Hielprik vs. Guthrie

In Nederland wordt er nog altijd de hielprik gebruikt om de pasgeborene te screenen op bepaalde erfelijke ziektes. Doormiddel van een prikje in de hiel van de pasgeborene wordt er, tussen dag 3 en dag 5, bloed verzameld. Deze erfelijke ziektes zijn (tot op heden) nog niet te genezen, maar door ze vroegtijdig op te sporen, kan ernstige schade vaak voorkomen worden. (Brouns-van Engelen, 2013).
Zo bestaat er bijvoorbeeld PKU (fenylketonurie). Kinderen met deze ziekte kunnen een verstandelijke beperking ontwikkelen als deze een bepaald aminozuur, wat in eiwitten zit, binnenkrijgen. Indien deze ziekte op tijd gesignaleerd wordt, kan deze verstandelijke beperking vaak voorkomen worden. (Bijlsma & Brouns-van Engelen, 2014)

De Guthrie
In België wordt er geen gebruik meer gemaakt van de hielprik, maar doen ze tegenwoordig een Guthrie-test. Een hielprik kent zo ook zijn nadelen namelijk. Vaak is het lastig om voldoende bloed uit de hiel te krijgen en moet er flink gestuwd worden. Soms is het zelfs nodig om nogmaals te prikken en tevens is de procedure voor het kind erg stressvol en pijnlijk. Een Guthrie-test wordt niet afgenomen vanuit de hiel, maar vanuit het handje. Er wordt een bloedafname gedaan via de handrug doormiddel van het aanprikken van een bloedvat.

Waarom wordt er in België hier voor gekozen en niet meer voor de hielprik, immers zij gebruikten ook altijd de hielprik. Indien de Guthrie door een geoefend iemand wordt uitgevoerd, doormiddel van een vlotte en correcte techniek, zou de Guthrie minder pijnlijk zijn als de hielprik (Shah & Ohlsson, 2007).
De Guthrietest is uiteraard wel lastiger dan een hielprik, aangezien je op zoek moet naar een goed aan te prikken bloedvat, maar hier is een handig truckje voor. Als je het handje ruim voor de Guthrie goed verwarmd, met bijvoorbeeld een klein kersenpittenzakje (niet heet, maar warm), en tevens de handen van de prikker goed verwarmd (zodat de bloedvaten niet schrikken van je koude handen), heb je veel beter zicht op de bloedvaten en zijn ze gemakkelijker aan te prikken. Met deze methode is de directe slaagkans van een Guthrie erg groot en tevens hoor je de baby’s dan vaak niet huilen, wat dan weer overeenkomt met de conclusie uit het onderzoek dat deze methode minder pijnlijk zou zijn.

Ik kan me voorstellen dat een Guthrietest veel minder pijnlijk is dan een hielprik, indien de hand en de handen van de prikker van te voren worden verwarmd. Tevens kun je het kindje bijvoorbeeld perfect aanleggen tijdens het doen van een Guthrie (ook bij een hielprik trouwens!) wat ook een pijnstillend effect heeft (Herschderfer & van Wouwen, 2002). Soms wordt de hielprik nog altijd buiten het bereik van de ouders uitgevoerd, maar zowel borstvoeding als huid op huid contact (Gray, Watt & Bless, 2000) is troostend en dus pijnstillend voor het kindje. Pleit er dan ook voor dat de ouders het kindje vast houden tijdens de Guthrie/hielprik.

Uiteraard kunnen vrijwel geen verloskundigen/kraamverpleegkundigen in Nederland op dit moment een Guthrie prikken, aangezien ze er niet bekend mee zijn. Als zij hiermee opgeleid worden (net als ik, aangezien ik in België gestudeerd heb) denk ik dat de Guthrie een zeer mooi en prettig alternatief is voor de hielprik.

Conclusie
– Een Guthrie is minder pijnlijk als een hielprik, dus zou Nederland er verstandig aan doen om ook over te schakelen op de Guthrie-test.
– Het verwarmen van het handje maakt het aanprikken makkelijker en dus tevens minder pijnlijk.
– Borstvoeding geeft een pijnstillend effect tijdens het prikken van een hielprik en Guthrie.

Jeroen @Flickr
Jeroen @Flickr

Bronnen
Bijlsma, E.K., & Brouns-van Engelen, M. (2014) PKU (fenylketonurie). Gevonden op het internet op 13 november 2014 via http://erfelijkheid.nl/content/pku

Brouns-van Engelen, M. (2013) Hielprik. Gevonden op het internet op 13 november 2014 via http://www.erfelijkheid.nl/content/hielprik

Gray, L., Watt, L., & Blass, E.M. (2000) Skin-to-Skin Contact Is Analgesic in Healthy Newborns. American Academy of Pediatrics, 105(1) http://pediatrics.aappublications.org/content/105/1/e14.full

Herschderfer, K.C., & van Wouwe, J.P. (2002) Aanleggen en borstvoeden tijdens de hielprik is een zeer effectieve methode van pijnbestrijding voor pasgeborenen. Ned Tijdschr Geneeskd. 2002;146:2382 http://www.ntvg.nl/artikelen/aanleggen-en-borstvoeden-tijdens-de-hielprik-een-zeer-effectieve-methode-van/volledig

Shah, V., &A. Ohlsson (2007) Venepuncture versus heel lance for blood sampling in term neonates. Cochrane Database Syst Rev, 2007(4): p. CD001452. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17943752

Advertenties

3 gedachtes over “Hielprik vs. Guthrie

  1. Goedenavond , ik ben screener in Nederland en ben nogal verbaasd over de manier van bloedafname voor de hielprik . De Guthrie test zou minder pijnlijk zijn maar wij maken het hieltje warm met een handwarmertje en dan loopt het bloed prima , vaak slapen de kindjes gewoon door of zijn ze na de schrik vd prik gelijk weer stil .
    Raar dat aan het eind staat dat ze in Nederland beter de Guthrie test kunnen doen omdat dat beter zou zijn voor de baby . In Nederland worden de baby’s thuis geboren of gaan de ouders na een poloklinische bevalling na een paar uur naar huis . De test zou dan thuis gedaan moeten worden en voor ouders is de hielprik niet eng om te zien , de Guthrie wel .
    In Nederland worden 17 ziektes gecontroleerd en binnenkort 32 . In Belgie 11 , wat een verschil zo dichtbij elkaar .

    Mvgr Evelien vd Lelie

    Like

    1. Hallo Evelien,
      dankjewel voor je berichtje. Ik vind het fijn om te horen dat je je probeert te verdiepen in de guthrie vs. Hielprik. Ik merk persoonlijk dat bij veel kindjes een hielprik goed gaat, maar dat er ook regelmatig opnieuw geprikt moet worden om extra bloed af te nemen. Dit ligt uiteraard ook aan het prikkertje waarmee geprikt wordt. Mooi ook om te horen dat jij het voetje altijd opwarmd, helaas is dat niet altijd het geval, maar mocht je dat toepassen loopt het bloed uiteraard ook beter. Uiteraard is het bij de hielprik wel nog altijd nodig om enigszins te stuwen, anders moet je al een flinke snee gemaakt hebben wil je 5 volle rondjes krijgen. Bij de guthrie is dat niet meer nodig, enkel het prikje (net als bij de hielprik dus een prikje), maar daarna loopt het vanzelf. Daarom zou dit bijv. Ook gebruikt kunnen worden om het bilirune gehalte te bepalen. De guthrie kan trouwens ook prima thuis. Ik ben verloskundige in Nederland, dus weet dat de kinderen hier gelukkig snel naar huis gaan en vaak ook thuis geboren worden. Ik ken dan ook goed het verschil en heb ervaring met beide manieren. Indien een guthrie goed geprikt wordt door een geoefende prikker, vind ik een guthrie kindvriendelijker. Engheid is natuurlijk lastig te bepalen. Een hielprik maakt een sneetje, guthrie is te vergelijken met bloed prikken. Qua hoeveelheidl ziektes maakt een guthrie ten opzichte van een hielprik natuurlijk niets uit. Er wordt bij beide manieren bloed opgevangen op het zelfde formuliertje.

      Like

  2. Bedankt voor je snelle reactie , om het billirubine te bepalen is het inderdaad vaak lastig om voldoende bloed af te nemen uit de hiel , en de prikkers werken soms niet goed helaas . Vandaag ook een baby 2 keer moeten prikken . De baby waar ik was om de gehoortest te doen was in Belgie bevallen en vertelde dat de “hielprik” uit het handje gehaald was , vandaar mijn verbazing . Heel handig om even te googlen .
    Mooie informatieve site heb je trouwens.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s