Bekkenbodem na de bevalling

Na de bevalling kan het lastiger zijn om je urine op te houden. Je bekkenbodem heeft een flinke klap gehad door de zwangerschap en door de bevalling en het is dus goed om je hier weer even op te gaan focussen. Hoe werkt je bekkenbodem? Welke klachten kun je hiervan krijgen? Wanneer schakel je een bekkenfysiotherapeute in?

Wat is je bekkenbodem? (Bekkenbodem online, s.a.; Pro Fundum Instituut, 2018)
Je bekkenbodem is een verzamelnaam voor het bindweefsel en de spieren die aan de onderzijde van je bekken liggen. Deze zorgen er samen voor dat je organen onderin je lichaam op zijn plek blijven. Het vormt een soort hangmat. Tevens zorgt je bekkenbodem er voor dat je bekken aan de onderkant wordt afgesloten.

De spieren in je bekkenbodem bevinden zich in verschillende samenwerkende spierlagen. Over een deel van deze bekkenbodem heb je geen controle, maar een ander deel kun je wel bewust aanspannen of ontspannen. Dit doe je bijvoorbeeld als je gaat plassen.

Door de bekkenbodem van de vrouw lopen er 3 buizen: de plasbuis, het rectum en de vagina. De plasbuis en het rectum hebben daarbij nog extra spieren die er voor zorgen dat deze worden afgesloten van water en lucht. Een groot deel hiervan wordt gecontroleerd door je hersenen.

Functie van de bekkenbodem (Bekkenbodem online, s.a.; Pro Fundum Instituut, 2018)Wanneer je bekkenbodem werkt naar behoren:
– Zakken organen niet uit
– Kun je urine en ontlasting ophouden, ongeacht je bezigheden (hoesten, sporten, wandelen)
– Kun je windjes ophouden
– Kun je gemeenschap hebben zonder pijn
– Kun je je ontlasting normaal en volledig kwijt
– Kun je je blaas goed leeg plassen

Wanneer je bekkenbodem niet werkt zoals de bedoeling is kan dit 3 verschillende oorzaken hebben:
– Je bekkenbodem is te sterk
– Je bekkenbodem is te zwak (na de bevalling is dit het geval)
– Je bekkenbodem coördinatie werkt niet optimaal (de spieren weten niet goed wanneer te reageren)

Na de bevalling
Je bekkenbodem heeft het tijdens de zwangerschap zwaar te verduren. Er staat flinke druk op en het steunweefsel verslapt onder invloed van de hormonen. Hierdoor kunnen andere spieren gaan compenseren, waardoor je bijvoorbeeld last krijgt van je onderrug.

Tijdens je bevalling en voornamelijk tijdens het persen komt er tevens grote druk te staan op je bekkenbodem. Dit samen zorgt er voor dat je bekkenbodem verzwakt is en zal moeten herstellen. Direct na de bevalling heb je ook vaak een ander gevoel in je bekkenbodem. Hierdoor is het lastiger om urine/windjes op te houden. (Pro Fundum Instituut, 2018)

Klachten na de bevalling (De verloskundige, s.a.)
Na de bevalling zien we de volgende klachten het meeste:
– Urineverlies. Voornamelijk bij hoesten, niezen, tillen, springen.
– Moeite met ophouden van ontlasting
– Niet tegen kunnen houden van windjes
– Een zwaar gevoel in je onderbuik en/of op je bekkenbodem
– Pijn, bijvoorbeeld bij gemeenschap of bij fietsen

Doormiddel van rust en oefeningen herstelt je bekkenbodem meestal in 6 weken. Mocht dit niet het geval zijn is het verstandig om contact op te nemen met een bekkenfysiotherapeute.

Risicofactoren (Bekkenbodem online, s.a.)
Iedereen heeft kans op klachten van de bekkenbodem na de bevalling, maar sommige factoren zorgen voor een grotere kans:
– Vaginale bevalling
– Langer dan een uur geperst
– Een vacuüm- of tangverlossing
– Je kindje groter was dan 4 kilo
– Je hebt al eerder gebaard
– Inscheuren of in geknipt worden
– Obesitas

Herstel (VCC Nijmegen, s.a.)
Hoe kun je er zelf voor zorgen dat je bekkenbodem herstelt?

Preventie
Zorg voor een sterke bekkenbodem al voor en tijdens de zwangerschap!

Rust
Om je bekkenbodem goed te laten herstellen na de bevalling is het goed om rustig aan te doen. Luister goed naar je lichaam, til niet te zwaar, wissel activiteit af met rust en ga regelmatig liggen om de druk op je bekkenbodem te verkleinen.

Bekkenbodemoefeningen
Op de dag van de bevalling laat je je bekkenbodem verder met rust. Vanaf de 2e dag mag je voorzichtig je bekkenbodem proberen te bewegen. Voel voorzichtig weer even naar het gevoel in je bekkenbodem. Wanneer dit goed gaat kun je gaan beginnen met een lichte oefening. Zo kun je bijvoorbeeld doen alsof je je plas ophoudt, dit enkele seconde vasthouden en daarna je bekkenbodem weer volledig ontspannen. Dit doe je zo’n 5-10 keer achter elkaar.

Na de kraamweek mag je de oefeningen weer verder op gaan bouwen, maar luister hierbij naar je lichaam. Bijvoorbeeld: Langer vasthouden.

Prikkel de reflex
Wanneer je hoest, niest, tilt: span je bekkenbodem aan. Laat hem nadien weer volledig ontspannen. Wanneer je dit consequent toepast, gaat dit vrij snel weer vanzelf. Blijf hierbij goed doorademen.

Bekkenfysiotherapeute
Verlies je veel urine? Merk je geen verschil na 6 weken? Heb je het idee dat je last hebt van een verzakking? Trek aan de bel bij een bekkenfysiotherapeute. Wacht hier niet te lang mee!

Stoel met zacht kussentje
Ga niet op een harde stoel zitten, zoals vaak wel wordt geadviseerd. Dit is wel goed voor de zwelling, maar hierdoor wordt je bekkenbodem extra uitgerekt wat pijnklachten kan geven. Je kunt beter op een stoel gaan zitten met een zacht kussentje. Dit zorgt voor ondersteuning van je bekkenbodem. Ga ook niet zitten op een zwembandje. Ook dit geeft onvoldoende ondersteuning aan je bekkenbodem. (Bekkenbodem online, s.a.)

Zwelling
Bij een zwelling werkt een koud washandje of een ijskompres het beste. (Bekkenbodem online, s.a.)

Conclusie
Het is begrijpelijk dat je bekkenbodem het door je zwangerschap en je bevalling zwaar te verduren heeft gehad. Hierdoor is het belangrijk om na je bevalling weer aandacht te verzamelen voor je bekkenbodem en er voor te zorgen dat deze goed en volledig herstelt.

pregnant-2568395_960_720
Bron: Pixabay

Bronnen
Bekkenbodem online (s.a.)
Gevonden op het internet op 10 mei 2018 via https://bekkenbodemonline.nl/bekken-en-bodem/de-gezonde-bekkenbodem/

De Verloskundige (s.a.)
Gevonden op het internet op 10 mei 2018 via http://deverloskundige.nl/net-bevallen/subtekstpagina/87/bekkenbodemklachten/

Pro Fundum Instituut (2018)
Gevonden op het internet op 10 mei 2018 via https://profunduminstituut.nl/wat-doet-de-bekkenbodem/

VCC Nijmegen (s.a.)
Gevonden op het internet op 10 mei 2018 via http://www.vccnijmegen.nl/media/1008/vcn_bekkenbodem_def_lr.pdf

Advertenties

Meconium houdend vruchtwater

Meconium houdend vruchtwater, de medische term voor het feit dat het ongeboren kindje in het vruchtwater heeft gepoept. De eerste ontlasting van de pasgeborene heet immers meconium. Waar het vruchtwater normaal helder of lichtroze is, soms met wat vlokjes door het huidsmeer, kleurt het vruchtwater nu groen of bruin. Hoe ontstaat meconium houdend vruchtwater en wat zijn de gevolgen?

Meconium houdend vruchtwater
In de meeste gevallen is het heel duidelijk. Wanneer de vliezen breken is het vruchtwater zichtbaar groen of bruin. Soms is het zelfs zo dik als erwtensoep. Meconium houdend vruchtwater komt regelmatig voor. In de literatuur varieert de prevalentie enorm, van zo’n 5,6 tot 25% van alle bevallingen. (KNOV, 2015) Voor de uitgerekende datum komt het niet zo vaak voor, ongeveer bij 5% van alle bevallingen, terwijl als we voorbij de 42 weken gaan de prevalentie stijgt naar 25 tot zelfs 50%. (NVOG, 2011)

Oorzaak van de meconium houdend vruchtwater
Vanuit onderzoeken komen er 2 mogelijke oorzaken van meconium houdend vruchtwater naar voren.

1. Stress
Al vanaf de 10e week van de zwangerschap kan er meconium aangetroffen worden in de darmen van het ongeboren kindje. We gaan er vanuit dat het kindje al vroeg in de zwangerschap af en toe wat meconium loost, maar omdat het kindje het vruchtwater ook weer drinkt, wordt het vruchtwater steeds opnieuw helder.
Stress zou er aan de ene kant voor kunnen zorgen dat de anale spieren ontspannen, waardoor er meconium geloosd wordt, aan de andere kant zou stress er voor kunnen zorgen dat het kindje minder vruchtwater drinkt, waardoor het vruchtwater niet voldoende verschoond wordt. Wat er precies gebeurt bij stress waardoor er meconium houdend vruchtwater ontstaat, is dus nog niet geheel bekend. (NVOG, 2011)

2. Rijpe darmen
Meconium houdend vruchtwater kan optreden doordat de darmen rijp zijn en meer meconium gaan lozen. Dit verklaart mogelijk ook waarom de prevalentie van meconium houdend vruchtwater toeneemt na de 42e zwangerschapsweek. (KNOV, 2015)

Risico’s voor het ongeboren kindje

Uit onderzoeken komt naar voren dat er een verband gezien wordt tussen meconium houdend vruchtwater en slechtere uitkomsten voor het kindje. Het grootste probleem is het meconium aspiratie syndroom.

Meconium aspiratie syndroom
Sommige baby’s ademen tijdens de bevalling of na de bevalling meconium in. Dit kan na de geboorte zorgen voor ernstige ademhalingsproblemen dit noemen we het meconium aspiratie syndroom (MAS). MAS treedt op bij ongeveer 5% van alle pasgeborene met meconium houdend vruchtwater. (NVOG, 2011) Doordat er meconium terecht komt in de luchtwegen, kan er geen normale gasuitwisseling plaats vinden, aangezien de luchtwegen volledig of gedeeltelijk worden afgesloten. (UZ Leuven, 2010)  Symptomen zijn een snelle ademhaling, kreunen, blauw zien, intrekken van de borstkas of juist een uitgezette borstkas. (UMC Utrecht, s.a.) Ernstige MAS kan zorgen voor hersenbeschadigingen en zelfs overlijden (1,5 op 1000 kindjes overlijden bij meconium houden vruchtwater, tegenover 0,3 op 1000 bij helder vruchtwater (NVOG, 2011). MAS ontstaat eerder bij dik meconium houdend vruchtwater (erwtensoep), dan bij dun meconium houdend vruchtwater. (KNOV, 2015)

Preventie

Voorkomen van meconium houdend vruchtwater
Helaas kunnen we niet voorkomen dat er meconium houdend vruchtwater optreedt. Uiteraard proberen we wel altijd om eventuele problemen door meconium houdend vruchtwater te voorkomen.

Voorkomen van MAS
Vroeger werd gedacht dat kinderen de meconium pas inademende bij hun eerste ademteugen. Om dit te voorkomen werd er toen standaard bij meconium houdend vruchtwater er voor gekozen om de luchtwegen uit te zuigen. Ondertussen weten we dat veel kinderen tijdens de bevalling al meconium inademen en dat het uitzuigen meer beschadigd dan dat het goed doet. Er is dus voor gekozen om bij een kindje dat gelijk goed begint met ademen na de geboorte, niet uit te zuigen (NVOG, 2011). Onderzoeken laten zien dat er geen verschil wordt aangetoond in het ontstaan van MAS bij het wel of niet uitzuigen.

Beleid bij meconium houdend vruchtwater

In Nederland is het beleid bij meconium houdend vruchtwater een ziekenhuisbevalling met continue bewaking van het kindje met behulp van een CTG en in principe dus overdracht van zorg aan het ziekenhuis. Waarom? Omdat het bij meconium houdend vruchtwater niet altijd duidelijk is of dit veroorzaakt wordt door rijpe darmen of door stress.

MAS ontstaat bij 5% van alle bevallingen met meconium houdend vruchtwater en meestal bij dik meconium houdend vruchtwater. Er zijn nog geen onderzoeken die aantonen of er betere uitkomsten zijn bij continue gebruik van een CTG of intermitterend foetale bewaking. Indien het gaat om een bevalling waarin het kindje in de uitgerekende periode zich aandient en het gaat om dun meconium houdend vruchtwater, kan in mijn ogen de verloskundige ook prima de zorg dragen, indien ze regelmatig de conditie van het kindje bepaald. Indien er twijfels zijn of het kindje stress vertoont, kan er altijd nog over gegaan worden op overdracht van zorg.
Anders bekeken. Bij 5% van alle bevallingen ontstaat er een fluxus (meer dan een liter bloedverlies). Hierdoor kiezen we er toch ook niet voor om iedereen verplicht in het ziekenhuis te laten bevallen onder leiding van de gynaecoloog?

kala-bernier
Bron: Kala Bernier @Flickr

Conclusie
Meconium houdend vruchtwater kan een teken zijn van rijpe darmen van het kindje, maar het kan dus ook een teken zijn van stress. Om die reden wordt er in Nederland op dit moment vrijwel altijd overgegaan op overdracht aan het ziekenhuis, maar of dit altijd echt nodig is daar kunnen we nog over discussiëren.

Bronnen

KNOV (2015)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via http://www.knov.nl/fms/file/knov.nl/knov_downloads/903/file/Def_versie_factsheet_meconiumhoudendvw_13_april_2015_met_logo.pdf?download_category=overig
NVOG (2011)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via http://nvog-documenten.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&richtlijn_id=880
UMC Utrecht (s.a.)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via http://geboortecentrumfolders.umcutrecht.nl/nl/magazine/9072/779424/mas.html

UZ Leuven (2010)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via https://www.uzleuven.be/video/Meconiumaspiratiesyndroom%20(MAS)

De baarkruk

Zelf gebruik ik hem bij bijna elke geboorte: de baarkruk. Is het niet om op te bevallen, dan wel om de placenta op geboren te laten worden. Wat is een baarkruk? Wat zijn de voordelen van een baarkruk? En zijn er ook nadelen?

Wat is een baarkruk?
Een baarkruk is een soort stoel waarop je kunt gaan zitten met een gat in het midden. De baarkruk heeft geen rugleuning. Veel vrouwen maken er graag gebruik van tijdens de uitdrijving, aangezien je zo de zwaartekracht optimaal benut. Tevens kan je partner achter je plaats nemen, waardoor je tussen de weeën door achterover tegen hem aan kunt leunen om even bij te komen.

De voordelen
Uit wetenschappelijk onderzoek komen er verschillende voordelen van een baarkruk bevalling naar voren. (Dekker, 2012; Gupta, Hofmeyr & Shehmar, 2012; The Royal College of Midwives, 2012)

– Je hebt kans op een korte uitdrijving door het benutten van de zwaartekracht
– Je hebt 21% minder kans op een knip
– Je hebt 23% minder kans op een kunstverlossing
– Het lijkt erop dat je minder kans hebt op afwijkende hartritmes van je kindje (al moet dit met groter onderzoek beter onderzocht worden)
– Je hebt minder vaak extreme pijn tijdens de bevalling en mogelijk daarmee ook dus minder pijnstilling nodig

Een voordeel van de baarkruk boven andere verticale houdingen is dat je zit. Je gebruikt dus niet veel energie om je positie te behouden (bijvoorbeeld zoals bij hurken). Tevens kan je partner goed achter je plaats nemen om jou te ondersteunen. De baarkruk kun je ook prima gebruiken onder de douche of in bad. Ook na de bevalling kun je gemakkelijk in deze houding blijven zitten. Dit laatste gebruik ik vaak om de zwaartekracht ook nog te benutten bij het geboren laten worden van de placenta.

De nadelen
Het grootste nadeel dat je vaak hoort is dat je meer kans hebt om in te scheuren. Is dit ook werkelijk zo? Nee. Uit wetenschappelijk onderzoek komt inderdaad naar voren dat je 35% meer kans hebt op een tweede graads ruptuur (huid en spieren, niet de kringspier van de anus). (The Royal College of Midwives, 2012; de Jonge et al, 2010; Dekker, 2012). Aan de andere kant wordt er geen verschil gevonden in intacte perineum. Of je nu op een baarkruk bevalt of in een andere houding, je maakt dus evenveel kans dat je niet inscheurt. Mocht je wel inscheuren, dan is de kans groter op een tweede graads ruptuur. (Dekker, 2012) Maar de kans is kleiner dat er een knip gezet moet worden. Een ruptuur geneest beter dan een knip (Carroli & Mignini, 2009), dus zou je kunnen zeggen dat je beter af bent met een tweede graads ruptuur.

In deze studie (de Jonge et al, 2010) wordt er geen verschil gevonden in het aantal derde graads rupturen (wel tot aan of door de kringspier van de anus), maar hier moet groter onderzoek naar gedaan worden om hier zeker van te zijn.

Een andere nadeel is dat je meer kans hebt om meer dan 500 ml bloed te verliezen tijdens je bevalling. Aan de andere kant heb je niet meer kans op een bloedtransfusie, dan bij andere baringshoudingen. Hoe het mogelijk is dat je meer bloed zou verliezen bij een verticale bevalling is nog niet duidelijk. Mijn visie hierin blijft nog steeds dat je verticaal makkelijker bloed verliest dan liggend, aangezien het bloedverlies liggend vaak blijft staan in je baarmoeder. Op deze manier kan het lijken dat je meer bloed verliest verticaal, maar zou het goed kunnen zijn dat dit dus vertekend wordt door de positie waarin mevrouw zich bevindt. Om de reden hiervan te achterhalen is nog meer onderzoek nodig. (The Royal College of Midwives, 2012; Dekker, 2012).

Een baarkruk is vaak van hout of plastic en daarmee erg hard. Sommige vrouwen vinden het dan ook lastig om hier voor lange tijd op te zitten. Voor je bevalling is het sowieso bevorderlijk om regelmatig van houding te wisselen. Ook tijdens een bevalling op een baarkruk is het dus verstandig om regelmatig even te gaan staan. Hiermee voorkom je ook dat je, doordat je continue op een kruk met een gat erin zit, vochtophoping krijgt in je bekkenbodem. (Naar reactie op blog door Marian Karssen)

Conclusie
Tijdens de bevalling is het heel belangrijk dat je de houding aanneemt die je zelf prettig vindt. Het is goed om hierbij in je achterhoofd te houden dat verticale houdingen de zwaartekracht benutten. Vroeger en ook nu nog wordt er regelmatig angstig gesproken over de baarkruk, aangezien je meer kans zou hebben op scheuren. Dat is niet helemaal waar. Je blijft evenveel kans houden dat je helemaal niet inscheurt. Dus het is niet zo dat je méer kans hebt om in te scheuren. Het is wel zo dat, als je wel scheurt tijdens de bevalling, je meer kans hebt op een tweede graads ruptuur. Aan de andere kant heb je minder kans op een knip en genees je beter bij een tweede graads ruptuur dan bij een knip. Of er meer kans is op een derde graads ruptuur is nog niet duidelijk, maar voor nu lijkt het er niet op. Het is dus niet nodig om de baarkruk te vermijden om de kans op inscheuren te verminderen. De baarkruk kan een prima hulpmiddel zijn voor bij je bevalling.

J.K. Califf @Flickr.jpg
Bron: J.K. Califf @Flickr

Bronnen
Carroli, G., & Mignini, L. (2009) Episiotomy for vaginal birth. The Cochrane Database of systematic reviews. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19160176

Dekker, R. (2012) What is the Evidence for Pushing Positions? Gevonden op het internet op 18 april 2016 via http://evidencebasedbirth.com/what-is-the-evidence-for-pushing-positions/

De Jonge, A., Van Diem, M. Th., Scheepers, P.L.H., Buitendijk, S.E., Lagro-Janssen, A.L.M. (2010) Risk of Perineal Damage is Not a Reason to Discourage a Sitting Birthing Position: A Secondary Analysis. International Journal of Clinical Practice, 65(5), 611-618.

The Royal College of Midwives (2012)
Gevonden op het internet op 18 april 2016 via https://www.rcm.org.uk/sites/default/files/Positions%20for%20Labour%20and%20Birth.pdf

Wat als de bevalling op zich laat wachten?

Eindelijk ben je 40 weken zwanger, de uitgerekende datum, maar je kindje laat nog even op zich wachten. Sterker nog, een week later heeft je kindje zich nog niet aangediend en komen de 42 weken wel heel dichtbij. Hoe kun je de natuur een handje helpen?

Beweging
Ik raad het vaak aan, zeker als ik net iemand gestript heb: een goede wandeling. Door te wandelen of te bewegen komt er meer druk op je baarmoederhals. Het hoofdje kan beter aanduwen. Hierdoor kunnen er hormonen vrijkomen die de bevalling kunnen laten starten. (Babycentre, 2014).

Seks
Zolang je vliezen nog niet gebroken zijn, kan ook seks je een handje op weg helpen. Met seks komen er bepaalde hormonen vrij (indien je partner werkelijk een orgasme krijgt): prostaglandines, die ook gebruikt worden om je baarmoedermond te rijpen. Bovendien raak je van seks ontspannen en ontspanning kan er altijd voor zorgen dat je bevalling op gang komt. Als je zelf ook een orgasme krijgt komen er nog meer hormonen vrij: oxytocine, die er voor kunnen zorgen dat de weeën starten. Wetenschappelijk bewijs is er niet voor, maar baat het niet dan schaadt het niet! Logisch klinkt het in ieder geval wel. (Webmd, 2014; CJG Hoogezand-Sappemeer, 2016)

Tepelstimulatie
Sommige verloskundigen raden dit aan elke zwangere aan. Tepelstimulatie kan er ook voor zorgen dat je bevalling op gang komt. Door het stimuleren van je tepels komt het hormoon oxytocine vrij. Dit hormoon kan er voor zorgen dat je lichaam weeën gaat maken. (CJG Hoogezand-Sappemeer, 2016)

Voetreflexologie
is een methode waarbij je voeten worden gemasseerd. In je voeten zitten drukpunten. De spieren en organen in je lichaam zijn verbonden met de drukpunten op je voeten. Door je voeten te masseren en daarbij speciale aandacht te hebben voor bepaalde drukpunten, kunnen bepaalde organen en spieren ontspannen. Zo ook bijvoorbeeld je baarmoeder en door deze ontspanning kan je bevalling op gang komen. Aan voetreflexologie zijn geen risico’s verbonden. Wel is het zo dat je dit door iemand moet laten uitvoeren die hier ook een opleiding voor heeft gedaan, zodat het optimaal effect heeft. Helaas is ook hiernaar is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek verricht. (CJG Hoogezand-Sappemeer, 2016).

Acupunctuur
Bij acupunctuur worden er dunne naaldjes op bepaalde plaatsen op je lichaam gezet. Dit zijn plaatsen waar energie langs vloeit. Door het aanbrengen van naaldjes kan de energiestroom beïnvloedt worden. (Acupunctuur, s.a.) Acupunctuur zou kunnen helpen om de bevalling op gang te brengen, maar zeker zijn we daar nog niet van. Er is op dit moment onvoldoende bewijs voor en er zou dus meer onderzoek naar gedaan moeten worden. (Smith, Crowther & Grant, 2013) Wel wordt het opwekken van de bevalling door de WHO aangedragen als indicatie waarvoor acupunctuur gebruikt kan en mag worden. (Acupunctuur, s.a.) Wil je weten wat acupunctuur nog meer voor je kan doen? https://dekritischeverloskundige.wordpress.com/2015/08/20/acupunctuur/

Voedingsmiddelen (Mens en gezondheid, 2016)
De meeste tips worden toch wel uitgedeeld in het eten/drinken van bepaalde voedingsmiddelen. Deze zijn helaas ook allemaal niet onderzocht.
– Pittig eten zou kunnen helpen, aangezien het je darmen prikkelt.
– Het eten van het hart van een ananas kan helpen, aangezien hier een bepaald stofje in zit: kinine. Maar dit kun je beter achterwege laten, want een kindje reageert hier gemakkelijk op door te poepen in het vruchtwater.
– Frambozenbladthee drinken kan ook helpen de bevalling op te starten. Frambozenblad zou de spieren van de baarmoeder versterken, waardoor ze ook sneller en krachtiger samen kunnen trekken.

Strippen
Bij strippen voert de verloskundige een inwendig onderzoek uit waarbij ze de vliezen losweekt van de baarmoederhals. Hierdoor komen er hormonen vrij, die de bevalling een duwtje in de goede richting kan geven. Meer weten over strippen? https://dekritischeverloskundige.wordpress.com/2014/11/28/do-or-dont-strippen/

Conclusie
Naar de meeste van deze methodes is dus nog weinig tot geen onderzoek gedaan. Hierdoor weet je nog niet of het wel nut kan hebben. Aan de andere kant zou het dus nog altijd wel nuttig kunnen zijn. Proberen kan in ieder geval geen kwaad en de werking klinkt bij de meeste methodes eigenlijk best logisch!

J.K. Califf @Flickr
Bron: J.K. Califf @ Flickr

Bronnen
Acupunctuur (s.a.)
Gevonden op het internet op 4 maart 2016 via http://www.acupunctuur.nl/

Babycentre (2014)
Gevonden op het internet op 8 maart 2016 via http://www.babycentre.co.uk/a567272/bringing-on-labour-an-overview

CJG Hoogezand-Sappemeer (2016)
Gevonden op het internet op 8 maart 2016 via http://cjghoogezand-sappemeer.nl/wat-kun-je-doen-om-de-bevalling-te-laten-beginnen-0

Mens en gezondheid (2016)
Gevonden op het internet op 8 maart 2016 via http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/zwangerschap/121351-natuurlijke-manieren-om-de-weeen-op-te-wekken.html

Smith, C.A., Crowther, C.A., & Grant, S.J. (2013) Acupuncture for induction of labour. Gevonden op het internet op 4 maart 2016 via http://www.cochrane.org/CD002962/PREG_acupuncture-for-induction-of-labour

Webmd (2014)
Gevonden op het internet op 8 maart 2016 via http://www.webmd.com/baby/inducing-labor-naturally-can-it-be-done

Pijnverlichting: steriele waterinjecties

Een tijdje terug heb ik verscheidene manieren van pijnverlichting aangestipt, inclusief de nadelen en voordelen, maar er is nog een vorm van pijnverlichting: de steriele waterinjecties.

Wat zijn steriele waterinjecties?
Steriele waterinjecties is een vorm van pijnverlichting die in Nederland eigenlijk nog niet echt bekend is. In andere landen wordt het wel regelmatig toegepast, bijvoorbeeld in Zweden. Steriele waterinjecties worden vooral toegepast wanneer een barende vrouw pijn ervaart in haar onderrug. Doormiddel van enkele injecties (meestal 4) in de onderhuidse vetlaag, wordt er steriel water ingebracht. Door deze injecties ontstaat er vrijwel direct pijnverlichting. Deze pijnverlichting houdt 1 à 2 uur aan. Daarna kunnen de injecties herhaald worden. (KNOV, 2015).

Hoe de injecties precies zorgen voor pijnstilling is nog niet duidelijk. Hier moet nog meer onderzoek naar verricht worden. Mogelijk zorgt de acute pijn van de injecties voor meer aanmaak van endorfine, maar aan de andere kant werken injecties met andere oplossingen niet. (Martensson, 2013).

Voordelen (KNOV, 2015; Martensson, 2013; Hutton, Kasperink, Rutten, Reitsma & Wainman, 2009)
Hoewel er al verschillende onderzoeken gedaan zijn naar steriele waterinjecties, zijn er nog geen onderzoeken in Nederland uitgevoerd en zijn de onderzoeken nog relatief klein. Toch zijn er al diverse voordelen aan het licht gekomen:
– Steriele waterinjecties is een veilige vorm van pijnverlichting.
– Steriele waterinjecties hebben geen invloed op je kindje. Je hoeft dus ook niet gemonitord te worden en behoudt je bewegingsvrijheid.
– Steriele waterinjecties kunnen overal gegeven worden, ook thuis.
– Bij 85-90% van de vrouwen geeft het effectieve verlichting van de pijn.
– De pijnverlichting treedt snel op.
– De injecties hebben geen invloed op de voortgang baring.
– Mogelijk een daling in het aantal keizersnedes (-50%). Al moet dit nog beter onderzocht worden.
– Geen bijwerkingen.
– Het is een goedkope vorm van pijnverlichting.
– De behandeling kan herhaald worden.
– Effectieve dan acupunctuur en TENS.

Nadelen/mogelijke complicaties
Op dit moment zijn verloskundigen in principe nog niet legaal bevoegd om steriele waterinjecties te geven. Dit moet nog in de wet veranderd worden. Het wordt wel gedoogd, indien de verloskundige de scholing gevolgd heeft. Tevens is steriel water gebruik voor pijnverlichting off-label gebruik, aangezien steriel water geregistreerd staat als een oplosmiddel en niet als een middel voor pijnverlichting. Dit zijn dus wel onderdelen die verteld moeten worden aan de  zwangere/barende.

Nadelen aan de steriele waterinjecties zijn er niet. Ja, het is mogelijk dat net bij jou de injecties niet werken (10-15% kans). Tevens is er een kleine kans op een infectie van de huid op plaats van injectie.

Conclusie
Steriele waterinjecties worden al meer dan 25 jaar gebruikt in landen als Noorwegen en Zweden. Toch wordt het in Nederland nog amper toegepast. Uit de onderzoeken die nu naar voren komen, lees je veel voordelen van de injecties. Tevens heeft het geen bijwerkingen en nauwelijks mogelijke complicaties. Het lijkt mij een mooie mogelijkheid voor vrouwen die op zoek zijn naar een vorm van pijnverlichting. Je wordt niet overdragen aan het ziekenhuis, hoeft niet extra bewaakt te worden en hebt toch de voordelen van pijnverlichting.

Tatiana VdB @Flickr.jpg
Bron: Tatiana VdB @Flickr

Bronnen
Hutton, E.K., Kasperink, M., Rutten, M., Reitsma, A., & Waiman, B. (2009). Sterile water injection for labour pain: a systematic review and meta analysis of randomised controlled trials. British journal of Obstetrics and Gynaecology, 116(9), 1158-66.

KNOV (2015)
Gevonden op het internet op 27 januari 2016 via http://www.knov.nl/vakkennis-en-wetenschap/tekstpagina/254/pijnbehandeling/hoofdstuk/788/steriel-waterinjecties/

Martensson, L. (2013). The power of water: evidence and experience in Sweden. Weblecture KNOV.

Scheren van de schaamstreek

Wanneer de uitdrijving nadert, wordt in veel ziekenhuizen wereldwijd plots het scheermesje tevoorschijn gehaald en wordt de schaamstreek geschoren. Zo wordt dit bijvoorbeeld ook heel vaak gedaan in de ziekenhuizen in België. Maar is dit routinematige scheren wel zo’n goed idee?

Scheren van de schaamstreek
Plots komt het scheermesje tevoorschijn en gaat de vroedvrouw aan de slag om je schaamstreek haarvrij te maken. Waarom doen ze dit? In hun achterhoofd houden ze het idee dat haar op de schaamstreek ervoor zou kunnen zorgen dat, wanneer je inscheurt of ingeknipt wordt (wat vaak dan ook nog routinematig gebeurd), je minder kans hebt op een infectie hiervan. Tevens zou het makkelijker zijn bij het eventuele uitvoeren van een kunstverlossing en zou het eventuele hechten makkelijker maken. (Basevi & Lavender, 2014). Veel vrouwen doen dit zelf ook voordat ze gaan bevallen, puur omdat ze zich er ongemakkelijk bij voelen als de verloskundige of gynaecoloog voor een berg schaamhaar zou komen te staan.

Nadelen
Uit onderzoek komt naar voren dat er geen verschil wordt gevonden bij wel of niet scheren van de schaamstreek in het aantal infecties. Wel wordt er regelmatig gerapporteerd over de bijwerkingen van scheren: wondjes, roodheid en irritatie. (Basevi & Lavender, 2014). Juist op het moment dat je vagina dus al heel gevoelig en gekwetst is, zorg je er eigenlijk voor dat je de schaamstreek nog gevoeliger maakt. Tevens kan het terug groeien van de haartjes er ook nog voor zorgen dat je veel jeuk ervaart.

Voordelen
– Sommige vrouwen voelen zich echt beter en relaxter bij het idee dat er geen schaamhaar zichtbaar is. Alhoewel verloskundigen en gynaecologen zien heel veel verschillende mensen, dus daar hoef je het echt niet voor te doen.
– Het vergemakkelijkt het eventuele hechten of het uitvoeren van een kunstverlossing. Op zulke momenten kan er nog voor gekozen worden om het schaamhaar wat korter te knippen.

Conclusie
Het is niet nodig om routinematig de schaamstreek te scheren bij een bevalling om een eventuele wondinfectie te voorkomen. Het routinematig scheren zorgt alleen maar voor meer irritatie rondom de schaamstreek, waar je in het kraambed echt niet op ligt te wachten. Mocht je gynaecoloog of verloskundige toch een scheermesje in zijn of haar handen nemen, kun je dit dus met een gerust hart weigeren. Nergens voor nodig!

@pixabay2
@Pixabay

Bronnen
Basevi, V., & Lavender, T. (2014). Routinely shaving women in the area around the vagina on admission to hospital in labour. Gevonden op het internet op 29 december 2015 via http://www.cochrane.org/CD001236/PREG_routinely-shaving-women-in-the-area-around-the-vagina-on-admission-to-hospital-in-labour

CTG tijdens de baring

Een CTG wordt in de Nederlandse ziekenhuizen heel veel gebruikt. Bij medische bevallingen ligt iedereen vrijwel continue aan het CTG. Maar wat is een CTG eigenlijk? Wat registreert het? En niet geheel onbelangrijk, is het eigenlijk wel nuttig?

Wat is een CTG?
Een CTG (of ook wel cardiotocografie) genoemd, is een manier om de conditie van het ongeboren kind te bewaken. Je krijgt hierbij twee banden om je buik. Een band (meestal, dit is afhankelijk van de ligging van je kindje) onderaan je buik, om de harttonen van het kindje te registreren en een band aan de bovenkant van je buik, om de weeën te registreren. Deze twee registraties komen tevoorschijn op een beeldscherm. Dit beeldscherm kunnen ze in vrijwel elke kamer oproepen, zodat ze de conditie van je kindje continue in de gaten kunnen houden. Indien de harttonen van het kindje dalen of afwijken van wat normaal is, is het soms nodig om een MBO (microbloedonderzoek) te verrichten om te kijken of je kindje nog voldoende reserves heeft. Er wordt dan een klein sneetje gemaakt in het hoofdje van het kindje en daaruit wordt wat bloed afgenomen om te analyseren. Indien de bloeduitslag goed is, hoeft er niet ingegrepen te worden. Is de bloeduitslag niet goed, zal er voor gekozen worden om de bevalling zo snel mogelijk te staken. Soms is de registratie door middel van de banden niet optimaal en wordt er voor gekozen om een draadje op het hoofdje van het kindje te plaatsen, voor optimale registratie. (Jeroen Bosch ziekenhuis, s.a.).

Het nut van een CTG
Het klinkt mooi. Een registratie doormiddel van eenvoudige banden, om te kijken of de conditie van je kindje goed blijft. Mocht het nodig zijn een extra onderzoekje om te kijken of er eventueel ingegrepen moet worden. Maar is dit ook wel echt zo mooi?

Doptone
Een CTG kan (tot nu toe) enkel toegepast worden in het ziekenhuis. Het wordt soms toegepast al tijdens de zwangerschap en bij medische cliënten ook tijdens de bevalling. Indien je thuis of poliklinisch gaat bevallen, krijg je tijdens je bevalling niet te maken met een CTG. Dan krijg je te maken met de doptone. Een doptone een compact apparaatje wat de meeste zwangeren wel kennen van hun controles bij de verloskundige. Dit apparaatje wordt op je buik gezet en zend geluidsgolven uit. Deze geluidsgolven komen bij je kindje terecht en worden teruggekaatst door de hartkleppen van het kindje. Dit teruggekaatste geluid wordt door de doptone versterkt en hoorbaar als de hartslag van het kindje. (Oei ik groei, 2015). Met de doptone luistert de verloskundige al tijdens je controles, maar ook tijdens je bevalling regelmatig naar de harttonen van je kindje.

Doptone vs. CTG
De doptone en het CTG zijn de meest gebruikte methodes om de conditie van het kindje in de gaten te houden tijdens de bevalling. Er kan ook gebruik gemaakt worden van de hoorn van Pinard (zonder geluidsgolven), maar dit is lastiger om goed te horen en veel minder flexibel toepasbaar.
Dan is ook de vraag: wat is er beter? Continue vast liggen aan 2 banden of regelmatige controle met de doptone? Volgens het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg is het belangrijk om met de doptone ongeveer om de 15 minuten te luisteren, gedurende 1 minuut, direct na een wee. Al is er nog geen consensus over de frequentie van de auscultatie, dit wordt momenteel aanbevolen. (Mambourg, Gailly & Zhang, 2010).

Uit onderzoek is gebleken, dat continue registratie met een CTG zorgt voor minder convulsies bij pasgeborene, maar er is geen verschil gevonden in hersenbeschadiging en kindersterfte. Tevens was er bij continue registratie met een CTG wel sprake van een verhoging van het aantal keizersnedes en kunstverlossingen. (Alfirevic, Devane & Gyte, 2007).

Tevens geeft een CTG niet altijd een juist beeld. Wanneer er geen afwijkingen te zien zijn, kun je uitgaan van een goede conditie van het kindje. Wanneer er extreme afwijkingen te zien zijn, is ingrijpen hoogst waarschijnlijk noodzakelijk. Maar wat als er geringe, matige afwijkingen te zien zijn? Heeft het kindje dan zuurstoftekort? Niet altijd, sterker nog in meer dan de helft van de gevallen is er dan helemaal geen probleem voor het kindje, maar is er wel al veel stress en onnodige ingrepen (MBO) aan te pas gekomen. Om die reden is er in Nederland nu een onderzoek gaande of een MBO wel bewezen nuttig is in combinatie met het CTG, om op die manier het CTG betrouwbaarder te maken. (Studies-obsgyn, s.a.)

Met ander woorden: uit onderzoek is nog niet gebleken dat het gebruik van een CTG een betere uitkomst geeft voor het kind. Er is mogelijk kans dat er minder neonatale convulsies optreden, maar komt dit werkelijk door het CTG? En wat zijn daarvan de consequenties op lange termijn? (Nardin, 2007) Hier zal nog extra onderzoek naar gedaan moeten worden. Daar in tegen worden er wel meer keizersnedes en kunstverlossingen uitgevoerd.

Conclusie
In Nederland hebben we het geluk dat het CTG vaak enkel wordt toegepast bij medische geboortes. In landen als bijvoorbeeld België, ligt vrijwel iedereen gedurende de bevalling eventjes of continue aan het CTG. Tot nu toe lijkt het erop dat continue registratie met het CTG niet nuttiger is gebleken dan het controleren van de conditie van je kindje met een doptone. Het zou mogelijk minder convulsies opleveren, maar de consequenties daarvan op lange termijn zijn niet bekend en tevens levert het wel meer kunstverlossingen en keizersnedes op, met alle gevolgen en risico’s daarvan.
Tevens vind ik het belangrijk om te benoemen dat een CTG ook gebruik maakt van geluidsgolven (net als een doptone) en dat deze geluidgolven ook niet optimaal onderzocht zijn. (https://dekritischeverloskundige.wordpress.com/2014/10/24/29/) Het is dus het beste om tussentijds te luisteren met een doptone bij laagrisico bevallingen. Toch is er ook over de doptone nog niet voldoende bekend en moet daar ook nog gedegen onderzoek naar gedaan worden om te bepalen wat de beste frequentie qua auscultatie is. Maar ook nu daar nog geen duidelijkheid over is, is er dus geen verschil tussen het continue gebruik van een CTG en het toepassen van een doptone. Lijkt me dus duidelijk: geen onnodig gebruik van een CTG, waarbij je continue te maken hebt met geluidsgolven en ook nog continue vast zich aan banden, waardoor je bewegingsvrijheid aanzienlijk wordt beperkt.

In Nederland wordt het CTG eigenlijk enkel toegepast bij medische geboortes.  Het allermooiste zou natuurlijk zijn dat er in ziekenhuizen continue begeleiding wordt aangeboden, waarbij klinisch verloskundigen gewoon intermitterend kunnen luisteren met de doptone. Indien er dan twijfel is, kan er altijd nog voor gekozen worden om het CTG aan te leggen. Helaas is dat op dit moment in vrijwel geen een ziekenhuis in Nederland mogelijk. Een oplossing is dan dus gebruik te maken van een CTG, maar dit zou dus ook intermitterend kunnen in plaats van continue. Tevens moet hierbij dus voldoende rekening gehouden worden met de vals positieve waardes en moet er nog gedegen onderzoek gepubliceerd worden over het CTG in combinatie met het MBO en het nut daarvan. Het zou dus goed zijn voor de medische bevallingen, om het CTG verder te ontwikkelen, waardoor er minder vals positieve waardes zijn en er hopelijk minder snel, onnodig wordt ingegrepen.

US Army Africa @Flickr.jpg
US Army Africa @Flickr

Bronnen
Alferic, Z., Devane, D., & Gyte, G.M.L. (2007) Continuous cardiotocography (CTG) as a form of electronic fetal monitoring (EFM) for fetal assessment during labour (Review). The Cochrane Library, Issue 4.

Jeroen Bosch ziekenhuis (s.a.)
Gevonden op het internet op 22 december 2015 via http://www.jeroenboschziekenhuis.nl/Publicaties/104242/Onderzoeken-Gynaecologie-Foetale-bewakingen-CTG-(cardiotocografie)-

Mambourg, F., Gailly, J., & Zhang, W. (2010). Richtlijn voor goede klinische praktijk bij laag risico bevallingen. KCE reports 139A. Brussel.

Nardin (2007)
Gevonden op het internet op 22 december 2015 via http://apps.who.int/rhl/pregnancy_childbirth/childbirth/routine_care/jncom/en/

Oei ik groei (2015)
Gevonden op het internet op 22 december 2015 via http://www.oeiikgroei.nl/abc/doptone/

Studies-obsgyn (s.a.)
Gevonden op het internet op 22 december 2015 via http://www.studies-obsgyn.nl/SCALP/page.asp?page_id=1175