Externe versie bij stuitligging

Aan het begin van de zwangerschap liggen bijna alle kindjes in stuit, aangezien ze nog alle ruimte hebben in de baarmoeder om volop rondjes te draaien. In stuit liggen houdt in dat het kindje in plaats van met het hoofdje naar beneden, met de billen naar beneden ligt. Naarmate de zwangerschap vordert, draaien de meeste kindjes in hun gunstige positie, met hun hoofd naar beneden, maar er blijven altijd enkele kindjes over die het wel prima vinden met hun billen naar beneden. Dit vindt plaats bij 3 à 4 procent van alle zwangerschappen (Dörr, Khouw, Jacquemyn & Nijhuis, 2010).

Soorten stuitliggingen (Dörr et al, 2010)
Er zijn 3 verschillende soorten stuitliggingen. Een onvolkomen stuitligging, een volkomen stuitligging en een voetligging.
Onvolkomen stuitligging: Hierbij liggen de beentjes van het kindje omhoog richting het gezicht. Dit is ook vaak de reden dat kinderen die in stuit gelegen hebben, na de geboorte met hun benen omhoog blijven liggen. Dit is de meest voorkomende stuitligging.
Volkomen stuitligging: De bovenbeentjes liggen hierbij naar boven, maar de knieën zijn gebogen. De voeten liggen daardoor bij de stuit.
Voetligging: Een of beide benen liggen gestrekt. Een of twee voeten liggen dus richting de uitgang van het baringskanaal. Als het om slechts 1 been in voetligging gaat, kan het andere beentje net zo liggen als bij een onvolkomen stuitligging (met de voeten bij het gezicht) of als bij een volkomen stuitligging (knie gebogen, voet bij de stuit).

Redenen voor een stuitligging (Dörr et al, 2010; Kleiverda & Lambers, 2009)
Vaak is de reden waarom een kindje is stuit ligt (85 % van de keren), niet duidelijk, maar er zijn wel enkele situaties waarin de kans groter is op een kindje in stuitligging, zoals:
– Bij een meerlingzwangerschap
– Bij een vroeggeboorte (Kindje heeft nog geen tijd gehad om terug te draaien)
– Bij een groeiachterstand (Kindje is wat kleiner, waardoor het gemakkelijker kan draaien)
– Een afwijking bij het kindje, zoals een waterhoofd
– Een voorliggende placenta
– Een afwijkende vorm van de baarmoeder of het bekken

En hoe gaat het dan verder?
Als je rond 33-35 weken zwangerschap hoort dat je kindje nog altijd in stuitligging ligt, kun je allereerst zelf proberen het kindje te laten draaien. Dit kun je doen door enkele keren per dag je billen hoger te plaatsen dan je hoofd. Je kunt bijvoorbeeld spelen op de vloer (op je knieën en leunend op je onderarmen) met een van je andere kinderen of je kunt op de bank gaan liggen met een dik kussen onder je billen. Op deze manier kantel je je bekken, waardoor de stuit van je kindje uit je bekken geplaatst kan worden. Heel belangrijk bij al deze manieren is dat je ontspant. Enkel als jezelf ontspant, ontspannen je spieren ook, waardoor er meer ruimte komt en dus meer mogelijkheid is tot draaien. (Spinningbabies, 2013). Maar als dit allemaal niet werkt, is er nog een optie om het kindje te laten kantelen, namelijk een externe versie ofwel een uitwendige kering.

Als je kindje rond 36 weken nog altijd in stuit ligt, is de kans zeer klein dat het nog terug draait. Dit komt, doordat het kindje blijft groeien en de ruimte in de baarmoeder dus steeds beperkter wordt. Op dat moment kun je kiezen voor een externe versie. Dit is uiteraard compleet je eigen keuze, maar indien je er niet voor kiest en je kindje niet meer spontaan draait, is er grote kans dat je een keizersnede moet ondergaan. Het is ook mogelijk om vaginaal te bevallen van een kindje in stuitligging in sommige gevallen, maar helaas gebeurt dit steeds minder. Er zitten risico’s aan het vaginaal bevallen van een kindje in stuit en niet alle gynaecologen willen deze risico’s nemen. In een van mijn volgende blogposts, zal ik hier verder over vertellen.

Externe versie
Bij een externe versie gebruikt de arts of de verloskundige zijn/haar handen om via de buik het kindje te laten draaien van stuitligging naar hoofdligging. De kans dat dit lukt, is ongeveer 53%. Als dit lukt, kun je gewoon normaal, vaginaal bevallen. Dit houdt dus ook in dat je gewoon thuis mag bevallen. Uit onderzoek is dan ook gebleken dat een externe versie het aantal keizersnedes vermindert (Hofmeyr & Kulier, 2012). Deze kering vindt plaats tussen de 36 en de 37 weken. Als dit voor 36 weken gebeurd, is er namelijk kans dat het kindje nog spontaan draait of juist spontaan weer terugdraait naar een stuitligging. Na 37 weken is de kans kleiner dat de kering lukt, aangezien het kindje dan al weer een stukje groter is. (Dörr et al, 2010).

Hoe gaat het in zijn werking?
De externe versie kan uitgevoerd worden door een verloskundige die hiervoor opgeleid is of door een arts. Voor de kering krijg je eerst een CTG om de harttonen van het kindje te controleren en wordt er via een echo even gekeken hoe het kindje ligt. Op sommige plekken krijg je een weeënremmend middel, zodat je baarmoeder niet zal gaan reageren op de plotselinge draaiing, dit vergroot de slagingskans. Dit middel zorgt er wel vaak voor dat je harstslag versnelt, wat erg akelig kan voelen. Hierna is het de bedoeling dat je zoveel mogelijk probeert te ontspannen. De arts of de verloskundige omvat met een hand de billen van het kindje en met de andere hand het hoofd. Zo probeert hij het kindje van positie te laten veranderen, als het ware door een koprol. Dit is geen prettig gevoel. Nadien wordt opnieuw de hartslag van het kindje gecontroleerd. (Kleiverda & Lambers, 2009).

Risico’s van de uitwendige versie
De risico’s van de moeder zijn eigenlijk amper aanwezig. Het is mogelijk dat je hartkloppingen krijgt van het weeënremmend middel, maar die gaan vanzelf weer over.
Er is een kleine kans dat de hartslag van het kindje even daalt tijdens de externe versie. Bij vrijwel alle kinderen herstelt dit snel na de kering. Bij minder als 1% zorgt dit ervoor dat er een spoedkeizersnede plaats moet vinden. (Kleiverda & Lambers, 2009).

Contra-indicaties (Dörr et al, 2010)
Niet iedereen komt in aanmerking voor een externe versie, omdat dit meer risico’s met zich meebrengt. Contra-indicaties voor een externe versie zijn:
– Een voorliggende placenta (kans op bloedingen of loslaten van de placenta)
– Een afwijkend CTG (het kindje vertoont minder goede harttonen)
– Groeivertraging van het kind (een externe versie is dan extra stressvol)

Factoren die de slagingskans vergroten (Dörr et al, 2010)
– Vroeger in de zwangerschap
– Een baarmoeder die goed ontspannen is
– Een vrouw die al eerder is bevallen (deze baarmoeders zijn vaak meer ontspannen)
– Geen obesitas
– Geen angst of stress (hierbij spannen je spieren aan)
– Voldoende vruchtwater
– Het kindje is nog niet ingedaald
– Volkomen stuitligging geeft meer slaginskans als een onvolkomen stuitligging
– Een kindje dat minder weegt als 4000 gram

Conclusie
Een externe versie kun je overwegen als je kindje nog in stuit ligt rond 36 weken. Het is een behoorlijke interventie, maar in mijn ogen weegt dit niet op tegen de nadelen van een keizersnede. Doormiddel van een geslaagde externe versie kun je alsnog vaginaal en eventueel thuis bevallen, waar veel minder complicaties aan kleven dan aan een keizersnede. De mogelijk complicaties van een keizersnede kun je teruglezen in een van mijn vorige posts. (https://dekritischeverloskundige.wordpress.com/2014/11/25/keizersnede-zonder-reden/)

@wikipedia
@wikipedia

Bronnen
Dörr, P.J., Khouw, V.M., Jacquemyn, Y., & Nijhuis, J.G. (2010). Obstetrische interventies. Amsterdam: Reed Business.

Hofmeyr, G.J., & Kulier, R. (2012) External cephalic version for breech presentation at term (Review). The Cochrane Library, issue 10, 1-28.

Kleiverda, G., & Lambers, M.D.A. (2009). Stuitligging. Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie. Gevonden op het internet op 19 december 2014 via http://www.nvog.nl/Sites/Files/0000003293_STUITLIGGING.pdf

Spinning babies (2013)
Gevonden op het internet op 19 december 2014 via http://spinningbabies.com/baby-positions/breech-bottoms-up/305-body-work-for-breech

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s