Kruiken

In veel gevallen zie ik dat er in de kraamweek snel wordt afgezien van het gebruik van kruiken. Immers het kindje groeit en het kan zijn temperatuur mooi stabiel houden. Maar dan zien we ineens dat het kindje stagneert in groei of zelfs terug afvalt. Daarbij blijft wel zijn temperatuur mooi. Hoe komt dit? Hoe kan een kruik hierbij helpen? Hoe gebruik je een kruik? En wat voor soorten kruiken zijn er eigenlijk?

Temperatuurregulatie
Een pasgeborene vindt het moeilijk om zijn eigen lichaamstemperatuur mooi op peil te houden in de eerste periode na zijn geboorte. Dit komt omdat er nog weinig vet aanwezig is als isolatie en het kindje tevens een groot lichaamsoppervlakte heeft als je dit vergelijkt met de lichaamsmassa. Hierdoor koelt het kindje sneller af. (Reinke, 2011) Wanneer de omgeving niet stabiel is in temperatuur, zal het kindje toch proberen om zijn lichaamstemperatuur zelf stabiel te houden, waardoor zijn stofwisseling zal toenemen en daarmee dus ook het energieverbruik. Dit zorgt er voor dat het kindje minder energie over heeft om te drinken en te groeien. (Moore, Kollee & Vrancken, 2003) Des te belangrijker dat wij, zeker in de kwetsbare periode van de kraamweek, er voor zorgen dat de omgevingstemperatuur zo stabiel mogelijk is, waardoor het kindje geen energie hoeft te verspillen aan het op peil houden van zijn/haar lichaamstemperatuur.

Hoe gebruik je een kruik?
In de eerste periode na de geboorte is een kruik heel belangrijk. De kruik zorgt er voor dat de temperatuur rondom de baby voldoende warm is, waardoor de lichaamstemperatuur van het kindje mooi stabiel blijft, zonder dat het kindje hier energie voor hoeft te gebruiken. Een voordeel dus van de kruik! Toch is het belangrijk voorzichtig om te gaan met een kruik, want er zijn ook risico’s verbonden aan het gebruik.

Risico’s
1. Brandwonden. Wanneer er gebruikt wordt gemaakt van een hete kruik, is er kans op de ontwikkeling van brandwonden. Dit ontstaat niet enkel bij direct contact tussen de huid en de kruik, maar bijvoorbeeld ook als er een erg hete kruik vlakbij het kindje ligt, zonder direct contact. Ook kunnen er brandwonden ontstaan wanneer een kruik lekt. Daarom is het heel belangrijk om de kruiken regelmatig te controleren, gebruik te maken van een kruikenhoes en de kruik op voldoende afstand van het kindje te leggen met de dop naar het voeteneind. (Vet, Canninga-van Dijk & de Waal, 2009)
2. Oververhitting. De meest voorkomende oorzaak van een te hoge temperatuur bij een pasgeborene is een verhoogde omgevingstemperatuur. (Moore, Kollee & Vrancken, 2003). Het kan voorkomen dat wanneer een kindje al goed in staat is om zijn temperatuur stabiel te houden, zonder veel gebruik van energie, dat kruiken er bijvoorbeeld voor zorgen dat de temperatuur van het kindje boven de 37,5 uit komt. Wanneer een kindje en te hoge temperatuur heeft, is het altijd goed om kritisch te kijken naar de omgeving van het kindje en in eerste instantie daarin iets te veranderen: 1 kruik in plaats van 2, muts af, extra wollen deken weg, etc. Belangrijk is dus om regelmatig de temperatuur van het kindje te blijven controleren om daarop in te kunnen spelen.

Gebruik (Veiligheid, s.a.)
1. Gebruik een kruikenzak (bij elke soort kruik)
2. Leg de kruik op de deken, met een handbreedte afstand van je kindje.
3. Leg de kruik met de dop naar het voeteneind.
4. Controleer de kruik voor elk gebruik op eventueel lekken. Controleer hierbij goed de dop.
5. Gebruik in principe heet water uit de kraan. Gebruik enkel kokend water op advies van kraamverzorgster/verloskundige/arts.

Welke soorten kruiken zijn er? (Veiligheid, s.a.; Baby op komst, s.a.)

Heetwater (metalen) kruik
Deze kruiken zijn het meest verkrijgbaar in metaal, maar soms ook in kunststof. Dit is de vorm van kruik die het langste warm blijft. Meestal blijft deze warm genoeg om hem slechts 1 keer per nacht te hoeven verversen. De dop is in de vorm van een schroefdop met een rubberen afsluitplaatje.

Belangrijk bij deze kruik is om zeer regelmatig de dop te controleren. De rubberen plaatjes kunnen verslijten en hierdoor lekken mogelijk maken. Je kunt bij verschillende baby winkels nieuwe doppen kopen. Tevens kunnen deze kruiken gaan roesten. Door de roest kan er een gat in de kruik komen wat ook kan zorgen voor een lek. Controleer deze kruik dus goed voor gebruik!

Gebruik: Vul de kruik in de gootsteen. Vul de kruik tot aan de rand. Draai de dop goed dicht en controleer op lekken. Doe een kruikenzak om de kruik heen. Leg de kruik op een handbreedte afstand van je kindje met de dop naar beneden.

Kersenpit
De kersenpit kun je niet gebruiken bij je kindje. Het is namelijk wel eens voorgekomen dat kersenpitten spontaan ontvlammen.
Je kunt de kersenpit wel gebruiken om het bedje voor te verwarmen.
De zak met kersenpitten warm je op in de magnetron. De magnetron verwarmt niet gelijkmatig, waardoor het belangrijk is om na het verwarmen de kersenpitten wat te schudden, waardoor de warmte gelijkmatig verdeeld.

Gebruik: Gebruik deze kruik niet bij je kindje! Verwarm de kersenpit in de magnetron volgens gebruiksaanwijzing. Gebruik een kruikenzak.

Elektrische kruik
De elektrische kruiken zijn in opkomst. De meeste kraamverzorgster zullen nog wat afhoudend zijn voor het gebruik van deze kruiken, omdat ze nog zo nieuw zijn. Deze kruiken koelen sneller af dan de metalen kruiken. Het duurt gemiddeld 10 minuten voordat de kruik opnieuw op temperatuur is. Voordeel: de kruik kan niet lekken.

Bij deze kruiken is het belangrijk om de kruiken op te warmen op een vuurvaste stabiele ondergrond. Tevens is het belangrijk om in de gaten te houden of de kruik vanzelf uit gaat wanneer de juiste temperatuur is bereikt.

Gebruik: Raadpleeg de gebruiksaanwijzing. Warm de kruik op volgens de gebruiksaanwijzing. Haal de stekker uit het stopcontact. Plaats de kruik in een kruikenzak. Leg de kruik op een handbreedte afstand van je kindje.

Gelkruik
De gelkruik warm je op in de magnetron. De magnetron verwarmt niet gelijkmatig, waardoor er koude en hete plekken ontstaan in de kruik, het is dus belangrijk om de kruik te kneden na het opwarmen, zodat de warme gelijkmatig verdeeld wordt. Deze kruiken blijven maar kortdurend warm en zijn daardoor niet geschikt om te gebruiken bij je kindje. Wel kun je hem gebruiken om het bedje voor te verwarmen.

Controleer de kruik regelmatig, want in de gel kunnen barsten ontstaan. Dit zou er voor kunnen zorgen dat de kruik lekt.

Gebruik: Warm de kruik op in de magnetron volgens gebruiksaanwijzing. Kneed de gel, zodat de warmte goed verdeeld wordt over de gehele kruik. Plaats de kruik in een kruikenzak.

Rubberen kruik
Een rubberen zak, die je kunt vullen met warm water. Dit soort kruiken zijn niet geschikt voor pasgeborene, omdat hier een groot risico op lekkage aan zit en daarmee dus verbranding van de pasgeborene. Je kunt de kruik wel gebruiken om het bedje te verwarmen.

Gebruik: Gebruik deze kruik niet bij je kindje! Vul de rubberen kruik met warm water. Controleer de kruik op lekken. Gebruik een kruikenzak.

Conclusie
Een kindje is in de eerste periode van zijn/haar leven nog niet in staat om zijn/haar temperatuur stabiel te houden zonder veel onnodige energie te gebruiken. Hierdoor kunnen kruiken nuttig zijn om je kindje te helpen zijn/haar temperatuur stabiel te houden. Er zijn heel veel verschillende kruiken. Belangrijk is om voorzichtig om te gaan met kruiken en ze regelmatig te controleren.

PublicDomainPictures @Pixabay
Bron: pixabay

Bronnen
Baby op komst (s.a.)
Gevonden op het internet op 27 maart 2017 via https://www.babyopkomst.nl/babyuitzet/kruiken/

Kraamzorggroep (2015)
Gevonden op het internet op 27 maart 2017 via https://www.kraamzorgmetpassie.nl/wp-content/uploads/2017/01/borstvoedingsbeleid-de-kraamzorggroep-2015.docx

Moore, M.L., Kollee, L.A.A., & Vrancken, S.L.A.G. (2003) Perinatologie: leerboek neonatologie en verloskunde voor verpleegkundige. Bohn Stafleu van Loghum, 156-162.

Reinke, X. (2011) Kraamzorg. Bohn Stafleu van Loghum, 96.

Veiligheid (s.a.)
Gevonden op het internet op 27 maart 2017 via https://www.veiligheid.nl/kinderveiligheid/slapen/beddengoed-voor-kinderen/kruik?gclid=CjwKCAjw8OLGBRAkEiwAj-AR64tXWw9pIJUGLmtUINVmeOHyQprBDIFBdhpU48QXppcs4wtD7QZh_xoC-BIQAvD_BwE

Vet, N.J., Canninga-van Dijk, M.R., & de Waal, W.J. (2009) Brandwonden bij pasgeborenen door warme kruiken. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, (153).

 

Advertenties

Meconium houdend vruchtwater

Meconium houdend vruchtwater, de medische term voor het feit dat het ongeboren kindje in het vruchtwater heeft gepoept. De eerste ontlasting van de pasgeborene heet immers meconium. Waar het vruchtwater normaal helder of lichtroze is, soms met wat vlokjes door het huidsmeer, kleurt het vruchtwater nu groen of bruin. Hoe ontstaat meconium houdend vruchtwater en wat zijn de gevolgen?

Meconium houdend vruchtwater
In de meeste gevallen is het heel duidelijk. Wanneer de vliezen breken is het vruchtwater zichtbaar groen of bruin. Soms is het zelfs zo dik als erwtensoep. Meconium houdend vruchtwater komt regelmatig voor. In de literatuur varieert de prevalentie enorm, van zo’n 5,6 tot 25% van alle bevallingen. (KNOV, 2015) Voor de uitgerekende datum komt het niet zo vaak voor, ongeveer bij 5% van alle bevallingen, terwijl als we voorbij de 42 weken gaan de prevalentie stijgt naar 25 tot zelfs 50%. (NVOG, 2011)

Oorzaak van de meconium houdend vruchtwater
Vanuit onderzoeken komen er 2 mogelijke oorzaken van meconium houdend vruchtwater naar voren.

1. Stress
Al vanaf de 10e week van de zwangerschap kan er meconium aangetroffen worden in de darmen van het ongeboren kindje. We gaan er vanuit dat het kindje al vroeg in de zwangerschap af en toe wat meconium loost, maar omdat het kindje het vruchtwater ook weer drinkt, wordt het vruchtwater steeds opnieuw helder.
Stress zou er aan de ene kant voor kunnen zorgen dat de anale spieren ontspannen, waardoor er meconium geloosd wordt, aan de andere kant zou stress er voor kunnen zorgen dat het kindje minder vruchtwater drinkt, waardoor het vruchtwater niet voldoende verschoond wordt. Wat er precies gebeurt bij stress waardoor er meconium houdend vruchtwater ontstaat, is dus nog niet geheel bekend. (NVOG, 2011)

2. Rijpe darmen
Meconium houdend vruchtwater kan optreden doordat de darmen rijp zijn en meer meconium gaan lozen. Dit verklaart mogelijk ook waarom de prevalentie van meconium houdend vruchtwater toeneemt na de 42e zwangerschapsweek. (KNOV, 2015)

Risico’s voor het ongeboren kindje

Uit onderzoeken komt naar voren dat er een verband gezien wordt tussen meconium houdend vruchtwater en slechtere uitkomsten voor het kindje. Het grootste probleem is het meconium aspiratie syndroom.

Meconium aspiratie syndroom
Sommige baby’s ademen tijdens de bevalling of na de bevalling meconium in. Dit kan na de geboorte zorgen voor ernstige ademhalingsproblemen dit noemen we het meconium aspiratie syndroom (MAS). MAS treedt op bij ongeveer 5% van alle pasgeborene met meconium houdend vruchtwater. (NVOG, 2011) Doordat er meconium terecht komt in de luchtwegen, kan er geen normale gasuitwisseling plaats vinden, aangezien de luchtwegen volledig of gedeeltelijk worden afgesloten. (UZ Leuven, 2010)  Symptomen zijn een snelle ademhaling, kreunen, blauw zien, intrekken van de borstkas of juist een uitgezette borstkas. (UMC Utrecht, s.a.) Ernstige MAS kan zorgen voor hersenbeschadigingen en zelfs overlijden (1,5 op 1000 kindjes overlijden bij meconium houden vruchtwater, tegenover 0,3 op 1000 bij helder vruchtwater (NVOG, 2011). MAS ontstaat eerder bij dik meconium houdend vruchtwater (erwtensoep), dan bij dun meconium houdend vruchtwater. (KNOV, 2015)

Preventie

Voorkomen van meconium houdend vruchtwater
Helaas kunnen we niet voorkomen dat er meconium houdend vruchtwater optreedt. Uiteraard proberen we wel altijd om eventuele problemen door meconium houdend vruchtwater te voorkomen.

Voorkomen van MAS
Vroeger werd gedacht dat kinderen de meconium pas inademende bij hun eerste ademteugen. Om dit te voorkomen werd er toen standaard bij meconium houdend vruchtwater er voor gekozen om de luchtwegen uit te zuigen. Ondertussen weten we dat veel kinderen tijdens de bevalling al meconium inademen en dat het uitzuigen meer beschadigd dan dat het goed doet. Er is dus voor gekozen om bij een kindje dat gelijk goed begint met ademen na de geboorte, niet uit te zuigen (NVOG, 2011). Onderzoeken laten zien dat er geen verschil wordt aangetoond in het ontstaan van MAS bij het wel of niet uitzuigen.

Beleid bij meconium houdend vruchtwater

In Nederland is het beleid bij meconium houdend vruchtwater een ziekenhuisbevalling met continue bewaking van het kindje met behulp van een CTG en in principe dus overdracht van zorg aan het ziekenhuis. Waarom? Omdat het bij meconium houdend vruchtwater niet altijd duidelijk is of dit veroorzaakt wordt door rijpe darmen of door stress.

MAS ontstaat bij 5% van alle bevallingen met meconium houdend vruchtwater en meestal bij dik meconium houdend vruchtwater. Er zijn nog geen onderzoeken die aantonen of er betere uitkomsten zijn bij continue gebruik van een CTG of intermitterend foetale bewaking. Indien het gaat om een bevalling waarin het kindje in de uitgerekende periode zich aandient en het gaat om dun meconium houdend vruchtwater, kan in mijn ogen de verloskundige ook prima de zorg dragen, indien ze regelmatig de conditie van het kindje bepaald. Indien er twijfels zijn of het kindje stress vertoont, kan er altijd nog over gegaan worden op overdracht van zorg.
Anders bekeken. Bij 5% van alle bevallingen ontstaat er een fluxus (meer dan een liter bloedverlies). Hierdoor kiezen we er toch ook niet voor om iedereen verplicht in het ziekenhuis te laten bevallen onder leiding van de gynaecoloog?

kala-bernier
Bron: Kala Bernier @Flickr

Conclusie
Meconium houdend vruchtwater kan een teken zijn van rijpe darmen van het kindje, maar het kan dus ook een teken zijn van stress. Om die reden wordt er in Nederland op dit moment vrijwel altijd overgegaan op overdracht aan het ziekenhuis, maar of dit altijd echt nodig is daar kunnen we nog over discussiëren.

Bronnen

KNOV (2015)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via http://www.knov.nl/fms/file/knov.nl/knov_downloads/903/file/Def_versie_factsheet_meconiumhoudendvw_13_april_2015_met_logo.pdf?download_category=overig
NVOG (2011)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via http://nvog-documenten.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&richtlijn_id=880
UMC Utrecht (s.a.)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via http://geboortecentrumfolders.umcutrecht.nl/nl/magazine/9072/779424/mas.html

UZ Leuven (2010)
Gevonden op het internet op 6 maart 2017 via https://www.uzleuven.be/video/Meconiumaspiratiesyndroom%20(MAS)