ook vrolijke gehaakte navelveters, die je misschien zelf wel kunt haken.

Voordeel
Het voordeel van zo’n navelveter is dat het minder in de weg zit en het prettiger voor je kindje aanvoelt. Veel mensen beschouwen een navelveter als babyvriendelijker dan de navelklem. Een navelklem kan soms irritatie geven aan de huid van je kindje.

Nadeel
Er is een kans dat de navelveter de navelstreng onvoldoende afsluit, waardoor deze blijft bloeden. Dat is uiteraard niet de bedoeling. Belangrijk is dus om de navelveter goed strak te knopen. Hierbij is er kans dat de navelveter breekt, dus is het altijd verstandig om er voor de zekerheid 2 te bestellen. Sommige mensen kiezen er voor om de eerste paar dagen ook nog een navelklem iets verderop te plaatsen, zodat ze die later af kunnen knippen. Een extra tip is om de navelstreng echt uit te laten kloppen, voordat deze doorgeknipt wordt. De navelstreng is hierdoor veel dunner en daarmee veel makkelijker te knopen. Daarbij kan ook de navelklem verkeerd geplaatst worden en ervoor zorgen dat de bloedvaten niet dicht gedrukt worden.

 

Bron Potjesenpannen.blogspot.com.jpg
Bron: Potjesenpannen.blogspot.com Op deze foto is duidelijk te zien wanneer er sprake is van een uitgeklopte, lege navelstreng.

Knooptechniek
Er zijn verschillende soorten knooptechnieken en welke je gebruikt maakt eigenlijk weinig uit, zolang de navelstreng maar stevig dichtgeknoopt wordt.

navelveter2.jpg

 

Wetenschappelijk onderzoek
Er is geen onderzoek gedaan naar wat de meest effectieve of beste manier is om de navelstreng af te binden. Eigenlijk ook niet nodig, want het is heel duidelijk of een navelklem/veter/touwtje zijn werk doet of niet: zolang het er voor zorgt dat de navelstreng niet bloedt, werkt het. De World Health Organisation heeft dan ook geen enkele bezwaren tegen het gebruik van een navelstrengtouwtje of veter. (Optimum Doula, s.a.)

Conclusie
Een navelveter is een mooi alternatief voor de plastic navelklem. Indien de navelveter goed wordt geknoopt, is deze even veilig als de navelklem.

Bronnen
Optimum Doula (s.a.)
Gevonden op het internet op 13 mei 2016 via http://www.optimumdoula.co.uk/cordties.html