De knip

Dat er een knip wordt gezet tijdens je bevalling wordt zeer vaak als normaal gezien. Dat vrouwen ook kunnen bevallen zonder knip, bijna uniek. In steeds meer ziekenhuizen/verloskundige praktijken gaan gynaecologen (en trouwens ook verloskundige!) sneller over tot een episiotomie ofwel een knip. Maar wat is een knip nu eigenlijk en waarom wordt deze gezet?

Episiotomie
Een knip, in medische termen ook wel een episiotomie genoemd, wordt geplaatst doormiddel van een schaar. Je wordt werkelijk ingeknipt. Deze knip zetten ze vanaf de onderrand van de vaginaopening en wordt zo schuin naar onder gezet richting je linkerbeen. Hierbij wordt een deel van de huid tussen vagina en anus ingeknipt, dit gebied wordt ook wel het perineum genoemd. Een knip recht naar beneden, richting anus, wordt in Nederland en België niet gezet.

Wanneer wel, wanneer niet?
Doktoren en verloskundige kunnen tal van redenen bedenken voor het zetten van een knip. Zo wordt er regelmatig een knip gezet, omdat er te weinig ruimte zou zijn, omdat je anders zou kunnen inscheuren, omdat er een kunstverlossing (een vacuüm bijvoorbeeld) aan te pas moet komen of omdat de schouder vast zou kunnen zitten.

Te weinig ruimte: Te weinig ruimte is een moeilijke zaak. Door het liggend op bed bevallen heeft je stuitje minder ruimte om te bewegen en zo minder kans om er voor te zorgen dat het bekken meer ruimte krijgt. Je hebt dus sowieso minder ruimte als je liggend op bed bevalt, als wanneer je in een verticale positie bevalt (op je hurken of bijvoorbeeld op een baarkruk).
Tevens is het perineum heel rekbaar, bij elke nieuwe perswee rekt het perineum verder uit. Hier vind je ook het belang van op eigen gevoel persen. Je gevoel geeft zelf aan wanneer je moet persen en wanneer je moet zuchten. Dit zorgt er voor dat je perineum beter en verder oprekt en geeft uiteindelijk ook minder rupturen en episiotomieën (van Deursen, 2012). Door op instructie (persen, persen persen, adem in en pers weer door…!) te persen, ga je vaak tegen je gevoel in en heeft je perineum dus minder kans om uit te rekken. Dit zou uiteraard ook de reden kunnen zijn dat sommige verloskundige/gynaecologen denken dat er te weinig ruimte is, aangezien het perineum niet optimaal uitrekt. Het lijkt mij dus beter om de oorzaak weg te nemen (dus in verticale positie te bevallen en persen op gevoel) dan om in te grijpen door een knip te zetten.

Kans op inscheuren: Het inscheuren zelf is zo erg niet. Het is namelijk zo dat een ruptuur vaak beter geneest als een episiotomie (Naticademy, 2014). Het probleem is dat er verscheidene soorten rupturen zijn, van graad 1 (enkel een scheurtje in de huid) tot graad 4 (inscheuring van de spier van de anus, met als mogelijke complicatie incontinentie). Er wordt vaak een knip gezet om deze 4e graad rupturen te voorkomen. De kans op zo’n 4e graad ruptuur (ook wel totaalruptuur) is zonder knip ongeveer 2,3%, met een knip is de kans ongeveer 1,3% (NVOG, 2005). Hier moet je dus rekening mee houden. Het is een afweging van kansen en complicaties. Als je geen knip zet, is er weer kans op een gaaf perineum, zonder scheurtjes. Uit cijfers van 2010 blijkt zelfs dat 22% van de vrouwen (die nog nooit eerder bevallen zijn en dus meer kans hebben op inscheuren) een gaaf perineum heeft (Koelewijn, 2013). Uiteindelijk heb je dus veel meer kans op een gaaf perineum (en dus geen moeite met zitten, geen hechtingen, geen ijspacks, geen pijn bij het plassen etc.) als op een 4e graad ruptuur. Een episiotomie geeft in mijn ogen dan ook meer (kans op) schade als wanneer je geen episiotomie zet.

Kunstverlossing: Hoewel een knip niet aangetoond effectief is bij een kunstverlossing, wordt er toch eigenlijk standaard een knip gezet, aangezien de kans op een 4e graad ruptuur bij een kunstverlossing groter is (NVOG, 2005; Jeroen Bosch, 2000). Op aanraden van de Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie, wordt er daarom vrijwel standaard een knip gezet, hoewel dit dus niet bewezen nuttig is en mogelijk dus ook meer schade toebrengt dan nodig is.

Schouder zit vast: Een knip zetten wanneer de schouder blijft haken is eigenlijk enkel voor het comfort van de verloskundige/gynaecoloog. Als de schouder blijft haken, is het hoofdje namelijk al geboren en blijft de schouder haken achter het schaambot, dus niet in de vaginaopening. Om de schouder te bevrijden, kan het nodig zijn om de vingers van de gynaecoloog of de verloskundige in te brengen en dus wordt er vaak een episiotomie gezet om meer ruimte hiervoor te hebben.

De enige echte reden waarom er een knip gezet zouden moeten worden is wanneer er foetale nood optreedt, dus wanneer het kindje zo snel mogelijk geboren moet worden. Soms geven ze ook aan wanneer de moeder uitgeput raakt, maar in mijn ogen heb je nog altijd perskracht nodig om het kind geboren te laten worden en heeft zo’n knip dan niet echt meerwaarde. (Dörr, Khouw, Jacquemyn & Nijhuis, 2010).

Mogelijke complicaties
Aan een knip zitten ook risico’s. Zo heb is er meer noodzaak aan hechten door een knip, immers zonder knip is er een kans dat je een gaaf perineum houdt en dus niet inscheurt. In het kraambed heb je na een knip kans op infectie, pijn en bloedingen. En later zijn er aanwijzingen dat een knip meer kans geeft op algemene pijn en pijn bij het vrijen. (Dörr et al., 2010)

Al met al zitten er dus vaak meer nadelen als voordelen aan een knip. Het is belangrijk om hiervan op de hoogte te zijn en bijvoorbeeld in je geboorteplan op te nemen dat je niet standaard een episiotomie wilt en dat dit met je besproken wordt wanneer het zover is. Regelmatig wordt de vrouw hierbij namelijk over het hoofd gezien en wordt er gewoon een knip gezet. Hierbij kan je partner ook een rol spelen, zo kan hij dit namelijk in de gaten houden en jouw belangen verdedigen.

BruceBlaus @Wikipedia
BruceBlaus @Wikipedia

Bronnen
Dörr, P.J., Khouw, V.M., Jacquemyn, Y., & Nijhuis, J.G. (2010). Obstetrische interventies. Amsterdam: Reed Business.

Jeroen Bosch (2000)
Gevonden op het internet op 31 oktober 2014 via  https://www.jeroenboschziekenhuis.nl/website/patientenfolders/GYN/GYN-129%20Vaginale%20kunstverlossing.pdf

Koelewijn, J. (2013). Heeft de manier van bevallen invloed op het hervatten van seks na de bevalling? Tijdschrift voor Verloskundigen, 29-30. http://www.knov.nl/fms/file/knov.nl/knov_downloads/1272/file/Koelewijn%20J_Heeft%20de%20manier%20van%20bevallen%20invloed%20op%20het%20hervatten%20van%20seks%20na%20de%20bevalling_TvV%202013%3B06%20p29-30.pdf

Naticademy (2014)
Gevonden op het internet op 31 oktober 2014 via http://naticademy.nl/20142015/portfolio/eep/#prettyPhoto

NVOG (2005)
Gevonden op het internet op 31 oktober 2014 via http://nvog-documenten.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&id=24105&richtlijn_id=504

Van Deursen, S. (2012). Spontaan persen: ‘’Een techniek uit het verleden, must voor het heden.’’ Tijdschrift voor Vroedvrouwen, 18(6), 386-392.

Advertenties

Wasbare luiers

Luiers zijn duur, heel duur en tevens zorgt het voor veel afval. Hoewel er wasbare luiers bestaan, gebruiken niet veel mensen deze, terwijl het je toch erg veel geld kan besparen, ongeveer 900 euro per kind (wasbare-luier, s.a.) en tevens beschermen ze het toch al kwetsbare milieu! Veel mensen weten ook niet hoe wasbare luiers werken en vinden het bijvoorbeeld onhygiënisch. Hierbij een kort artikel om de werking van wasbare luiers uit te leggen en te laten zien dat het zeker niet onhygiënisch is.

Hoe werken ze?
Je koopt wasbare luiers, inleggers en je kunt tevens inlegdoekjes erbij kopen. Inleggers plaats je in de wasbare luier en vangen het vocht op. Inlegdoekjes zijn papieren, biologisch afbreekbare doekjes die je gemakkelijk door het toilet kunt spoelen. Wanneer je je kindje gaat verschonen draai je de luier bijvoorbeeld om boven het toilet, waardoor de inlegger met de ontlasting door het toilet gespoeld kan worden. De inleggers laten de urine wel door, dit wordt opgevangen door de wasbare luier. Na het verwijderen van de inlegger houd je dus enkel een natte luier over die je kunt wassen in de wasmachine, uitspoelen is dus niet meer nodig. Je hebt ook de mogelijkheid om geen inleggers te kopen, dan blijft de ontlasting wel in de wasbare luier zitten.

Hoe duur zijn ze?
Wasbare luiers zijn in het begin wel een grote aanschaf. Zo kun je het beste voldoende luiers in huis hebben, zeker als je niet van plan bent om elke dag te wassen. Als je om de 3 dagen wast, heb je ongeveer 20 wasbare luiers nodig. Deze kun je verkrijgen in dure internetzaken, waarbij er een mooi merkje op plakt, maar er zijn even goede luiers verkrijgbaar voor een goedkopere prijs.
–  Gemiddeld kosten de luiers tussen de 10 en de 25 euro.
–  Inleggers zijn er van verscheidene merken en kosten tussen de 2,50 en de 10 euro per stuk.
–  De inlegdoekjes zijn tussen de 5 en de 9 euro per 100 vellen.

Wasbare luiers zijn er in allerlei soorten en maten en hebben vaak ook nog een leuke look! Op internet vindt je verscheidene sites met wasbare luiers, zoals wasbare-luier.nl, lieveluiers.nl en kaatjekatoen.nl.

Het milieu
Hoewel je de wasbare luiers dus regelmatig zult moeten wassen en je daarmee dus ook het milieu belast, is uit onderzoek gebleken dat de wegwerp luier het milieu 2,5 keer meer belast als de wasbare luier (Kiind, 2009).

Bronnen
Wasbare-luier (s.a.)
Gevonden op het internet op 24 oktober 2014 via http://www.wasbare-luier.nl/wasbaar-vs-wegwerp/

Kiind (2009)
Gevonden op het internet op 24 oktober 2014 via http://www.kiind.nl/articles/22

MissMessie @Flickr
MissMessie @Flickr

Echo

Een echo maken is tegenwoordig iets heel normaals. In België wordt er tegenwoordig zelfs bij vrijwel elke controle een echo gemaakt. Toch is dit iets waar we goed over na moeten denken en bij stil moeten staan.

Onderzoek
Vroeger zijn er verscheidene onderzoeken gedaan naar het gebruik van de hoge geluidsgolven bij echografie. Toentertijd leek dit geen consequenties voor het kindje te hebben, maar tegenwoordig gebruikt men hogere geluidsgolven als toen het geval was en naar het gebruik van deze hogere geluidsgolven zijn nog geen betrouwbare, grote onderzoeken gedaan. Men gaat er gewoon vanuit dat deze hogere geluidsgolven nog altijd veilig zijn in gebruik.

Er is wel onderzoek gedaan naar deze hogere geluidsgolven in combinatie met dieren. Hieruit kwam naar voren dat deze mogelijkerwijs voor long- en hersenbloedingen kunnen zorgen. Er zijn op dit moment nog geen betrouwbare, grote onderzoeken gedaan naar deze geluidsgolven in combinatie met baby’s. Er zijn wel kleine onderzoeken gedaan, maar deze onderzoeken komen niet met elkaar overeen. De ene onderzoeker beweert dat deze hogere geluidsgolven ook veilig zijn, terwijl de andere onderzoeker beweert dat deze hogere geluidsgolven tot bijvoorbeeld een lager geboortegewicht of een miskraam kunnen leiden. (Kresser, 2012).

Conclusie
Het is niet mijn bedoeling dat iedereen direct echo’s gaat vermijden, aangezien er ook grote voordelen aan het gebruik van echo’s zitten, zoals dat er een meerling of aangeboren aandoeningen mee opgespoord kunnen worden. Wel wil ik graag dat mensen zich bewust zijn van het feit dat er nog niet onderzocht is of deze geluidsgolven veilig zijn in gebruik of niet. Het is dus verstandig om niet te pas en te onpas gebruik te maken van echo’s en er bewust van te zijn dat echo’s een medisch hulpmiddel zijn en blijven.

Bron
Kresser, C. (2012). Natural childbirth IIb: ultrasound not as safe as commonly thought. Gevonden op het internet op 24 oktober 2014 via: http://chriskresser.com/natural-childbirth-iib-ultrasound-not-as-safe-as-commonlythought

flash.pro @Flickr
flash.pro @Flickr


Het belang van het laten uitkloppen van de navelstreng

De navelstreng
Tijdens de zwangerschap ontvangt de baby via de navelstreng zuurstof en voedingstoffen en worden er afvalstoffen weggevoerd via de navelstreng terug naar de placenta (moederkoek). Na de geboorte zal de baby zelf gaan ademen, waarmee hij zuurstof ontvangt, en wordt hij door de ouders gevoed via de borst of via de fles. De navelstreng wordt overbodig.

Enige tijd na de bevalling wordt ook de placenta uitgedreven, waardoor de navelstreng dus ook niet meer gebruikt kan worden. Maar voor dat zo ver is, vloeit er nog wel bloed van de placenta naar de baby en daarmee dus ook extra zuurstof en voedingsstoffen, ook al is de baby al geboren.

Doorknippen van de navelstreng
Ouders zijn zich vaak niet bewust van het tijdstip waarop de navelstreng wordt doorgeknipt, terwijl dit eigenlijk wel belangrijk is. Vaak wordt de navelstreng al 10-60 seconde na de geboorte doorgeknipt (TvV, 2012), terwijl er dan nog wel extra bloed, zuurstof en voedingsstoffen naar de baby gebracht kunnen worden. Het moment waarop er geen uitwisseling meer plaats vindt is heel gemakkelijk te bepalen. Zolang je de hartslag van de baby nog in de navelstreng voelt, is er nog uitwisseling.

Er bestaat ook de mogelijkheid om de navelstreng pas door te knippen wanneer deze is uitgeklopt. Hier spreken we van als de hartslag niet meer in de navelstreng te voelen is. Dit is meestal ongeveer 3 minuten na de geboorte. Hier zijn grote voordelen aan verbonden, terwijl je er niet meer voor hoeft te doen dan enkele minuten te wachten!

De voordelen
– Niet al het bloed van de baby bevindt zich tijdens de zwangerschap in de baby zelf. Een groot deel bevindt zich in de placenta. Wanneer we wachten met het doorknippen van de navelstreng, zal er extra bloed van de placenta naar de baby vloeien. Dit kan wel 40% extra bloed opleveren en daarmee dus ook extra zuurstof en voedingsstoffen. Tevens zal dit meer rode bloedcellen geven en meer ijzer. (CBC, 2013).
– Door de grotere hoeveelheid ijzer, is er ook minder kans op het krijgen van bloedarmoede. (Hutton & Hassan, 2007; TvV, 2012).
– Er wordt vaak beweerd dat er meer kans is op geelzucht na het laat afklemmen van de navelstreng. Uit onderzoek is gebleken dat hier niet meer kans op is als wanneer er vroeg wordt afgenaveld. (Hutton & Hassan, 2007).

Uiteraard is het niet altijd mogelijk om de navelstreng laat af te klemmen. Als het kindje in nood is, is het soms nodig om eerder af te klemmen, maar als een kindje het goed doet is er eigenlijk geen reden om de navelstreng eerder af te klemmen. Dit kun je bijvoorbeeld ook opnemen in je geboorteplan!

DanEvans @Pixabay
DanEvans @Pixabay

Bronnen
CBC. (2013)
Gevonden op het internet op 24 oktober 2014 via http://www.cbc.ca/news/canada/hamilton/news/delaying-umbilical-cord-clamping-better-for-baby-mcmaster-expert-1.1302906

Hutton, E.K., & Hassan, E.S. (2007). Late vs Early Clamping of the Umbilical Cord in Full-Term Neonates: Systematic Review and Meta-analysis of Controlled Trials. Journal of the American Medical Association, 297(11), 1241-1252. Gevonden op het internet op 24 oktober 2014 via http://www2.cfpc.ca/local/user/files/%7BDB261781-6105-4402-92CA-E88642CAEFDD%7D/Hutton-JAMA.pdf

TvV. (2012) Laat afnavelen. Nataal, p. 29. http://www.nataal.nl/index.php/homepage/nieuws/268-laat-afnavelen