Het controleren van de baarmoeder na de bevalling

Na je bevalling wordt er gemiddeld 1 keer per dag gevoeld naar je baarmoeder. In het ziekenhuis begint dit al. Zodra je thuis bent, komt de kraamverzorgster je baarmoeder controleren. Hoe doen ze dit? Waarom doen ze dit? En is dit eigenlijk wel noodzakelijk?

Hoe voelen we naar de baarmoeder?
Voordat we de baarmoeder gaan controleren, vragen we altijd of je al geplast hebt. De blaas bevindt zich namelijk voor de baarmoeder in je lichaam en wanneer je een volle blaas hebt, kan dit er voor zorgen dat je baarmoeder zich niet goed kan samentrekken en deze een andere plek inneemt in je lichaam dan dat de bedoeling is. (Vlietlandziekenhuis, 2015; Bogaerts, Geerdens & Gooris, 2009). Dit geeft voor ons een afwijkend beeld, waarbij de baarmoeder hoger in je buik zit, dan dat hij hoort te zitten.

Wanneer je geplast hebt, mag je plat gaan liggen. De zorgverlener plaatst dan de zijkant van haar hand ongeveer ter hoogte van je navel en gaat zo langzaam naar beneden voelen totdat ze de bovenkant van de baarmoeder (de fundus) tegenkomt. De plaats waar ze de bovenkant van de baarmoeder tegenkomt noteert ze in het dossier. Tevens voelt ze naar de hardheid van de baarmoeder. (Bogaerts et al, 2009). Persoonlijk laat ik de kraamvrouw altijd een keer meevoelen. Het is indrukwekkend om te voelen hoe je baarmoeder voelt na je bevalling, tevens leer je je lichaam zo beter kennen en begrijp je wat de kraamverzorgster of verloskundige voelt. Hier mag je dus ook gerust naar vragen!

Waarom controleren we de baarmoeder?
Na de bevalling weegt de baarmoeder ongeveer 1 kilogram. Onder invloed van hormonen trekt de baarmoeder heel hard samen en is voelbaar ter hoogte van de navel, dit noemen we de veiligheidsbol. Doorheen de kraamweek krimpt de baarmoeder steeds verder naar zijn formaat van voor de zwangerschap, totdat de baarmoeder uiteindelijk niet meer voelbaar is en achter je schaambot zit. Dit is de plek waar je baarmoeder zit wanneer je niet zwanger bent. Het duurt nog even voordat je baarmoeder zijn oude gewicht van ongeveer 70 gram heeft bereikt, ongeveer 8 weken na de bevalling is dit het geval, maar hij zit alvast wel weer op de juiste plek. (Bogaerts et al, 2009).

Als alles goed gaat en je baarmoeder knijpt goed samen, verloopt dit proces heel geleidelijk (bij een eerste kindje sneller dan wanneer je al eerder bevallen bent) en bevindt je baarmoeder zich elke kraamdag iets lager, maar dit proces verloopt niet altijd goed. Als er complicaties optreden, heeft je baarmoeder veel meer moeite om te krimpen en zijn oude plek weer op te zoeken. Om deze complicaties op te sporen kun je dan ook voelen naar de baarmoeder, want de baarmoeder zal in het geval van complicaties hoger zitten dan normaal of niet goed samengetrokken zijn. Complicaties kunnen bijvoorbeeld zijn: een niet goed samentrekkende baarmoeder, een achtergebleven placentarest of een baarmoederontsteking.

Is deze controle wel noodzakelijk?
In Nederland voert elke verloskundige en elke kraamverzorgster deze controle uit. Sterker nog, de meest zorgverleners voeren deze standaard uit 1 keer per dag bij alle kraamvrouwen. Maar is deze standaardcontrole nu eigenlijk wel noodzakelijk? Nee, ik vind van niet. Althans, niet standaard.

De reden waarom zorgverleners de baarmoeder onderzoeken, is om eventuele complicaties op te sporen. Bijvoorbeeld een baarmoederontsteking, een niet goed samengetrokken baarmoeder of een achtergebleven placentarest. Maar deze complicaties, kun je heel goed op sporen aan de hand van de andere symptomen waarmee deze complicaties gepaard gaan.

Een baarmoederontsteking
Een baarmoederontsteking (ofwel endometritis) kan verschillende oorzaken hebben. Na je bevalling en tijdens je bevalling staat je baarmoedermond open, waardoor er gemakkelijk bacteriën naar binnen kunnen. Hierbij kun je denken aan de normale vaginale flora die je al bij je draagt, maar denk ook aan chlamydia, aan een kindje dat in de baarmoeder heeft gepoept (NVOG, 2011) of aan bacteriën die de zorgverlener door een inwendig onderzoek naar binnen brengt. Deze bacteriën kunnen er voor zorgen dat je een baarmoederontsteking oploopt. De symptomen die hiermee gepaard kunnen gaan zijn een pijnlijke onderbuik, sterk ruikend verlies, koorts, abnormaal bloedverlies, abnormale afscheiding en pijn bij het plassen. (Gynaecologie, 2013; Gezond VGZ, 2014, Stang, 2012).

Een niet goed samengetrokken baarmoeder
Een baarmoeder die niet goed samentrekt komt regelmatig voor, voornamelijk direct na de bevalling, bijvoorbeeld doordat de baarmoeder overrekt is bij een meerling of als het kindje erg groot was. Indien je baarmoeder niet goed samentrekt kun je dit voelen aan de baarmoeder, maar een veel duidelijker symptoom is enorm veel bloedverlies, veel meer bloedverlies dan normaal het geval is. Een niet goed samengetrokken baarmoeder gaat altijd gepaard met meer/veel bloedverlies. Enkel een niet goed samengetrokken baarmoeder ga je dus nooit als symptoom tegenkomen. (NVOG, 2006).

Achtergebleven placentarest
Soms wordt je placenta niet in zijn geheel geboren. Vaak is dit duidelijk direct na de bevalling, doordat de zorgverleners altijd de placenta nakijken of deze compleet is, maar soms wordt het toch niet direct opgemerkt. Zo’n placentarest hoort natuurlijk niet thuis in je baarmoeder en je lichaam gaat hierop reageren. Dit merk je doordat je baarmoeder niet meer goed kan samentrekken en dus hoger blijft zitten dan normaal, daardoor bloedt je ook veel heftiger en tevens heb je vaak last van buikpijn. (Medicinfo, 2011).

Al deze mogelijke complicaties hebben dus zeer duidelijke symptomen. Het feit dat je baarmoeder dan ook vaak wat hoger zit dan normaal, is het minst duidelijke symptoom. Even andersom bekeken: Stel je voor dat je als zorgverlener een baarmoeder aantreft die hoger zit dan verwacht, zonder verdere symptomen? Ja, dit noteer je in het dossier en meld je aan de verloskundige, maar je doet er verder niets mee, want er zijn geen andere symptomen. Mogelijk daalt deze baarmoeder gewoon minder snel. Dus pas als je de andere symptomen ook ziet, ga je er iets mee doen.

Nog een andere kijk erop: Bij vrouwen die een keizersnede hebben ondergaan, controleer je 9 van de 10 keer de baarmoeder niet, omdat dit te pijnlijk is. Waarom dan wel bij normaal bevallen vrouwen?

Ook the National Institute for Health and Care Excellence (NICE) vindt het onnodig om standaard de baarmoeder te controleren in het kraambed, aangezien het geen meerwaarde heeft. Zij geven aan dat het enkel aan te raden is om de baarmoeder te controleren indien er sprake is van abnormaal bloedverlies, een gevoelige/pijnlijke baarmoeder of onderbuik en/of koorts. (NICE, 2006) Waarom doen alle zorgverleners in Nederland (en België!) dit dan wel standaard? Want onderzoek dat uitwijst dat dit beter is, dat is er niet. Sterker nog, er is amper onderzoek naar verricht.

Wanneer wel controleren van de baarmoeder?
Hoewel ik er dus van overtuigd bent dat het routinematig controleren van de baarmoeder geen nut heeft, is het in sommige situaties uiteraard wel nuttig. Zo vind ik het direct na de bevalling bijvoorbeeld wel aan te raden om even te voelen of de baarmoeder goed samentrekt, omdat je anders kant hebt op enorm veel bloedverlies (een fluxus) en je er op dat moment ook werkelijk iets mee doet als de baarmoeder niet goed is samengetrokken op dat moment. Tevens vind ik het logisch dat je de baarmoeder controleert indien je andere symptomen hebt ontdekt, omdat dit kan helpen een volledig beeld van de situatie te krijgen. Het is vanzelfsprekend dat je bij veel bloedverlies even aan de baarmoeder voelt of deze goed samentrekt. Trekt deze niet goed samen, heb je namelijk gelijk de oorzaak gevonden en kun je daar direct iets mee doen.

Conclusie
Wanneer je net bent bevallen is alles nog broos, je baarmoeder is gevoelig en dan komt er ook nog een kraamverzorgster aan die even aan je buik komt voelen. Shirt moet omhoog, je lege buik wordt nogmaals geshowd en alle visite moet even plaats maken voor de kraamverzorgster. Niet prettig en tevens heeft het ook geen meerwaarde. Het controleren van de baarmoeder heeft zin om een volledig beeld te krijgen als je andere symptomen hebt ontdekt, maar het heeft dus geen zin als het een opzichzelfstaand gegeven is. Elke baarmoeder krimpt op zijn eigen manier. Controleren enkel op indicatie is dus meer als voldoende.

George Ruiz @Flickr
George Ruiz @Flickr

Bronnen
Bogaerts, A., Geerdens, L., & Gooris, F. (2009). Normale baring en kraambed (3e dr.). Antwerpen: Garant.

Gezond VGZ (2014)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via https://www.gezondvgz.nl/%7BA21BA30E-9C6E-4A46-85AC-B19D20F1A97B%7D

Gynaecologie (2013)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.gynaecologie.nl/kraambed/abnormaal-kraambed/

Medicinfo (2011)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.medicinfo.nl/%7Bdbe3c0b7-63cb-4e88-931c-9d9fd539edd2%7D

NICE (2006)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.nhsforthvalley.com/__documents/qi/ce_guideline_wcdmaternitypostnatal/guidelinesforpostnatalcare.pdf

NVOG (2006)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://www.nvog-documenten.nl/richtlijn/doc/download.php?id=528

NVOG (2011)
Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via http://nvog-documenten.nl/richtlijn/doc/download.php?id=880

Stang, D. (2012) Endometritis. Gevonden op het internet op 23 juni 2015 via  http://www.healthline.com/health/endometritis#Overview1

Vlietlandziekenhuis (2015)
Gevonden op het internet op 18 juni 2015 via http://www.vlietlandziekenhuis.nl/index.php?page=na-de-geboorte

Buiten slapen

Met het mooiere weer in aantocht, kom je ook de benauwdheid binnenshuis weer tegen. Warme slaapkamertjes, die je moeilijk kunt luchten en waar kinderen ook weer moeilijker in slaap vallen en bezweet weer wakker worden. Een mooie oplossing kan zijn om je kindje buiten te laten slapen overdag. Hoewel dit in Nederland helemaal geen bekend fenomeen is, gebeurt dit in andere landen wel veel! Zo liggen kindjes in Groenland gerust met -20 buiten te slapen (Birth Day NL, 2015) en ook in Scandinavië slapen de kindjes gerust buiten als het vriest. (Ecomama, 2010).

Waarom zou je je kinderen buiten laten slapen overdag?

– Je kindje zou beter slapen
– Je kindje zou ook beter ’s nachts slapen
– Je kindje zou langer slapen
– Je kindje wordt opgewekter wakker
– Je kindje bouwt een beter weerstand op

Veel van deze punten komen ook naar voren uit het enige onderzoek dat hier naar verricht is. (Tourula, Isola & Hassi, 2007). Hoewel deze mogelijke effecten dus niet berusten op uitgebreid onderzoek, noemen de verscheidene culturen die dit al jaren toepassen, dezelfde voordelen.

Hoe kun je je kindje buiten laten slapen?
Er zijn verschillende opties om je kindje buiten te laten slapen. Zo kun je je kindje in de kinderwagen buiten leggen, maar bestaan er ook zogenaamde babyslaaphuisjes.

Babyslaaphuisjes
Deze huisjes zijn speciaal gebouwd om kinderen buiten te laten slapen. Er zit een hor ingebouwd, waardoor er geen insecten of andere dieren (bijvoorbeeld de hond) naar binnen kunnen om je kindje lastig te vallen. Tevens is het huisje aan 3 zijden dicht (enkel de voorzijde heeft een hor), waardoor je ze op die manier kunt plaatsen dat ze beschut, eventueel in de schaduw en uit de wind staan.

Bron: Drieluik kinderopvang
Bron: Drieluik kinderopvang

Deze huisjes kun je huren, maar ook kopen. Huren heeft hierbij de voorkeur, aangezien het bedje zo kosteloos wordt bijgehouden wat betreft onderhoud en je tevens altijd in het bezit bent van een bedje dat voldoet aan de veiligheidseisen. Zo kun je het bedje bijvoorbeeld huren bij Lutje Potjes. Hier kost het de eerste maand €40,- en de daaropvolgende maanden €15,-. (Lutje Potje, s.a.).

Wanneer kun je je kindje buiten laten slapen?

Aangezien het Nederlandse weer vaak matig is, wordt er vanuit de Nederlandse fabrikanten van babyslaaphuisjes aangeraden om te wachten met het buiten slapen tot het kindje van de verloskundige naar buiten mag. Dit is meestal rond de leeftijd van 7 dagen. In Scandinavische landen wordt de grens van 2 weken aangehouden, maar hier is het weer dan ook vaak slechter dan in Nederland. (Lutje Potje, s.a.; Kinderopvang, 2015). Wel is het zeer belangrijk dat je je kindje altijd op de juiste wijze aankleed, zodat je kindje niet afkoelt, maar ook zeker niet te warm in zijn of haar buitenbedje ligt. Tevens is het verstandig om altijd een babyfoon en een thermometer in het buitenbedje (of de kinderwagen) te plaatsen. Bovendien wordt er aangeraden om je kindje niet buiten te laten slapen, indien de temperatuur zakt onder de -10°C. (Kinderopvang, 2015).

Kinderopvang
In verschillende kinderopvangcentra worden de buitenbedjes al toegepast. De extra voordelen hiervan zijn dat kindjes afgezonderd slapen en elkaar zo niet wakker houden. Tevens worden ze niet wakker van de activiteiten die verricht worden met de andere kinderen op de kinderopvang. De kinderopvang laat je kindje nooit zonder jouw toestemming buiten slapen. (Kinderopvang, 2015).

Conclusie
Toen wij vroeger klein waren, speelden we continue buiten. Tegenwoordig is dit al veel minder het geval. Hoe mooi is het dan dat je je kinderen de voordelen van het buiten zijn slapend kunt meegeven. Je kindje wordt niet meer zwetend wakker na een middagdutje in de zomer en krijgt ook in de winter de mogelijkheid om lekker buiten te zijn en te profiteren van de voordelen. Denk maar eens aan jezelf als je lekker buiten kampeert of plaats neemt op je ligbedje aan het zwembad in de zomer. En waar krijg je het meeste lucht en adem je makkelijker in de winter? Juist, buiten!

@pixabay
@pixabay

Bronnen
Birth Day NL (2015)
Gezien in aflevering 3 van Birth Day NL op NPO 2 op 7 juni 2015

Eco mama (2010)
Gevonden op het internet op 11 juni 2015 via http://www.ecomama.nl/verzorging/buiten-slapen-baby/

Kinderopvang (2015)
Gevonden op het internet op 11 juni 2015 via http://www.kinderopvang.org/blog/buiten-slapen-baby-kinderopvang/

Lutje Potje (s.a.)
Gevonden op het internet op 11 juni 2015 via http://www.lutjepotje.nl/

Tourula, M., Isola, A., & Hassi, J. (2007) Children sleeping outdoors in winter: Parents’ experiences of a culturally bound childcare practice. International Journal of Circumpolar Health, 67, 2(3), 269-278. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18767347

Pure Life Birth stories

Een tijdje terug schreef ik over het nieuwe fenomeen, de geboortefotograaf. Toen ik me ging verdiepen in het vak geboortefotografie, belande ik op de site van geboortefotografe Mirjam Cremer. Ik heb toen in mijn blog ook gelinkt naar haar website. Nu komt Mirjam met een prachtige kijk in haar wereld, namelijk een boek! Mirjam heeft een boek geschreven met 40 unieke geboorteverhalen. (Pure Life geboortefotografie, 2015).  Hierbij worden niet enkel de foto’s vertoond die Mirjam heeft gemaakt tijdens deze bevallingen, maar schrijft ze er ook een kort stuk bij over het hun geboorteverhaal. Het boek is heel breed, aangezien er natuurlijke bevallingen in voor komen, maar ook een keizersnede en een bevalling van een drieling. (Pure Life geboortefotografie, 2015).

Mijn recensie
Kort voordat Mirjam ging publiceren dat zij een boek heeft uitgebracht, werd ik door haar benaderd of ik een eens naar haar boek wilde kijken en aan haar wilde laten weten wat ik van het idee vond. Na al vele bevallingen meegemaakt te hebben, blijft elk individueel geboorteverhaal me boeien en wilde ik dan ook graag een kijkje nemen in dit boek. Wat ik indrukwekkend vind in dit boek, is dat Mirjam het voor elkaar krijgt om niet enkel emoties over te brengen doormiddel van haar foto’s, maar ook via de geboorteverhalen behorend bij de foto’s. Bij het ene verhaal verscheen er een enorme lach op mijn gezicht, terwijl bij een ander verhaal de tranen over mijn wangen liepen. De verhalen zijn niet extreem lang, wat erg fijn is, aangezien je zo echt tot de essentie van elk verhaal komt. De verhalen zijn ook zeker niet te kort, aangezien je een heel goed beeld krijgt van het gezin. Na het geboorteverhaal verschijnen er enkel foto’s uit de geboortereportage, die een extra lading aan het verhaal geven. Je krijgt hierdoor echt een klein kijkje in het leven van andere mensen en kunt hierdoor meegenieten van een van de mooiste momenten uit hun leven.

Prijs
Het boek kost €49,90 en kun je bestellen via http://www.purelifegeboortefotografie.nl (Pure Life geboortefotografie, 2015).

Levertijd
De eerste druk wordt momenteel voorbereid, daarom is de levertijd nu ongeveer 2 à 3 weken. (Pure Life geboortefotografie, 2015).

Conclusie
Als je benieuwd bent wat een geboortefotograaf voor je kunt betekenen of als je heel erg geïnteresseerd bent in geboorteverhalen van andere mensen, is dit boek echt prachtig. Doordat het geschreven is door een geboortefotograaf, die zonder dat mensen vaak doorhebben, de bevalling van heel dichtbij meemaakt en de emoties perfect kan verwoorden en weergeven, is dit een uniek en emotioneel boek. Er bevinden zich geen foto’s in die provocerend zijn of waar je dingen op ziet die niet iedereen wilt zien. Mooie foto’s gecombineerd met prachtige verhalen.

Bron: Pure Life geboortefotografie
Bron: Pure Life geboortefotografie

Bronnen
Pure Life geboortefotografie (2015)
Gevonden op het internet op 4 juni 2015 via http://www.purelifegeboortefotografie.nl/geboorteverhalen-boek/