All about: Navelstrengomstrengeling

Regelmatig hoor ik dat ouders zeer ongerust zijn over het concept ‘navelstrengomstrengeling’. Maar wat houdt navelstrengomstrengeling eigenlijk in? Kan het kwaad? Wat doet de verloskundige als ze hier tegenaan loopt of wat hoort ze te doen?

Wat is een navelstrengomstrengeling?
De navelstreng bestaat uit 3 vaten, 2 aders en 1 slagader, waardoor zuurstof en voedingstoffen van moeder naar kind worden gebracht en afvalstoffen van kind naar moeder worden vervoerd. Rondom de bloedvaten zit de gelei van Wharton. Dit is een dikke, geleiachtige substantie die de navelstreng beschermd tegen indrukking. (Bogaerts, Geerdens & Gooris, 2009) Een navelstreng is meestal rond de 60 cm lang, maar kan variëren in lengte van 30 tot 120 cm (Bogaerts et al., 2009; Van Vugt, Stoutenbeek, Emanuel & Wladimiroff, 2003). Je kunt je dus misschien wel voorstellen dat als een kindje draait en beweegt in de baarmoeder, de navelstreng gemakkelijk rondom de nek kan komen te zitten. Wanneer de navelstreng rondom de nek zit, noemen we dit navelstrengomstrengeling.

Hoe vaak komt het voor?
Een navelstrengomstrengeling komt zeer regelmatig voor, een exact aantal is moeilijk te noemen. We verwachten dat tussen de 20-30% wordt geboren met de navelstreng om de nek (Gezond VGZ, 2011; Sheiner et al., 2006). Tevens schatten we dat ongeveer 1/20 baby’s wordt geboren met de navelstreng 2 of meer keer omstrengeld (Gezond VGZ).

Kan het kwaad?
Er zijn twee verschillende soorten van navelstrengomstrengelingen. Een baby kan los omstrengelt zijn of vast.

Een losse omstrengeling
Bij een losse omstrengeling, zit de navelstreng niet strak om het nekje van de baby, waardoor het ook helemaal geen problemen geeft. De navelstreng wordt niet dichtgedrukt, dus de zuurstofvoorziening van de baby blijft gelijk. (Reed, Barnes & Allan, 2009)

Een vaste omstrengeling
Een baby die nog niet geboren is, ademt nog niet. Als de navelstreng om het nekje zit, kan een baby dus ook niet stikken. Wel wordt er door de navelstreng zuurstof en voedingsstoffen naar de baby vervoerd. Wanneer de navelstreng strak om de nek van de baby zit, kan het voorkomen dat de navelstreng als het ware wordt dichtgedrukt tijdens een wee, waardoor er gedurende korte tijd minder zuurstof naar het kindje toegaat. Een vaste omstrengeling kan bijvoorbeeld ontstaan als de navelstreng korter is dan normaal (<60 cm) of als de navelstreng meerdere keren om het nekje gewikkeld is . Tussen de weeën door heeft het kindje tijd om terug bij te komen. Het kindje kan iets of wat slapjes ter wereld komt, maar dit korte zuurstoftekort is snel opgelost, als de zorgverleners zich tijdens de bevalling niet met de navelstreng bemoeit hebben en de navelstreng na de bevalling met rust gelaten wordt en niet vroeg wordt afgenaveld. (Zie: https://dekritischeverloskundige.wordpress.com/2014/10/24/het-belang-van-het-laten-uitkloppen-van-de-navelstreng/; zo krijgt het kindje gedurende ongeveer 3 minuten extra zuurstof en voedingsstoffen via de navelstreng, terwijl het al zelf ademt)  Dit zal ik hieronder toelichten. (Reed, 2014)

Wat doen de zorgverleners vaak?

Het laten vieren van de navelstreng en de navelstreng over het hoofd trekken
Wanneer er een losse omstrengeling is, halen 9 van de 10 zorgverleners de navelstreng over het hoofdje van het kind. Deze zorgverleners realiseren zich duidelijk niet dat wanneer je de navelstreng vastpakt, de navelstreng als reactie er voor zorgt dat de bloedvaten samenknijpen. Het samenknijpen van de bloedvaten zorgt er voor dat er minder zuurstof naar het kindje toegaat. Uiteindelijk zorg je er dus als zorgverlener voor dat de baby te weinig zuurstof krijgt en dit is dus niet door de navelstrengomstrengeling. (Reed, 2014)

Afklemmen in de vagina
Wanneer de zorgverleners tegen een vaste omstrengeling aan lopen tijdens het laatste stukje van de baring, gebeurt het helaas nog regelmatig dat ze de navelstreng alvast afnavelen (de navelstreng doorknippen), terwijl het kindje nog niet geboren is. Hierdoor krijgt het kindje dus helemaal geen zuurstof/voedingsstoffen meer. Je kunt je dus misschien wel voorstellen wat er gebeurt als het kindje dan nog altijd moeite heeft met geboren worden (bijvoorbeeld als de schouders blijven steken). Dan loopt een kindje werkelijk zuurstoftekort op. Dit ontstaat in zo’n geval dus niet door de strakke omstrengeling, maar door het afklemmen in de vagina. (Reed, 2014; Visser, 2011) Onvoorstelbaar dus, dat dit nog altijd aangeleerd wordt.

Wat moeten de zorgverleners doen?
Een baby kan, zeer vaak, prima geboren worden met een navelstrengomstrengeling. Of deze nu vast is of los. Als het hoofdje van de baby geboren wordt, voelen vrijwel alle zorgverleners of het hoofdje omstrengeld is. Het kan zijn dat op dat eerste moment de navelstreng strak om het nekje zit, maar dat een wee later en nog een stukje navelstreng meekomt, waardoor de omstrengeling los wordt.
Een baby die omstrengelt is, kan geboren worden door de lus van de navelstreng heen of wordt gewoon geboren met de navelstreng nog om de nek heen.

Wat kun je dan als zorgverlener wel goed doen bij een navelstrengomstrengeling:
– NIET afklemmen in de vagina
– NIET de navelstreng vieren of over het hoofdje trekken
– De ouders inlichten over de normaliteit van een navelstrengomstrengeling
– De navelstreng van het nekje afhalen zodra het kindje geboren is (nu ademt het zelf!)
– Als het kindje last heeft gehad van de vaste navelstrengomstrengeling en moet herstellen, laat het herstellen! Knip de navelstreng nog niet door, deze extra zuurstofvoorziening komt goed van pas. Huid op huid contact doet wonderen! (Reed, 2014)
Als een navelstreng echt te strak om de nek zit, waardoor het de geboorte van het kind echt belemmerd bestaat er nog een andere mogelijkheid: De Somersault manouvre. Hierbij wordt het hoofdje tegen het schaambeen of de lies begeleidt, waardoor de rest van het lichaam als het ware met een koprol geboren kan worden. (Mercer, Erickson-Owens, Graves & Mumford, 2007).

Conclusie
Een navelstrengomstrengeling kan dus helemaal geen kwaad, zolang de zorgverleners er zich niet mee gaan bemoeien. Een kind is prima in staat om zelf geboren te worden doorheen de navelstreng of met de navelstreng nog om het nekje heen.

eyeliam @Flickr
eyeliam @Flickr

Bronnen
Bogaerts, A., Geerdens, L., & Gooris, F. (2009). Normale baring en kraambed (3e dr.). Antwerpen: Garant.

Gezond VGZ (2011)
Gevonden op het internet op 25 november 2011 via https://www.gezondvgz.nl/%7Bfbbd828d-ee9f-4535-b4a2-f19a85ff1b8a%7D?tp=%7Be0239763-c95e-4def-995d-c7b857ff0d8d%7D

Mercer, J.S., Erickson-Owens, D.A., Graves, B., & Mumford, M. (2007)
Evidence-Based Practices for the Fetal to Newborn Transition. Journal of Midwifery & Women’s Health, 52(3), 262-272. Gevonden op het internet op 25 november 2014 via http://www.medscape.com/viewarticle/558124_3

Reed, R. (2014) Nuchal Cords: the perfect scapegoat. Gevonden op het internet op 25 november 2014 via http://midwifethinking.com/2010/07/29/nuchal-cords/

Reed, R., Barnes, M., & Allan, J. (2009) Nuchal cords: sharing the evidence with parents. Britisch Journal of Midwifery, 17(2), 106-9. Gevonden op het internet op 25 november 2014 via https://dl.dropboxusercontent.com/u/19684636/Publications/2009_ncord_bjm.pdf

Sheiner, E., Abramowicz, J.S., Levy, A., Silberstein, T., Mazor, M., & Hershkovitz, R. (2006) Nuchal cord is not associated with adverse perinatal outcome. Archives of Gynaecologie and Obstetrics, 274(2), 81-3.

Van Vugt, J.M.G., Stoutenbeek, Ph., Emanuel, M.H., & Wladimiroff, J.W. (2003) Echoscopie in de verloskunde en gynaecologie. Elsevier gezondheidszorg: Maarssen.

Visser, R. (2011) In vulva afkocheren. Gevonden op het internet op 25 november 2014 via http://vroedvrouwenradicaal-rebekka.blogspot.nl/2011/01/in-vulva-afkocheren.html

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s